قوجالىقتىڭ باسشىسى سەرىك ءوندىرحاننىڭ جەرمەن اينالىسقانىنا 10 جىلعا جۋىقتاعان. العاشىندا 2005 جىلى تۋعان جەرىنە ورالعان سەرىك ازعانتاي جەر الىپ, مايبۇرشاق ەگۋمەن اينالىسقان. ونىڭ دا وزىندىك تابىسىن كورىپ, تىنباي ەڭبەكتەنەدى. كەيىن جىلىجاي سالىپ, كوكونىس ەگۋدى قولعا الادى. جۇمىسى العا جىلجىپ, جەر كولەمىن 5 گەكتارعا ۇلعايتىپ, مول ءونىم الۋدىڭ جولىن قاراستىرادى.
قوجالىققا تيەسىلى جەرگە بۇرىش, كارتوپ, قىرىققابات, قىزاناق ەگىپ, نارىقتىق باعاعا شىعارىپ, ساۋدالايدى. سوڭعى جىلدارى باعانىڭ كۇرت وسۋىنە بايلانىستى مەملەكەت ءىرىلى-ۇساقتى شارۋا قوجالىقتارىنا مەملەكەتتەن سۋبسيديا ءبولىپ, باعانى تۇراقتاندىرۋعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانعان ول ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ تەتىگى شەڭبەرىندە 30 توننا كارتوپ پەن قىرىققاباتتى بەلگىلەنگەن سومادا ساتۋ تۋرالى مىندەتتەمە الدى. ياعني «جەتىسۋ» اكك ارقىلى 0,01%-بەن 8 ملن 200 مىڭ تەڭگە زايم العان. قازىر بۇل ونىمدەردى كاسىپكەر تيىسىنشە 150-130 تەڭگەدەن ساۋدالاۋدا. جالپى, بيىلعى ماۋسىمدا 150 توننا قىرىققابات پەن 80 توننا كارتوپ جيناۋدى مەجەلەپ وتىر.
بيىل ءونىمى مول شىعىپ, تابىسى دا مولايا تۇسكەن. اۋداننىڭ ورتالىق بازارىنان 120 شارشى مەتر ورىن الىپ, ونىمدەرىن سول جەردە ساۋدالايدى. تومەن باعامەن ساۋدالاۋ اۋدان حالقىنا وتە ىڭعايلى. بۇگىندە ءتورت ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ايلىقتارى تۇراقتى بەرىلىپ, ىستەگەن ەڭبەگىنە قاراي تولەنەدى. ناۋقاندا بارلىعى 10 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولارعا جۇمىس اۋقىمىنا قاراي كۇنىنە 6 مىڭ تەڭگەدەن جوعارى تولەم جاسالادى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە سارقاندىق فەرمەر كوكونىس كولەمىن ارتتىرىپ, حالىققا قولجەتىمدى باعامەن ساۋدالاپ وتىر.
بۇگىندە 5 گەكتار جەر تامشىلاتىپ سۋارىلادى. سەرىك ءوندىرحاننىڭ جوسپارى بويىنشا, بۇرىشتان – 30 توننا, قىزاناقتان – 20 توننا, قىرىققاباتتان – 150 توننا, كارتوپتان 150 توننا ءونىم الماق. قازىر ەرتە پىسەتىن ونىمدەرىن ساتىپ, جۇمىس توقتاۋسىز ءجۇرىپ جاتىر. قىرىققابات پەن كارتوپ ءونىمى جاي پىسەدى. ول قىسقا ساقتاۋعا ارنالعان. ارنايى ساقتايتىن ورىن دا دايىن تۇر.
– بولاشاقتا جەر تەلىمىن ۇلعايتۋدى كوزدەپ وتىرمىن. مەملەكەتتەن كوپتەگەن كومەك بەرىلىپ جاتىر. بۇعان دەيىن ءوز كۇشىمىزبەن جۇمىستى يگەرگەن بولاتىنبىز. مەملەكەتتىڭ قولداۋى ءبىز سەكىلدى شارۋا قوجالىقتارىنا وتە ءتيىمدى. سول ارقىلى شارۋامىزدى دوڭگەلەتىپ وتىرمىز. ەرىنبەگەن ادامعا جۇمىس تابىلادى, تەك ەڭبەكتەنۋ كەرەك. كوكونىستەردىڭ بارلىعى تابيعي تازا ءونىم, دەنساۋلىققا وتە پايدالى. ساتۋشى دا, ساتىپ الۋشى دا ءدان ريزا, – دەدى س.ءوندىرحان.
شامامەن 6 گەكتار جەردە فەرمەر كارتوپ, قىزاناق, ءتاتتى بۇرىش, اق قىرىققابات پەن بەيجىڭ قىرىققاباتىن ءوسىرىپ وتىر. تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسىن ەنگىزە باستاعالى جۇمىسى ىلگەرىلەگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, ءبىر تۇبىردەن 600 گرامعا دەيىن جەرگىلىكتى سورت ءتاتتى بۇرىشىن جينادى. كارتوپ پەن قىرىققاباتتىڭ ارقايسىسى – 2 گەكتاردان, ءتاتتى بۇرىش پەن قىزاناقتىڭ ارقايسىسى – 800 سوتىقتان. فەرمەردىڭ ايتۋىنشا, قىرىققاباتتىڭ كەش پىسەتىن سورتى سوناۋ قارا كۇزگە دەيىن تۇرا بەرەدى. بۇل سورتتىڭ ارتىقشىلىعى سول, جوعارى ءونىمدى, ۇزاق ساقتالادى, تاسىمالعا يكەمدى. قىرىققابات كوكتەمگە دەيىن ءوز ءدامىن دە, پايدالى قاسيەتتەرىن دە, ءتۇرىن دە بۇزباي ساقتالا بەرەدى.
«باۋ-باقشا وسىرۋمەن 8 جىلدان بەرى اينالىسامىن. تاريحي وتانىما ورالا سالىسىمەن جەرمەن جۇمىس ىستەۋدى سويا وسىرۋدەن باستادىم. كەيىن جىلىجايدا كوكونىس ءوسىردىم, بيىلدان باستاپ اشىق توپىراقتا ءوسىرىپ وتىرمىن. ءاۋ باستان-اق حالىقتى ساپالى, ەكولوگيالىق تازا ونىممەن قامتاماسىز ەتۋدى ماقسات ەتىپ قويدىم. مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى كاسىبىمنىڭ ىرگەسىن كەڭەيتىپ, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الدىم. قازىر سارقان اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ارزان باعامەن كوكونىستەرىمدى ساتىپ جاتىرمىن», دەيدى س.ءوندىرحان.
جەتىسۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى سارقان اۋدانىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وتكەن 7 ايدا 17 ملن تەڭگەدەن استام اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى وندىرىلگەن, ناقتى كولەم يندەكسى – 104,5%, ءوڭىر بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا. مۇنداعى كوكونىس – 672 گا, جينالعانى – 327,9 گا, ورتاشا شىعىمدىلىعى – 290 تس/گا استام, قازىرگى كەزدەگى جالپى جيىنتىعى – 9,5 مىڭ توننا. وعان قوسا 972 گەكتار جەرگە كارتوپ سەبىلگەن, سونىڭ 732 گەكتارى جينالدى, جالپى جينالعانى 15,5 مىڭ توننا, ورتاشا شىعىمى – 212,4 تس/گا.
جەتىسۋ وبلىسى
