ءحىىى عاسىردا مىسىردى بيلەگەن سۇلتان بەيبارىستىڭ تاعدىرى ۇلكەن ساباق. بالا كۇنىندە شاپقىنشىلىقتىڭ قۇربانى بولعان, ۇلكەن ءومىر سىناقتارىنان وتكەن ونىڭ قارۋى ادىلدىك بولدى. جۇرەگىنە جازىلعان ءبىر عانا «كوكە» ءسوزى ونىڭ جادىنداعى وشپەس جاڭعىرىعىنا اينالدى.
سۇلتان جەر بەتىندەگى السىزدەرگە قورعان, ادالدىق پەن ارام پيعىلدى دۇرىس اجىراتا ءبىلۋشى رەتىندە ميسسيا اتقاراتىنىن العا تارتادى. كوزگە تۋرا قاراۋ ارقىلى شىندىقتى كورە ءبىلۋ ءتاسىلىن قولدانادى. حالىقتى ىشىنەن اياعىڭمەن ءجۇرىپ كورۋ – كوپ جاعدايلاردى ءادىل تارازىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تاريحشىلار سۇلتان بەيبارىس مىسىردى بيلەگەن جىلدارى عىلىم, ءبىلىم, اعارتۋشىلىق, ونەر گۇلدەنگەن تۇسى دەپ باعا بەرەدى. فيلمدە سۇلتاننىڭ «مەنىڭ قولىم تيگەن دۇنيەنىڭ ءبارى قاسيەتكە اينالادى» دەگەن جاندى ءسوزى بار.
فيلمدەگى ەڭ باستى اكتسەنت انالاردىڭ زارلى اۋەنىنە قويىلعان. بالا سۇلتاننىڭ جۇرەگىنە سالىنعان ەڭ اۋىر جارا – اتا-اناسىنان جەتىم قالۋ. قورعانسىز بالانىڭ تاعدىرى ونىڭ كەلەشەگىنە سالىنعان دارا جولى بولدى.
ورتا عاسىردا جەر, تەرريتوريا, مانساپتىق قاقتىعىستار ءۇشىن جاۋگەرشىلىك تاريحي وقيعالار كوپ بولعان. اياعى اۋىر انالاردىڭ ىشىنە دەيىن نايزا سۇعۋ – بۇل ادامزاتتىڭ ەڭ ۇلكەن تراگەدياسى.
سۇلتان بەيبارىستىڭ شىندىققا تۋرا قارايتىن ۇستانىمدارى قاتاڭ بولدى. «سۇلتان جۇرەكسىز ءومىر سۇرە الادى, بىراق اقىلسىز ءومىر سۇرە المايدى» دەگەن قاعيداسى كوپ شىندىقتىڭ بەتىن اشادى.
سۇلتاننىڭ ايەل زاتىنا دەگەن قارىم-قاتىناسىنىڭ استارىندا مىنانداي اقيقات بار. ءار ەر ازاماتتىڭ ەسسىز ىستەرىنىڭ ارتىندا بوس ساۋىق-سايرانعا دەگەن اۋەستىك, اشكوزدىك ورىن السا, ونىڭ تۇپكى سەبەپتەرىن جانىنداعى جۇبايىنان ىزدەپ كورۋ كەرەك.
ءفيلمنىڭ فينالى اقيقاتتىڭ باسىن اشادى. مىسىرداعى پيراميدانىڭ ىشىندەگى قۇپيانى كوزىمەن كورەتىن ءساتى بار. بۇل ادامزاتقا ۇلكەن ۇندەۋ تاستايدى. جەردە ءوزىن قۇداي سەزىنەتىندەر جاراتىلىستىڭ ءوز جاراتۋشىسى بار ەكەندىگىن ۇمىتپاۋدى ەسكە سالادى.
ادام ماڭگى ەمەس. توپىراققا اينالاتىن تابيعاتىمىزدى تولىق تۇسىنۋگە ساباق بەرەدى. بيلىك – اقىلعا يەلىك ەتۋ عانا ەكەنىن فيلم اۆتورلارى بەيبارىستىڭ ءومىرى ارقىلى ءتۇسىندىرىپ بەرە الدى. قانداي جاعدايدا دا قان توگىلمەسە, جاھاندانۋ ساياساتىندا ادامزات ءبىر-بىرىمەن جاۋلاسپاۋدى ۇيرەنسە, بۇل وركەنيەتتىلىكتىڭ جوعارعى مادەني دەڭگەيى.
بەسىك, تۋعان جەر, توپىراق, انانىڭ زارلى اۋەنى – فيلمدە سۇلتان بەيبارىستىڭ بيلىككە كەلۋدەگى باستى ءموتيۆى رەتىندە بەينەلى تۇردە ىشكى وتكەرگەن شىنايى كۇيىن اشادى.
جۋساننىڭ يسىنە دەگەن ساعىنىشى, جىراقتا ءجۇرىپ قادىرىن بارىنەن ارتىق تۇسىنگەن, ادىلدىك جولىمەن عانا جۇرگەن بيلەۋشىنىڭ شىققان تەگىنە دەگەن ومىرلىك ءىز سالادى. بۇگىنگى قوعام وسىدان ساباق السا, بۇل ءفيلمنىڭ ماقساتىنىڭ اقتالعانى.
گۇلزات كوبەك,
كينوتانۋشى,
ونەرتانۋ PhD دوكتورى,
«تۇران» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى
