– اللا قالاسا, الدىمىزدا اراپا كۇنى, ودان كەيىن قاسيەتتى قۇربان ايت كەلە جاتىر. وسىعان وراي سۇحباتىمىزدى اراپا مەن قۇربان ايتتىڭ دىنىمىزدەگى ورنىنان باستاساق.
– كەلە جاتقان قۇربان ايت مەرەكەسى قۇتتى بولسىن! اراپا كۇنى – اللا تاعالا ارداقتاعان ءارى جاسالاتىن قۇلشىلىقتاردى ارتىق ەتكەن كۇندەردىڭ ءبىرى. ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «قاجىلىق دەگەنىمىز – اراپا. كىمدە-كىم اراپاعا ۇلگەرسە, قاجىلىققا ۇلگەرگەن بولادى», دەگەن. ياعني قاجىلىقتىڭ نەگىزگى شارتى – اراپا كۇنگى ارافا جازىعىنداعى دۇعا. قاجىلىقتىڭ ءۇش شارتى بولسا, سونىڭ ءبىرى – ارافادا تۇرۋ. اراپا كۇنى قاجىلىققا بارماعان كىسى ورازا ۇستاپ, ءناپىل نامازدار وقىپ, اللادان دۇعا تىلەسە ساۋابى وتە كوپ بولادى. اسىرەسە اراپا كۇنى ورازا ۇستاۋ مۇستاحاب امالى, سۇننەت بولىپ سانالادى. الايدا بۇل – ەرىكتى امال. ۇستاساڭىز ساۋابى مول, ۇستاماساڭىز كۇنا بولىپ ەسەپتەلمەيدى.
ھيجري جىل ساناۋى بويىنشا 1443 جىلدىڭ زۇلحيججا ايىنىڭ باستالۋى 30 ماۋسىم بولىپ بەكىتىلدى. ال اراپا كۇنى 8 شىلدەگە سايكەس كەلەدى. 9 شىلدە – قۇربان ايت مەرەكەسىنىڭ ءبىرىنشى كۇنى. زۇلحيججا ايىنىڭ العاشقى ون كۇنىندە بارىنشا ىقىلاسپەن عيبادات ەتىپ, كوبىرەك ىزگى ىستەر مەن جاقسى امالدار جاساۋعا تىرىسۋ كەرەك. ويتكەنى حاديستەردە سول ۋاقىتتا ورىندالعان يگى ىستەردىڭ ساۋابى ەسەلەنىپ جازىلاتىنى ايتىلعان. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, اراپا كۇنى ورازا تۇتۋ – سۇننەت. ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «اراپا كۇنى ورازا ۇستاۋ ارقىلى اللادان وتكەن جانە كەلەسى جىلدىڭ كۇناسىن كەشىرۋدى ءۇمىت ەتەمىن», – دەگەن. دەمەك كىمدە-كىم شاماسى كەلىپ اراپا كۇنىندە ورازا ۇستاسا, وتكەن جانە كەلەر جىلداعى كىشى كۇنالارى كەشىرىلەدى.
ال قۇربان ايت كۇنى ايت نامازىنان كەيىن ءۇش كۇن ىشىندە جاعدايى كەلگەن مۇسىلمانعا قۇرباندىق شالۋ – مىندەت. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا: «راببىڭنىڭ رازىلىعى ءۇشىن ناماز وقى جانە قۇرباندىق شال» («كاۋسار» سۇرەسى, 2-ايات) دەپ بۇيىرعان. باعزى زاماننان بەرى يسلام ءدىنىن ۇستانىپ كەلە جاتقان حالقىمىز قۇربان ايتتى ەرەكشە دايىندىقپەن قارسى العان. ۇلىق مەيرامدا ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتۋ, كوڭىلى جابىرقاعان جانعا قۋانىش سىيلاۋ, مۇقتاج ادامعا قۇرباندىق ەتىن تاراتىپ, ساۋاپ الۋ سىندى ىزگى امالدار ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلەدى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, پاندەميا كەزىندە ءبىز قۇربان شالۋدىڭ ونلاين جۇيەسىن ىسكە قوسقان بولاتىنبىز. بيىل «قۇربان-2022» قايىرىمدىلىق اكتسياسى اياسىندا حالىققا وڭتايلى بولۋ ءۇشىن قۇربان شالۋ وفلاين جانە ونلاين فورماتتا جۇزەگە اسادى. بارشا ازاماتتى وسى اكتسياعا ۇلەس قوسۋعا شاقىرامىن. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى كەيبىر ازاماتتارىمىزعا وڭتايلى بولۋ ءۇشىن بيىل دا قۇربان شالۋ ءراسىمىن قاشىقتان وتكىزۋگە ارنالعان qurban2022.kz سايتىن ىسكە قوستى. سوندىقتان ونلاين تۇردە قۇربان شالام دەۋشىلەر بولسا, وسى سايت ارقىلى قۇرباندىق مالىن تاڭداپ, قۇداي جولىندا قۇربان شالۋىنا بولادى.
– قۇربان ايتتىڭ رۋحاني ءمان-ماعىناسى قانداي؟ نە ءۇشىن مۇسىلماندار ايتتى اسىعا كۇتەدى؟
– قۇربان ايت شىنايى نيەت پەن اللاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى كورسەتەتىن مەيرام. ۇلىق مەرەكەنىڭ تاربيەلىك ءمانى مەن ماعىناسى وسىندا جاتىر. قاسيەتتى قۇراندا: «ۇمىتپاڭدار, ولاردىڭ ەتى دە, قانى دا ەشقاشان اللاعا جەتپەيدى. وعان جەتەتىن نارسە – جۇرەكتەرىڭىزگە ۇيالاعان تاقۋالىقتارىڭ (شىنايى نيەتتەرىڭ)»(«حاج» سۇرەسى, 37-ايات) دەلىنگەن. اياتتا ايتىلعانداي, قۇداي جولىندا جاقسىلىق جاساۋعا نيەت ەتكەن پەندە بۇل امالدى رياسىز ويمەن ورىندايدى.
ادام بالاسى قۇرباندىق شالۋ ارقىلى اللانىڭ بەرگەن ريزىق-نەسىبەسىنە شۇكىر ەتەدى. قۇدايدىڭ ءناسىپ ەتكەن مال-دۇنيەسىنىڭ ءبىر بولىگىن كومەككە مۇقتاج جاندارعا ۇلەستىرىپ, ولاردىڭ دا اقىسىن بەرىپ, قۋانىشقا بولەيدى. ويتكەنى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «پارىز امالدان كەيىنگى اللاعا ۇنامدى ءىس – مۇسىلماننىڭ جۇرەگىنە قۋانىش سىيلاۋ» دەگەن. حالقىمىز «بوتا العانشا باتا ال» دەيدى. ۇلكەننىڭ, جالپى كومەككە مۇقتاج جانداردىڭ العىسىن الىپ, باتاسىنا بولەنۋ – ايت كەزىندە ورىندالاتىن ساۋاپتى ءىستىڭ ءبىرى. مۇسىلمان بالاسىنىڭ ۇلىق كۇندە شىنايى نيەتپەن قۇربان شالىپ, قۇرباندىق ەتىن مۇگەدەكتەر مەن جەتىمدەرگە, كوپبالالى وتباسىلار مەن قارتتارعا تاراتىپ, ولاردىڭ العىسىن الۋعا تىرىساتىنى سوندىقتان.
– پاندەميا سالدارىنان ەكى جىلدان بەرى قاجىلىققا رۇقسات ەتىلمەگەنىن بىلەمىز. بيىلعى قاجىلىقتىڭ بەلگىلى ءبىر تالاپتارى, ەرەكشەلىكتەرى بار ما؟
– راس, ەكى جىل بويى كوپتەگەن الەم ەلدەرىنىڭ مۇسىلماندارى جۇقپالى ىندەتتىڭ كەسىرىنەن بەس پارىزدىڭ ءبىرى قاجىلىق راسىمدەرىن ورىنداي المادى. بىلتىر ساۋد ارابياسى كورولدىگى سىرت ەلدەردەن قاجىلار قابىلداعان جوق. ەل ىشىندەگى ساناۋلى ەل تۇرعىندارىمەن عانا قاجىلىق ماۋسىمىن وتكىزدى. اللاعا شۇكىر, بيىل قاجىلىققا رۇقسات بەرىلدى. ەكى جىلعا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن الەم مۇسىلماندارى زور قۇلشىنىسپەن, ۇلكەن ىجداعاتپەن ۇلكەن قاجىلىق جاساۋدا. بيىل ساۋد ارابياسى ۇلكەن قاجىلىققا تەك 1 ميلليون ادامنىڭ عانا قاتىسۋىنا رۇقسات بەردى. ونىڭ 85 پايىزى الەم ەلدەرىنىڭ مۇسىلماندارى بولسا, قالعان 15 پايىزى – سول جەردىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارى.
بيىل ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن 4 مىڭ قاجى ۇلى ساپارعا اتتاندى. ارينە, پاندەميادان كەيىن العاش رەت وتكىزىلىپ وتىرعاننان كەيىن ساۋد ارابياسى ارنايى تالاپتار قويدى. اتاپ ايتار بولساق, 65 جاستان اسقان ۇلكەن كىسىلەردىڭ قاجىلىققا بارۋىنا رۇقسات بەرىلمەدى. سول سەكىلدى COVID-كە قارسى ەكپەنىڭ ەكى دوزاسىن, سونداي-اق رەۆاكتسيناتسيا الۋ, 72 ساعات بۇرىن الىنعان پتر تەستىنىڭ ناتيجەسى بولۋى تالاپ ەتىلدى. ەلىمىزدەن بارعان 4 مىڭ قاجى وسى تالاپتاردى ورىنداعان سوڭ ساۋد ارابياسىنا كىرۋگە مۇمكىندىك الدى. بۇگىندە ولار قاسيەتتى مەكەندە ءتيىستى قۇلشىلىعىن اتقارىپ جاتىر. اللا قاجىلارىمىزدىڭ ىزگى نيەتىن, قاجىلىعىن قابىل ەتىپ, ەلىمىزگە امان-ەسەن ورالۋىن ءناسىپ ەتكەي!
– بىلۋىمىزشە قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەن بارعان 4 مىڭ قاجى 14 قاجىلىق كومپانياسىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنىپ وتىر. ودان بولەك مەككەدە وسى كومپانيالاردىڭ جالپى قاجىلىق جۇمىسىن جۇيەلەۋگە ارنالعان قازاقستان قاجىلىق ميسسياسى جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل كومپانيالار قالاي تاڭدالدى؟ ميسسيانىڭ مىندەتى قانداي؟
– قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى قاجىلىق ناۋقانى قارساڭىندا جىل سايىن قاجىلىق جانە ۇمرا سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن تاجىريبەلى تۋرفيرمالار اراسىندا ارنايى كونكۋرس جاريالايدى. مۇنداعى ماقسات – ادال باسەكەلەستىككە قول جەتكىزۋ جانە قاجىلارىمىزعا قولايلى جاعداي جاساۋ. قاجىلىق ورىندارىن بولۋدە ادىلدىك قاعيداتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. كوميسسيا تۋروپەراتورلاردان كەلگەن وتىنىشتەر مەن تالاپ ەتىلگەن قۇجاتتاردى ورتاعا سالىپ, مۇقيات قارايدى. بيىل 20 قاجىلىق كومپانياسى كونكۋرسقا قاتىسىپ, ونىڭ 14-ءى 2022 جىلعى قاجىلىقتى ۇيىمداستىرۋعا قابىلەتتى دەپ تانىلدى.
بىرنەشە جىلدان بەرى باراتىن وتاندىق قاجىلارىمىزعا رۋحاني جول كورسەتۋ, قاجىلىق قىزمەتىن ۇيىمداستىرىپ-ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا قاجىلىق ميسسياسى قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. مۇنداعى ماقسات – وتاندىق قاجىلارعا قولايلى جاعداي جاساپ, ولارعا ساپالى ۋاعىز-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ. بيىلعى ميسسيا قۇرامىنا ەلىمىزگە تانىمال ۇستازدار مەن عالىمدار, يمامدار مەن بىلىكتى ماماندار ەندى. ءدىني باسقارما جانىنداعى ۋاعىز-ناسيحات ءبولىمى قاجىلىق ساپارى كەزىندە ۋاعىز ايتۋ جۇمىستارىن ۇيلەستىرەدى. ال شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمىنىڭ ماماندارى قاجىلىق ساپارىنا قاتىستى سۇراقتاردىڭ جاۋابىن بەرىپ, وزەكتى ءدىني ماسەلەلەرگە قاتىستى ءپاتۋا شىعارىپ, قاجىلارىمىزدى قۇلاعدار ەتەدى. سونىمەن قاتار قاجىلىق ميسسياسىمەن بارعان دارىگەرلەرىمىز دە وتانداستارىمىزعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىپ, دەر كەزىندە ەم-دوم جاساۋ ءىس-شارالارىن جۇزەگە اسىرادى. ال اقپارات سالاسىنىڭ ماماندارى قاجىلىقتان تىكەلەي رەپورتاجدار جاساپ, جاڭالىقتاردى دەر كەزىندە جەتكىزىپ جاتىر. ناقتىراق ايتقاندا, بيىل قاجىلىق ميسسياسى 5 باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەۋدە. ولار – ۇيىمداستىرۋ, ۋاعىز-ناسيحات, العاشقى دارىگەرلىك كومەك, اقپارات جانە سall center ورتالىعى.
بيىل ءدىني باسقارما 14 قاجىلىق كومپانياسىنا ارنايى ۋاعىزشى يمامدار ءبولدى. قاجىلارعا ۋاعىز ايتىپ, قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءوزى – ۇلكەن ساۋاپ. سوندىقتان وسىنداي ۇلىق ءىستى اتقارۋ ءۇشىن ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ءدىن قىزمەتكەرى اراسىنان 14 ۋاعىزشى يمام تاڭداپ الىندى. قاجىلارىمىزدىڭ رۋحاني قاناتتانىپ, قاسيەتتى مەكەننەن ەرەكشە اسەرمەن ورالۋىنا ۋاعىزشى يمامداردىڭ ايتار ناسيحاتىنىڭ ىقپالى مول بولادى دەپ بىلەمىز.
– دىنىمىزدە ءار قۇلشىلىقتىڭ ءوز دەڭگەيى, سوعان ساي ساۋابى بار. قاجىلىق قانداي قۇلشىلىق؟
– قاجىلىق – بۇكىل بولمىسىڭمەن, شىنايى نيەت-ىقىلاسىڭمەن, مال-دۇنيەڭمەن, دەنساۋلىعىڭمەن جاسايتىن ۇلى قۇلشىلىق. يسلام دىنىندەگى كوپتەگەن قۇلشىلىق ءتۇرى جاماعاتپەن بىرگە ورىندالادى. مۇسىلماندار كۇنىنە بەس ۋاقىت نامازدى ءبىر جەردە, ياعني مەشىتتە وقۋعا تىرىسادى. اللانىڭ ۇيىندە كۇنىنە بەس رەت ءبىر-بىرىنە جولىققان جاماعاتتىڭ باۋىرمالدىق قاسيەتى بەكي تۇسەدى. ودان بولەك كوپشىلىكپەن وقىلاتىن جۇما, ورازا ايت, قۇربان ايت, تاراۋىق نامازدارى مۇسىلمان ۇمبەتىن مەشىتكە توپتاستىرادى. اللا تاعالا بۇدان بولەك دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنداعى مۇسىلمانداردى قاسيەتتى قاعباعا بىرنەشە كۇنگە جيناپ, ءبىر-بىرىمەن باۋىرلاستىرادى. ويتكەنى بۇل – اللانىڭ حيكمەتى. اللا تاعالا بارشا مۇسىلمان ۇمبەتىنە قابىل بولعان قاجىلىقتى ءناسىپ ەتىپ, وتانداستارىمىزدىڭ ەلىمىزگە امان-ەسەن ورالىپ, وتباسىمەن قاۋىشۋىن جازعاي. ءامين!
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
بانۋ ءادىلجان,
«Egemen Qazaqstan»
