مارالشىلار مەن ومارتاشىلار بايلانىسى بەكي ءتۇستى

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ سۋبەكتىلەرىمەن شەكارالاس بولۋى وڭىردەگى اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىنداعى بايلانىستاردى دامىتۋعا سەبىن تيگىزىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, سوڭعى جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى وڭىرارالىق ءوزارا قارىم-قاتىناستاردىڭ ىرگەتاسى كەدەن وداعى شەڭبەرى اياسىندا بەكي ءتۇستى. بۇل رەتتە اگروونەركاسىپ كەشەندەرىن وندىرىستىك, ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق باعىتتا دامىتۋ كوزدەلگەن. اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى زيپا تەمىر­بەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, شىعىس ءوڭىرى مەن كەدەن وداعى ەلدەرىنىڭ سۋبەكتى­لەرى ارا­سىندا 18 مەموراندۋم مەن كەلى­سىم­شارت جا­سالعان. ونىڭ ىشىندە مال شا­رۋا­شىلىعىندا 5 مەموراندۋم مەن 9 كەلىسىم­شارتقا قول جەتكىزىلسە, اگروكەشەندى عىلى­مي تۇرعىدان دامىتۋ ورايىندا 4 مەموراندۋم مەن كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. ەكىجاقتى كەلىسىمدەرگە سايكەس, 2011 – 2013 جىلدارى وبلىستىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەر رەسەيدەن جالپى قۇنى 430 ميلليون تەڭگەگە 1 311 باس «گەرەفورد» جانە «قازاق اقباس سيىرى» اسىل تۇقىمدى ءىرى قاراسىن اكەلدى. ال وتكەن جىلى رەسەيدىڭ التاي ايما­عىنا شىعىسقازاقستاندىقتار 25 ميلليون تەڭگەگە 3 مىڭنان استام ارا پاكەتى مەن ءونىمىن ەكسپورتتادى. رەسەيلىك ومارتاشىلاردان 6 ميلليون تەڭگەگە بال قۇيۋعا ارنالعان ىدىستار ساتىپ الىندى. ايتا كەتۋ كەرەك, رەسەيدىڭ ءسىبىر ولكەسى مەن شىعىس قازاقستان اراسىنداعى مارال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەڭبەرىندە 3 مەموراندۋم بەكىتىلگەن بولاتىن. ەكى ەلدىڭ مارالشىلار قاۋىمداستىعى اراسىنداعى ارىپتەستىكتى دامىتۋ تۋرالى مەموراندۋمعا سايكەس, التاي مال شارۋاشىلىعى عىلى­مي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى مەن شىعىسقازاقستاندىق عالىمدار مارال شارۋاشىلىعى سالاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىقتار شىعاردى. سونداي-اق التاي ايماعىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنان كەلگەن وقىتۋشىلار مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەر شىعىزقازاقستاندىق مارالشىلاردى قاي­تا دايارلاۋ كۋرستارىنان وتكىزىپ, تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. كەيىنگى جىلدارى التاي ايماعىنىڭ «پانتوپروەكت» جشس مەن شىعىس قازاق­ستاننىڭ «پانتىمەن ەمدەۋ ورتالىعى» جشس جەتەكشىلەرى اراسىنداعى ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا سايكەس جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. قازىرگى كەزدە مارالشىلار پانتى ونىمدەرى نەگىزىندە بيولوگيالىق بەل­سەندى قوسپالاردىڭ جاڭا تۇرلەرىن دا­يىن­داۋ ۇستىندە. ۇلان اۋدانىنداعى «باگ­راتيون» شارۋا قوجالىعى التاي ايما­­­عى­نان 5 اسىل تۇقىمدى بۇعى ساتىپ الىپ, مارال شارۋاشىلىعىن اسىلداندىرۋدا تۇ­راقتى تاجىريبە الماسۋدى جولعا قويىپ وتىر. بيىل تامىز ايىندا وسكەمەندە بۇكىل­الەمدىك مارالشىلار كونگرەسىن وتكىزۋ جوسپارلانعان. وعان قازاقستان, رەسەي, كورەيا جانە جاڭا زەلانديا مارالشىلارى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن بىرگە, بارناۋل قالاسىنداعى باۋ-باقشا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى اراسىنداعى ارىپتەستىك اياسىندا ءسىبىر ولكەسىنەن جەمىس-جيدەك داقىلدارىنىڭ كوشەتتەرى جەتكىزىلدى. ونىڭ ىشىندە بۇلدىرگەننىڭ 19 ءتۇرى, قاراقاتتىڭ 11 ءتۇرى, تاڭقۋرايدىڭ 9 جانە قارلىعان بۇتاسىنىڭ 3 ءتۇرى بار. وتكەن جىلى العاشقى ءتۇسىمىن بەرگەن جەمىس اعاشتارىنان 777 كيلو ءونىم جينالعان ەكەن. گلۋبوكوە اۋدانىنداعى «مايلى دا­قىلدار» ەليتالى تۇقىم شارۋاشىلىعى دا وتكەن جىلى رەسەيدەن جازدىق بيداي, اسبۇرشاق جانە ارپا تۇقىمدارىن اكەلىپ, شارۋاشىلىقتىڭ تۇقىمدىق القاپتارىنا سەپتى. بۇل ەلىمىزدىڭ ەليتالىق استىق تۇقىمىنا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرمەك. ماسەلەن, «التايلىق 325» اتتى بيداي – 350, «ومبىلىق 18» بيدايى – 747, «ۆارياگ» اسبۇرشاعى – 100 جانە «ومبىلىق 87» ارپاسى  600 تونناعا جەتتى. ىسكەرلىك بايلانىستاردى ارتتىرۋ ماق­ساتىندا ءتۇرلى جارمەڭكە, كورمەلەر مەن فەستيۆالدەر, ەكونوميكالىق فورۋمدار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بىلتىر قازاقستاننىڭ 8 وبلىسى مەن رەسەي جانە موڭعوليا ەلدەرى قاتىسقان «شىڭعىستاۋ – 2013» مال شارۋاشىلىعى كورمە-جار­مەڭ­كەسى وتكەنىن جازعان بولاتىنبىز. وندا جالپى سوماسى 1 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق مال ساتىلدى. سونداي-اق, وسكەمەندە وتكەن جىلى حالىقارالىق بال فەستيۆالى ءتورتىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلدى. رەسەي مەن بەلورۋسسيا جانە بىرقاتار شەتەلدەردەن كەلگەن ومارتاشىلار ارا شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ ماسەلەلەرىن تالقىلاعان جيىن وتكىزىپ, ءوزارا بىلىكتىلىك الماسقان بولاتىن. كەدەن وداعى شەڭبەرىندەگى اگروونەر­كاسىپ كەشەنىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى 2013 جىلى ەكى جارىم ەسەگە ۇلعايىپ, 17052,7 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى. ەكسپورتتىق ونىمدەردىڭ نەگىزىن استىق, ءسۇت ونىمدەرى, وسىمدىك مايى, ۇن مەن جارما جانە ەت ونىمدەرى قۇراپ وتىر. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى.