ءمۇسىلىم بازارباەۆ 1927 جىلى 15 مامىردا قازىرگى قىزىلوردا وبلىسى, سىرداريا اۋدانىنداعى كەكىرەلى دەگەن جەردە تۋعان. 1948 جىلى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى تاريح-فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ جۋرناليستيكا ءبولىمىن بىتىرگەننەن كەيىن, جاڭادان شاڭىراق كوتەرگەن قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنا اسپيرانتۋراعا قابىلداندى.
1951 جىلى اسپيرانتۋرانى اياقتاعان سوڭ تالاپتى جاس ينستيتۋتقا قىزمەتكە قالدىرىلىپ, كىشى عىلىمي قىزمەتكەر جۇمىسىن اتقاردى. 1952-1956 جج. قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىندە ادەبيەت جانە ونەر جونىندەگى نۇسقاۋشى قىزمەتىن اتقاردى. 1955-1956 جج. كوكپ ورتالىق كوميتەتى جانىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىندا وقىپ, 1956-1961 جج. قازاق كسر عىلىم اكادەمياسى ءتىل مەن ادەبيەت ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارۋدا كوزگە تۇسكەن جاس مامان 1961-1971 جج. جاڭادان قۇرىلعان ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. 1971-1976 جج. قازاق كسر مادەنيەت ءمينيسترى, 1976-1981 جج. قازاق كسر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قىزمەتتەرىن اتقاردى. 1981-1986 جج. قازاق كسر عىلىم اكادەمياسى م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, 1986-1988 جج. وسى ينستيتۋتتىڭ قازاقستانداعى ورىس ادەبيەتى مەن ادەبيەت تەورياسى جانە ادەبيەتتانۋ مەتودولوگياسى بولىمدەرىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, 1988-1995 جج. قازىرگى قازاق ادەبيەتى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رەتىندە ۇلت ادەبيەتىنىڭ زەرتتەلۋىنە ۇزدىكسىز ۇلەس قوسىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كەڭەستىك ءداۋىر ادەبيەتىن جاڭاشا باجايلاۋدىڭ جوباسىن جاساپ, سونىڭ نەگىزىندە جاسالعان ۇجىمدىق زەرتتەۋلەرگە باسشىلىق ەتتى.
م.بازارباەۆتىڭ نەگىزگى ماماندىعى ادەبيەتشى, سىنشى بولعاندىقتان ول جونىندەگى اڭگىمە بولەك بولماق. بۇل ماقالادا ونىڭ جاستىق شاعىنان بىرەر مىسال كەلتىرىپ, قوعامدىق قىزمەتتەرىن ءسوز ەتپەكپىز. عالىمنىڭ جازۋ-سىزۋعا قۇمارلىعى مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن شاعىنان باستالادى. سوعىسقا دەيىن 5-6-سىنىپتاردا وقىپ جۇرگەندە قازاقستاننىڭ استاناسى الماتىدان شىعاتىن «وكتيابر بالالارى» (كەيىنگى «قازاقستان پيونەرى») گازەتىندە بىرنەشە ماقالاسى شىعادى: ء«بىزدىڭ اۋىلدا مونشا سالىندى», «قىزىل بۇرىشتا» (مەكتەپتىڭ), «كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى» دەگەن سەكىلدى. ەكى-ءۇش ماقالاسى شىعىپ, جازۋ-سىزۋعا دەگەن قۇشتارلىعى ارتقان جاس تالاپكەر ەندىگى جەردە جاستاردىڭ رەسپۋبليكالىق گازەتى «لەنينشىل جاسقا» ماقالا جىبەرەدى. وسى جونىندە عالىمنىڭ جەكە مۇراعاتىندا ساقتالعان «لەنينشىل جاس» گازەتىنىڭ قىزىلوردا وبلىسى, سىرداريا اۋدانى, بىرقازان اۋىلىنداعى «قىزىل ەگىنشى» باستاۋىش مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى م.بازارباەۆقا جىبەرگەن حاتتارىنان دا ءبىراز سىردى اڭعارۋعا بولادى. 1941 جىلدىڭ 17 ساۋىرىندە گازەتتەگى مەكتەپ ءبولىمىنىڭ باستىعى بۋرىشباەۆ جىبەرگەن حاتتا:
«بازارباەۆ جولداس!
«مەكتەبىمىزدەگى وتليچنيكتەر» دەگەن حابارىڭىز كەشىگىپ الىنعاندىقتان گازەتكە باسىلمادى. بۇدان بىلاي دا جازىپ تۇرىڭىز» دەلىنگەن.
شالعاي اۋىلدا جۇرگەن مەكتەپ وقۋشىسىنا قازاقستاننىڭ استاناسى الماتىداعى رەسپۋبليكالىق گازەتتەن كەلگەن حاتتار جونىندە مۇراعاتتا ساقتالعان «العاشقى قالام» دەگەن ماقالاسىندا اۆتور بىلاي دەيدى: «1940-1941 جىلدارى «وكتيابر بالالارىنا» ءبىر-ەكى حابارىم جاريالانىپ, داندەپ العانمىن. ەندى «لەنينشىل جاسقا» جازا باستادىم. ءبىر جازامىن, ەكى جازامىن, حابارىم باسىلمايدى. اقىرىندا مەكتەپتىڭ درامالىق ۇيىرمەسىندە ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» پەساسى قويىلعانىن جازىپ جىبەرگەنمىن. بۇعان ءمور باسىلعان مىناداي جاۋاپ الدىم: ء«سىز مەكتەپ ۇيىرمەسىندە «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» پەساسى قويىلعانىن اسىرا ماقتايسىز. رەسپۋبليكالىق اكادەميالىق تەاتر دا ول پەسانى دۇرىس قويا الماعاندا, مەكتەپ ۇيىرمەسى قالاي جاقسى ەتىپ قويا الادى؟ حابارىڭىز وسى سەبەپتەن باسىلمايدى. ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ق.سۇلەيمەنوۆ». بالا كەزدەگى وقۋ-بىلىمگە دەگەن وسىنداي ۇلكەن قۇمارلىق ونى استاناداعى ءبىلىم ورداسى كيروۆ اتىنداعى (قازىرگى ءال-فارابي) قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە الىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇسۋ ەمتيحانىن تاپسىرۋعا كىرسە, باياعى وزىنە حات جازاتىن قازىبەك سۇلەيمەنوۆ ونى فاميلياسىنان تاني كەتەدى دە تالاپكەردى جىلى شىرايمەن قابىلدايدى. وسى فاكۋلتەتتى 1948 جىلى ەكىنشى بولىپ بىتىرگەن بىتىرۋشىلەردىڭ ءبارى جولدامامەن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تاراي باستاعاندا م.بازارباەۆ رەسپۋبليكالىق جاستار گازەتى «لەنينشىل جاستا» قالادى. سەبەبى ول بۇل جەردە ستۋدەنت كەزىنەن باستاپ قىزمەت ەتە باستاعان بولاتىن. ەڭبەك جولىن باستاعان كيەلى شاڭىراعى جونىندە كەيىندەرى: «قازىر قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ءداستۇرى تولىق ورنىعىپ بەكىدى. تالانتتى قالام شەبەرلەرى بار. سولاردىڭ كوبى «لەنينشىل جاستان» تاربيەلەنىپ شىقتى. بۇل گازەت, ماسەلەن, ءبىر «كىشى ۋنيۆەرسيتەت» ەسەبىندە تالاي جاس تالاپكەردى دايارلادى. ونىڭ العاشقى ءداۋىرى جيىرماسىنشى جىلدارعا دەيىن كەتەتىنىن ايتپاساق تا جالپىعا ءمالىم», دەيدى. كىشى ۋنيۆەرسيتەت سانالعان بۇل وردا بولاشاق عالىمنىڭ كوپ ىزدەنۋىنە, قالامىنىڭ ۇشتالۋىنا, نە نارسەنى دە زەرتتەي بىلۋگە توسەلۋىنە كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. ونى جاس ءجۋرناليستىڭ العاشقى ماقالالارىنان دا كورۋگە بولادى. ول ادەبي-سىن ماقالالارىمەن 1948 جىلدان كورىنە باستادى. ءار الۋان تاقىرىپتا ادەبيەت پەن ونەر تۋىندىلارىنا باعامدار جاسادى.
ەڭبەك جولىن جۋرناليست بولۋدان باستاعان بولاشاق عالىمنىڭ قالامى توسەلۋىنە «لەنينشىل جاس» گازەتىنىڭ دە ىقپالى بولدى. وسى جىلدار بولاشاق عالىمنىڭ قالامىن ۇشتاي تۇسكەنى راس. اتالعان گازەتكە ەڭبەك وزاتتارى جانە مادەنيەت, ونەر جونىندەگى ءارتۇرلى ماقالانى ءجيى جاريالادى. ولاردىڭ ءبىرازىن م.بازاروۆ دەگەن بۇركەنشەك اتپەن بەرسە, ەندى ءبىرشاما باس ماقالالاردىڭ اۆتورىن كورسەتپەي جاريالاپ وتىردى. ول ادەبي-سىن ماقالالارىمەن 1948 جىلدان كورىنە باستايدى. ءار الۋان تاقىرىپتا ادەبيەت پەن ونەر تۋىندىلارىنا رەتسەنزيالار جازادى. ب.بۇلقىشەۆتىڭ «زامان بىزدىكى» اتتى شىعارمالار جيناعىنا جازعان, رەتسەنزياسى مەن «اباي – ۆەليكي كازاحسكي پوەت», «ونىڭ ەسىمى ەرلىككە كۇرەسكە شاقىرادى», « ۇلى رەۆوليۋتسياشىل دەموكرات ا.ي.گەرتسەن», «ۋكراين حالقىنىڭ رەۆوليۋتسيونەر اقىنى», «ا.پ.چەحوۆ», «ا.س.گريبوەدوۆ», «ورىستىڭ ۇلى دەموكراتى», «ا.ن.راديششەۆ» اتتى م.ە.سالتىكوۆ-ششەدرين, ا.توقماعامبەتوۆ, س.تورايعىروۆ, ا.پ.چەحوۆ, ا.س.گريبوەدوۆ, ا.ي.گەرتسەننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جونىندەگى ماقالالارىندا ول ءوزىنىڭ ىزدەنىمپازدىعى مەن كوركەم شىعارما تابيعاتىن تۇسىنە بىلەتىن تالانت ەكەنىن كورسەتتى.
«جامبىلدىڭ اقىندىق شەبەرلىگى», اباي تۋرالى: «گوردوست كازاحسكوگو نارودا», «كازاحسكي پوەت – پروسۆەتيتەل» اتتى س.تورايعىروۆ, ب.بۇلقىشەۆ, ج.جاباەۆ, ا.قۇنانباەۆ تۋرالى ماقالالارىنان جاس تالاپتىڭ شىعارما تابيعاتىنا تەرەڭ بويلاۋى بايقالدى. 1954 جىلى ا.قۇنانباەۆتىڭ قايتىس بولعانىنا 50 جىل تولۋىن اتاپ وتەتىن كەزدە م.بازارباەۆ «سوۆەتسكايا كۋلتۋرا» گازەتىنە «اباي – ۆەليكي پوەت-رەاليست» اتتى ماقالاسىن جاريالادى. وسى ماقالانىڭ قولجازباسىن العاندىعىن ايتىپ رەداكتسيا القاسى اتىنان ونەرتانۋ ءبولىمى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى ن.تولچەنوۆا م.بازارباەۆقا جاۋاپ حات جازعان. عالىمنىڭ جەكە مۇراعاتىندا ساقتالعان وسىنداي حاتتاردان ونىڭ سوناۋ ەلۋىنشى جىلداردان باستاپ وداق كولەمىندە تانىلا باستاعانىن اڭعارۋعا بولادى.
ءوزىنىڭ ىزدەنىمپازدىعىمەن ەرەكشە كوزگە تۇسكەن جاس ءجۋرناليستىڭ 1953 جىلى «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان «قازاق ادەبيەتىنىڭ وقۋلىعىن جازۋ تۋرالى», «قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحىنان ساپالى وقۋلىق جازۋ كەرەكتىگى جونىندە» اتتى ماقالالارى ادەبيەتشى قاۋىم اراسىنان قولداۋ تاۋىپ, وقۋلىق جازۋ ناۋقانى باستالىپ تا كەتتى. 1954 جىلى قازاق كسر عىلىم اكادەمياسى پرەزيدۋمى ءماجىلىسىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا بەلگىلى عالىمدار م.اۋەزوۆ, س.مۇقانوۆتاردىڭ باسشىلىعىمەن م.بازارباەۆ (ە.ليزۋنوۆا, ا.نۇرقاتوۆ, ح.سايكيەۆ, س.سەيىتوۆتارمەن بىرگە) وقۋ قۇرالىن جازاتىن اۆتورلاردىڭ قۇرامىنا ەندى. وقۋلىق جازۋعا ارالاسقان جاس ادەبيەتشىلەردىڭ ىشىنەن م.بازارباەۆتىڭ (اۆتورلارمەن بىرگە) العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جازعان 10-كلاسقا ارنالعان «قازاق سوۆەت ادەبيەتى» وقۋلىعى 1954 جىلى جارىق كوردى. بۇل وقۋلىقتىڭ تالاپ-تىلەككە ساي جازىلعاندىعىن 1986 جىلعا دەيىن 11 رەت قايتا باسىلعانىنان دا كورۋگە بولادى. تولىقتىرىلىپ, تۇزەتىلگەن وسى وقۋلىق 1989 جىلى 11-كلاسقا ارنالىپ قايتا جازىلدى دا, 1994 جىلعا دەيىن باسىلىپ وتىردى. ولاي بولسا, وتكەن عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا مەكتەپ قابارعاسىندا ءبىلىم العانداردىڭ بارلىعى دا ونىڭ شاكىرتتەرى بولىپ سانالماق.
م.بازارباەۆ مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە دە ۇلكەن قىزمەتتەر اتقاردى. مادەنيەت ءمينيسترى بولعان جىلدارى كسرو قۇرامىنا ەنگەن ەلدەردىڭ مادەنيەت مينيسترلەرىنىڭ اتىنان شەتەلدەردە وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيالار مەن كونگرەستەردىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى جانە تۇراقتى بايانداماشىسى بولدى. كسرو مادەنيەت ءمينيسترى ەكاتەرينا فۋرتسەۆانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترىنە تەگىننەن تەگىن كوڭىلى تۇسپەگەنى بەلگىلى. قازان توڭكەرىسىنە دەيىن «جابايى, كوشپەلى» حالىق سانالعان قازاق ەلىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ كەڭەس وداعىنىڭ الدىنا وق بويى وزىق شىعۋىنىڭ دا باستى سىرى م.بازارباەۆتىڭ كەڭ ەرۋديتسياسىنا كەلىپ تىرەلەدى. سەبەبى قازاق جانە كەڭەس ەلىنىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتى جونىندە جاساعان باياندامالارىنىڭ دا كوتەرگەن جۇگى اۋىر ەدى. «قازىرگى زامان جانە ونەر» (1972), «قوعامدىق دامۋ جانە ونەر» (1973), «ادەبيەت پەن ونەردىڭ قوعامدىق فۋنكتسياسى» (1974), «ونەردىڭ ۇلتتىق جانە ينتەرناتسيونالدىق مازمۇنى» (1975), «سوۆەتتىك مادەنيەت جانە ونىڭ شەتەلدىك «سىنشىلارى» (1976) اتتى باياندامالارىندا مادەنيەت پەن ونەردىڭ شەشىمىن كۇتكەن وزەكتى ماسەلەلەرىن كوتەرە ءبىلدى. سول تۇستاردا وتكەن الەمدىك سيمپوزيۋمداردا كەڭەس وداعى اتىنان شۆەتسيا (1966), فرگ (1972), يندونەزيا (1973), چەحوسلوۆاكيا (1973), دانيا (1975), كونگو (1980) ەلدەرىندە ءسوز سويلەپ, كەڭەس وداعىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن الەمگە پاش ەتكەن دە م.بازارباەۆ.
مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ كەلەسى ءبىر جەتىستىگى – جاس كادرلاردى تاربيەلەۋگە قوسقان ۇلەسى. وعان قازاقستان مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ جانىنان رەسپۋبليكاداعى 27 تەاتردى باسقاراتىن تەاتر مەن رەپەرتۋارلىق كوللەگيا بولىمدەرىن اشۋى ناقتى مىسال بولا الادى. جاڭادان اشىلعان تەاتر بولىمىنە باسپاسوزدە تانىلىپ جۇرگەن, وزىندىك ايتارى بار اشىربەك سىعايدى شاقىرىپ الىپ باسشى ەتىپ تاعايىنداسا, ول كەيىن بىلىكتى تەاتر سىنشىسى رەتىندە رەسپۋبليكا مەن الىس-جاقىن شەتەلدەرگە تانىلدى. سول تۇستا ولەڭدەرىمەن باسپا بەتىندە كورىنە باستاعان جاس اقىن نۇرلان ءورازاليندى مادەنيەت مينيسترلىگى جانىنداعى رەپەرتۋارلىق كوللەگياعا رەداكتورلىققا شاقىرعان جاس كادرلاردى دايارلاۋ ءۇشىن كونسەرۆاتوريادان تەاتر ينستيتۋتىن ءبولىپ, جەكە عىلىم ورداسى ەتۋدى سۇراعان دا ءمۇسىلىم بازارباەۆ بولاتىن. قازىرگى تاڭدا وسى ەكى وقۋ ورنى دا ونەرپاز جاستاردى تاربيەلەۋدە. وسىلاردىڭ قاتارىندا ينستيتۋت ديرەكتورى بولىپ جۇرگەن كەزدەگى ونەرتانۋشى عالىم باعىبەك قۇنداقباي ۇلىنىڭ ديسسەرتاتسياسىنىڭ الماتىدا قورعالۋىنا مۇرىندىق بولعانىن دا باسا ايتۋعا بولادى.
1970 جىلدىڭ 17 قىركۇيەگىندە قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولعاندىعىن راستايتىن قۇجاتتا ءمۇسىلىم بازارباەۆتىڭ الماتى قالاسىنان دراما تەاتر, كىتاپحانا, ونەر قايراتكەرلەرىنە پاتەر جانە گۋرەۆ, وسكەمەن, پەتروپاۆل سىندى وبلىس ورتالىقتارىندا جاڭا تەاترلار سالۋ ماسەلەسىمەن بارعانى جازىلعان. بۇل ۇسىنىسقا ءبىرىنشى حاتشى قولداۋ كورسەتىپ, سول ساتتەن-اق بەلگىلى ادامدارعا تاپسىرعان. وسىنداي مالىمەتتەرگە قاراپ وتىرىپ, ونىڭ قازاق حالقىنىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جانىن اياماي ەڭبەك ەتكەنىن اڭعارۋعا بولادى.
ءبىرىنشى حاتشىنىڭ قابىلداۋىنان شىققان سوڭ, كەلەسى كۇنى-اق ارتەم ميسانوۆيچ ۆارتانيان ەكەۋى اتالعان عيماراتتاردى سالاتىن جەردى كورۋگە بارعان. سول, قۇرمانعازى كوشەسىندەگى ۇيگە 1972 جىلى مادەنيەت ءمينيسترى قانشاما ونەر يەسىنە پاتەر كىلتىن تابىس ەتتى. چاپاەۆ (قازىرگى ماناس) كوشەسىندەگى جاتاقحانادا بۇگىنگە دەيىن جاس ونەرپازدار تۇرىپ كەلەدى. وسىلايشا, ونەر قايراتكەرلەرىنە تۇرعىن ءۇي, جاتاقحانا سالۋدى دا مادەنيەت ءمينيسترى باسشىلىققا الىپ قاداعالاپ وتىرعان.
وسى تۇستا اتقارىلعان دۇنيەلەردەن كوزگە تۇسەتىن – قازاقستاننىڭ استاناسى الماتىنىڭ تورىنەن ساۋلەتتى عيماراتتار سالۋ. الماتى قالاسىنىڭ ورتالىق كوشەسى دوستىق پەن اباي داڭعىلىنىڭ قيىلىسىنداعى ارحيتەكتۋراسى كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولعان رەسپۋبليكا سارايى مەن 600 ورىندىق «ارمان» كينوتەاترى, اباي داڭعىلىنداعى 800 ورىندىق لەرمونتوۆ اتىنداعى ورىس دراما تەاترى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى, پۋشكين اتىنداعى (قازىرگى ۇلتتىق) كىتاپحانا, 4 500 ورىندىق سپورت سارايى (قازىرگى بالۋان شولاق اتىنداعى), قازاق تسيركى مەن اكتەرلەر ءۇيى جانە مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى, كوركەم گالارەيا, شىعارماشىلىق ءۇيى, دوستىق ءۇيى سىندى تولىپ جاتقان ساۋلەتتى عيماراتتار دا مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ سۇرانىسى بويىنشا سالىنعان. وسىلايشا, بيلىك باسىندا وتىرعان تۇستا ءمۇسىلىم اعا الماتى قالاسى مەن وبلىس ورتالىقتارىندا بوي كوتەرگەن مادەنيەت وشاقتارىنىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولدى.
وسى جىلدارى ءمۇسىلىم بازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ءبىرشاما مادەني شارالار جۇزەگە استى. ونىڭ اسا كوڭىل بولگەن ماسەلەسىنىڭ ءبىرى – ايتىس ونەرىنىڭ قايتا جاندانۋى. 1980 جىلى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ زالىندا م.بازارباەۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, باسشىلىعىمەن وتكەن رەسپۋبليكالىق ايتىس كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءوز جالعاسىن تابۋدا. 1982 جىلى الماتى وبلىسى اقىندارى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنىڭ ورتالىعى ەسىكتە وسى باستامانى جالعاستىرسا, 1984 جىلى قازاق تەلەۆيزياسى بۇل ءىستى قولعا الىپ, جاڭاشا ءار بەرگەنىن, كەيىن ونىڭ تالدىقورعان, قىزىلوردا, شىمكەنت, الماتى سىندى وڭتۇستىك وبلىستاردا جالعاسىن تاپقانىن باسا ايتقان ءجون. ولاي بولسا, م.بازارباەۆ – اتادان-بالاعا ميراس بولعان سۋىرىپ سالما ونەرىنىڭ كەڭەستىك ءداۋىر تۇسىندا قايتا جاندانۋىنا بىردەن-ءبىر سەبەپكەر بولعان ۇلكەن مادەنيەت قايراتكەرى.
ءمۇسىلىم بازارباەۆتىڭ ءور تۇلعاسىن اشا تۇسەر دەرەكتەردىڭ ءبىرى – زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرى مەن اقىنداردىڭ جىر شاشۋلارى. جۇبان مولداعاليەۆ باستاعان تالاي قازاق اقىنى ءمۇسىلىم ەسىمىن ماڭگىلىك جادىمىزدا ساقتاۋ تۇرعىسىندا سان الۋان مازمۇنداعى جىر جولدارىن ارنادى. ولاردىڭ ءبىر پاراسى قازاق حالقى ءۇشىن اتقارعان ەرەن ەڭبەگىن تىلگە تيەك ەتتى.
«قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن عالىم» دەپ تۇمانباي مولداعاليەۆ ايتقانداي, ول قازاق حالقى ءۇشىن ەشتەڭەدەن ايانباعان ارى تازا ازامات. قازاقتىڭ اقىن قىزدارىنىڭ ءبىرى نازىكەن الپامىسقىزى ء«پىر تۇتتىڭ قازاق قونىسىن» دەپ جىرلاسا, شاكىرتى ءشومىشباي ساريەۆ ۇستازىنىڭ دارا تۋعان دارىن يەسى ەكەندىگىن «كوركەم ۇلى – ءبىر تۋاتىن عاسىردىڭ» دەگەن جولدارمەن جىرعا قوستى.
قازاق ەلىنىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە قوماقتى ۇلەس قوسقان عالىمنىڭ ەڭبەك جولى ۇلت تاريحىمەن تىعىز بايلانىستى بولسا, قازاق عىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ العاشىندا ءتىل جانە ادەبيەت كەيىن ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى بولىپ جەكە وتاۋ تىككەن وسى ينستيتۋتتىڭ تاريحىن دا م.ب.بازارباەۆ ەسىمىنسىز ءسوز ەتۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى ول اتالعان ينستيتۋتىنىڭ تۇڭعىش ديرەكتورى جانە م.اۋەزوۆتىڭ ۇلكەن ءۇمىت ارتقان شاكىرتى. 1961 جىلى م.اۋەزوۆ دۇنيە سالعاندا ۇستاز ارمانىن ىسكە اسىرىپ, اتالعان ينستيتۋتتى اياعىنان تىك تۇرعىزعان دا م.بازارباەۆ ەكەنىن بۇگىنگى ۇرپاق بىلە بەرمەس.
وسىنداي سان الۋان ەڭبەكتەرىمەن بىرگە ول كوركەم اۋدارماعا دا ارالاسىپ, ۆ.گۋبارەۆ پەن ا.گۋسەۆ قۇراستىرعان «ۆوجاتىي كىتابىن» (ەكىنشى كىتاپ, 1953) م.الىمباەۆپەن بىرگە ءتارجىمالادى. ي.س.تۋرگەنەۆتىڭ تاڭداۋلى ءتورت پوۆەسى («پەرۆايا ليۋبوۆ», «ۆەشنيە ۆودى», «اسيا», «پوستويالىي دۆور») «العاشقى ماحاببات» دەگەن اتپەن جەكە كىتاپ بولىپ شىقتى (1960-1968), اريستوفاننىڭ «ليسيستراتا» جانە «فەسموفورلار مەيرامىنداعى ايەلدەر» كومەديالارىن (1981), م.يبراگيمبەكوۆتىڭ «مەزوزەي تاريحى» پەساسىن (ەكى كورىنىستى, 1977) اۋدارعانى بەلگىلى. الايدا ونىڭ جەكە مۇراعاتىنان وسى اتالعاندارمەن بىرگە جانە بىرنەشە كوركەم اۋدارماسى تابىلدى.
«جىگىتكە جەتى ونەر دە از» دەيدى حالقىمىز. جوعارىدا ءسوز بولعان ءمۇسىلىم بازارباي ۇلىنىڭ ءبىر باسىنان تابىلعان ونەرلەر ونىڭ «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» بولعانىن بايقاتادى. ولاي بولسا, بۇگىنگى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دا اعالارىمىز ءتارىزدى وتانىن, ەلىن, ۇلتىن سۇيگەن پاتريوت بولىپ وسۋىنە تىلەكتەسپىز.
گۇلجاھان وردا,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
