قوعام • 18 مامىر، 2022

كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيەدى

51 رەت كورسەتىلدى

قۇقىق ۇستەمدىگى سالاسىندا ەڭ ءىرى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرۋ. بۇل تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اپپارات باسشىسى، كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار جونىندە ۇسىنىستار دايىنداۋ بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى باقىت نۇرمۇحانوۆ ءمالىم ەتتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

«مەملەكەتتىك ماڭىزى بار وزگەرىستەردىڭ تاعدىرىن قازاقستان ازاماتتارى شەشپەك. بۇل - الەمدىك تاجىريبەدە قالىپتاسقان ەڭ دەموكراتيالىق جول. وسى جولى رەفەرەندۋم تاڭدالىپ وتىر. قازاقستاندا رەفەرەندۋم بۇرىن ەكى رەت وتكىزىلگەن. شەتەل تاجىريبەسىندە دە رەفەرەندۋم ينستيتۋتى كەڭ تاراعان. ءحىح عاسىردان بەرى شۆەيتساريادا 500-دەن استام رەفەرەندۋم وتكەن. بۇل جەردەگى ماقسات – تاعدىرشەشتى مەملەكەتتىك شەشىمدەردى حالىقتىڭ تىكەلەي قاتىسۋى ارقىلى قابىلداۋ. الداعى اپتالاردىڭ ىشىندە ءاربىر قازاقستان ازاماتى ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ ءمانى مەن مازمۇنىن، بولاشاقتاعى ءرولىن تەرەڭ تۇسىنگەنى ءجون»، دەدى ب. نۇرمۇحانوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە.

وسى ورايدا ول زاڭ جوباسىندا كوزدەلگەن وزگەرىستەردى بىرنەشە باعىتقا بولۋگە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«بۇل تۇرعىدا قوعام مەن مەملەكەتتى ودان ءارى دەموكراتيالاندىرۋ، قۇقىق ۇستەمدىگىن نىعايتۋ، سونداي-اق ساياسي جۇيەنى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ ەسكەرىلگەن. وسى ءىرى بلوكتاردىڭ ىشىندە جەكەلەگەن توپتارعا شوعىرلانعان نورمالاردى اتاۋعا بولادى. قۇقىق ۇستەمدىگى سالاسىندا ەڭ ءىرى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – ول كونستيتۋتسيالىق سوتتى قۇرۋ. قازىرگى كەزدە كونستيتۋتسيالىق سوت الەمنىڭ 70-تەن استام مەملەكەتىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل ينستيتۋت ەۋروپا ەلدەرىندە، لاتىن امەريكاسى، افريكا جانە تمد كەڭىستىگىندە كەڭ تاراعان»، دەپ توقتالدى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى.

باقىت نۇرمۇحانوۆ 1995 جىلى قولدانىستاعى كونستيتۋتسياعا سايكەس كونستيتۋتسيالىق كەڭەس قۇرىلعانىن، وسى 27 جىلدىڭ ىشىندە بۇل كەڭەس ءوزىنىڭ بەرىلگەن وكىلەتتىكتەرىنىڭ اياسىندا قۇقىقتىق مەملەكەت ۇستانىمدارىن ورنىقتىرۋ سالاسىنا لايىقتى ۇلەسىن قوسقانىن ايتتى.

«الايدا زامان اعىمى جاڭا تالاپتار قويىپ وتىر. كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ۇلكەن ەرەكشەلىگى – وعان ازاماتتار، زاڭدى تۇلعالار جانە باسقا دا قوعام وكىلدەرى جۇگىنە الادى. بۇل وزگەرىستى حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت تۇجىرىمداماسىن ەنگىزۋدىڭ ءبىر نىسانى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. جالپى كونستيتۋتسيالىق سوت كەلەسى جىلدىڭ باسىنان جۇمىس ىستەي باستايدى. ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ بەلگىلى ءبىر داۋدى شەشۋ كەزىندە قولدانىلاتىن زاڭنىڭ ءارى وزگە دە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىنىڭ اتا زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگى تۇرعىسىنان كۇمانى بولعان جاعدايدا، تىكەلەي كونستيتۋتسيالىق سوتقا جۇگىنۋ قۇقىعىنا يە بولادى. قازىرگى كەزدە كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە 6 سۋبەكت جۇگىنسە، ەندى كونستيتۋتسيالىق سوتقا 9 سۋبەكت جۇگىنە الادى. ياعني، ازاماتتار كونستيتۋتسيالىق سوتقا تىكەلەي وزدەرى، ومبۋدسمەن، باس پروكۋرور نەمەسە جالپى سوتتار ارقىلى جۇگىنە الادى. وسى ورايدا، ءوز قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ كەپىلدەرىنىڭ سانى ارتادى»، دەدى ب. نۇرمۇحانوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

قانت تاپشىلىعى نەدە؟

ەكونوميكا • كەشە

بەنزين قىمباتتايدى

ەكونوميكا • كەشە

اق جەلەڭدىلەرگە العىس

مەديتسينا • كەشە

ادالدىقتىڭ ەتالونى ەدى

قازاقستان • كەشە

بۇيراتاۋ بازارلىعى

تۋريزم • كەشە

ءۇش ۇنسىزدىك

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار