فۋتبولدىڭ ءوزى دە, فۋتبول توڭىرەگىندەگى زورلىق-زومبىلىق تا بريتانيادان باستالادى. 1960 جىلداردىڭ ورتاسىنداعى اعىلشىن الاڭىندا ءاربىر ەكىنشى ماتچ ايعاي-شۋمەن اياقتالاتىن.
ەۋروكۋبوك تۋرنيرىندەگى ءساتتى ويىننان كەيىن, ءبىر-بىردەن جينالعان بريتانيالىقتار ءوز جەرلەستەرىنىڭ ويىنىنا كۋا بولۋعا جينالدى. قىرعىنمەن اياقتالعان بۇل ويىن تاريحتا «حيللسبورو» قىرعىنى" دەگەن اتپەن قالدى. وسى وقيعادان سوڭ فۋتبول جانكۇيەرلەرى ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن ستاديونعا بارۋعا باتا الماي ءجۇردى.
بىراق كەيىنىرەك جاعداي وزگەرىپ, فۋتبول ءفاناتيزمىنىڭ بولەك ءبىر "مادەنيەتى" قالىپتاستى. ستاديوندا ەمەس, اۋلاققا كەتىپ توبەلەسۋدى, جەكپە-جەكپەن قاتار, 4 ح 4, 8 ح 8, 10 ح 10 دەپ ادام سانىن شەكتەپ وتىرۋ فۋتبول فاناتتارى توبەلەسىنىڭ جازىلماس زاڭىنا اينالدى.
رەسەيدە بۇل مادەنيەت تاۋەلسىزدىك العان سوڭ پايدا بولدى. فۋتبول فاناتتارى نەگىزىنەن ءۇش توپقا: كۋزما, ۋلتراس جانە حۋليگانس دەگەن ءۇش توپقا بولىنەدى.
كۋزما - ءجاي فۋتبول قاراۋشىلار. ويىندى ستاديونعا بارعان كۇننىڭ وزىندە سالقىنقاندى قاراپ, كەيىننەن دوستارىمەن تالقىلايدى. ۋلتراس - ستاديوندا فۋتبولدى, جانكۇيەرلىكتى شوۋعا اينالدىراتىندار. ولاردىڭ ءوز كومانداسىنا رۋح بەرەتىن ۇرانسوزدەرى, ءوز كلۋبتارىنىڭ بەلگىلەرى بار ءتۇرلى كيىم جيىنتىقتارى, ستاديونعا الىپ شىعاتىن پلاكاتتارى بولادى. ءۇشىنشى توپ - حۋليگانس. بۇل توپقا فۋتبول قىزىق ەمەس. ولاردىڭ نەگىزگى كوزدەيتىنى - قارسىلاس كوماندانىڭ حۋليگانستارىن توبەلەستە جەڭۋ. وسى سوڭعى 2 توپ كەيدە بىرىگىپ حۋلتراس توبىن قۇرادى. بۇل توپ تەك قانا ستاديوندا شوۋ كورسەتپەي, كەيىننەن ويىن اياقتالعان سوڭ قارسىلاس كوماندامەن توبەلەسكە بارادى.
بىزدە قازاقستاندا دا بار بۇل مادەنيەت. بىراق, بارلىق كوماندالاردا ەمەس. "اقتوبە", "استانا" ت.ب. ۇلكەن كوماندالاردىڭ تۇراقتى فاناتتارىنان قۇرالعان توپتاردا ءار ويىن سايىن وسىنداي جاعدايلار ورىن الىپ تۇرادى.
ال تومەندەگى فوتولاردا "اقتوبە" جانە "شاحتەر" كوماندالارىنىڭ ۋلتراس-فاناتتارى بەينەلەنگەن.
دانيار الان.
