ءاربىر حالىقتىڭ جان دۇنيەسى ونىڭ كۇلكى-سىقاق, ءازىل-وسپاعىنان دا كورىنەدى. بەلگىلى ءبىر حالىقتىڭ ساتيرا-يۋمورىندا ونىڭ بۇكىل تاريحى, كۇرەس جولى, ءار داۋىردەگى كوڭىل كۇيى كورىنىس تابادى. سان قىرلى ساتيرا-يۋمورىنان سول ەلدىڭ بولمىس-ءبىتىمىن, تۇرمىس-تىرشىلىگىن, ەڭ اياعى, قاي قوعام قانداي دارەجەدە عۇمىر كەشىپ جاتقانىن دا باعامداۋعا بولادى. 1976 جىلى ساتيريك-دراماتۋرگ قالتاي مۇحامەدجانوۆ تۇرىكتىڭ عاجاپ سىقاقشىسى ءازيز نەسينمەن ورىستىڭ بەلگىلى اكتەرى اركادي رايكيننىڭ ونەر كەشىنە بارادى. قالاعاڭ شىعارماشىلىق كەشتى كورىپ وتىرعان ءازيز نەسيننەن بەي-جايلىعىن سۇراعاندا: «ارينە, رايكيننىڭ جاقسى-اق اكتەر, بىراق ءار قوعامداعى ءار حالىقتىڭ كۇلكىسىنىڭ ءوز نىسانى, ماقساتى, اشكەرە ەتەر كەسەل-كەسىرى بولادى. بىزدەگى قوعامنىڭ نىساناسى باسقا, وسى تۇرعىدان الساق, سىزدەردەگىدەي مايدا-شۇيدەگە كۇلەتىن دارەجەگە ءبىز ءالى جەتكەن جوقپىز» دەپتى.
ءار ەلدىڭ ساتيرا-يۋمورى سول حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە, بولمىسىنا وراي جازىلىپ, سوعان ساي ءوز ماقسات-مۇددە ورەسىنەن تابىلاتىنى ءسوزسىز. ال تۇرىك ساتيراسىنىڭ دارابوزى ءازيز نەسيننىڭ دە شىعارمالارى ءبىزدىڭ قوعاممەن ۇندەسىپ, ونىڭ ۋىتتى ساتيراسىنىڭ قازاق وقىرمانىنىڭ تالعام-تالاپ ۇدەسىنەن شىعىپ جاتۋى قۋانتادى. تۇرىك ءازىلىنىڭ بىزگە اۋدارما ارقىلى جەتىپ جاتۋى دا قۇپتارلىق دۇنيە. ءازيز نەسيندى بۇعان دەيىن قازاق ساتيريكتەرى اۋدارىپ كەلگەنى بەلگىلى. ال قالىڭ وقىرمانعا ۇسىنىلىپ وتىرعان جيناقتا ونىڭ تىڭ شىعارمالارىنىڭ اۋدارىلىپ بەرىلۋى قۇپتارلىق نارسە.
نەگىزىندە جيناق ورىس ساتيريك-يۋموريستەرىنىڭ تۋىندىلارىن كوبىرەك قامتىعان. ەرتەرەكتەگى كلاسسيك ميحايل زوششەنكودان تارتىپ, ورىس ساتيريك-جازۋشىلارىنىڭ بەتكە ۇستارلارى ميحايل جۆانەتسكي, ميحايل زادورنوۆ, ليون يزمايلوۆ باستاعان اركادي اركانوۆ, ۆيكتور كوكليۋشكين, اركادي ينين, گەرمان دروبيز, پاۆەل اسس, سەمەن التوۆ, لەونيد فرانتسۋزوۆ, ەۆگەني گولۋبەۆ, اناتولي تۋشكين, لەۆ لاينەر, يۋري يششەنكو, الەكساندر حورت سياقتى باسقا دا ساتيرا ساردارلارى شىعارمالارىنىڭ جيناققا ەنۋى كىتاپتىڭ مازمۇنىن اشا ءتۇسىپ, قالىڭ وقىرماننىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. جيناقتاعى اڭگىمەلەردى وقىپ وتىرىپ قوعام قايشىلىقتارىن شەنەگەن تاپقىر تاقىرىپتارعا, وعاش وقيعاعا وراي قۇرىلعان سۋرەتتەمەدەگى پەندە بولمىسىنداعى ۇقساستىقتارعا ريزا بولاسىڭ. اڭگىمەلەردەگى كەرەعار قىلىقتار ءبىزدىڭ دە بولمىسىمىزعا جات ەمەس.
وسى تۋىندىلاردى اۋدارعان ساتيريك بەرىك سادىردىڭ كوركەم ادەبيەتتىڭ ساتيرا-يۋمور جانرىنا ۇزبەي اتسالىسىپ كەلە جاتقانىنا قىرىق جىلدان استى. ۇسىنىپ وتىرعان «الەم ءازىل اڭگىمەلەرى» اتتى جيناققا ءبىر كەزدەرى ءباسپاسوز بەتتەرىندە جاريالانعان اۋدارمالارىنىڭ ءوزىن سۇرىپتاپ توپتاستىرىپتى. قازاق ساتيراسىنىڭ بەلدى وكىلىنىڭ تالعامىنان شىققان شەتەل ءازىل اڭگىمەلەرىنىڭ اۋدارماسى ادەبيەتىمىزگە قوسىلعان سوقتالى دۇنيە بولىپ, قالىڭ وقىرمان قاۋىم ريزاشىلىعىنا بولەنەرى ءسوزسىز.
قاي اڭگىمەنى الساڭىز دا قىسقا-نۇسقالىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. جارىق كورگەن وسى جيناقتان وقىرمان باقانداي 352 شاعىن اڭگىمە وقي الادى. ال سونشاما اڭگىمەنى وقي وتىرىپ قايتالانعان تاقىرىپ, پىشىندەس مازمۇنداعى قوس اڭگىمەنى كەزدەستىرە المايسىز. بۇنىڭ ءوزىن اۆتوردىڭ كىتاپ قۇراستىرۋداعى اسا جاۋاپكەرشىلىگى دەپ بىلەمىز.
اۆتور اڭگىمەلەردى اۋدارۋ بارىسىندا وقيعا جەلىسىنەن اۋىتقىماي, تەك كەي تىركەس-تىركەمەلەردى ءوز وقىرماندارىمىزدىڭ تالعامىنا ساي بەرۋى قۇپتارلىق ءادىس-ءتاسىل. وقيعا بايانداۋدا ارتىق-اۋىس تۇستار جوقتىڭ قاسى. ءتىل كەستەسى دە ورنىقتى, كوپشىلىككە ەتەنە جاقىن قاراپايىم دا كوركەم تىلمەن ورنەكتەپ شىققان.
«ەگەمەن-اقپارات»
