جول-كولىك كەشەنىنىڭ كەلەشەگى

بۇرناعى كۇنى استانا قالاسىنىڭ جول-كولىك كەشەنىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان بريفينگ بولىپ ءوتتى. وعان استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قانات سۇلتانبەكوۆ, قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءراشيت امانجۋلوۆ جانە ونىڭ ورىنباسارى ءابدىحاميت تاماباەۆ قاتىستى. قازىرگى تاڭدا استانا قالاسىنداعى بارلىق قوعامدىق كولىكتەر كۇن سايىن 750 مىڭ جولاۋشىنى تاسىمالدايدى. قوعامدىق كولىك قىزمەتىن پايدالاناتىن ادامدار تۇرعىنداردىڭ 33 پايىزىن قۇرايدى. قالا اكىمدىگى 2016 جىلى قوعامدىق كولىك قىزمەتىن پايدالاناتىن تۇرعىندار سانىن 970 مىڭعا جەتكىزبەك. بۇل قوعامدىق كولىك قىزمەتىن پايدالاناتىن ادامدار بارلىق قالا تۇرعىندارىنىڭ 47 پايىزىن قۇرايدى دەگەن ءسوز. ەۋروپالىق «Tupsa» كومپانياسى ەلوردامىز ءۇشىن ارنايى جاساعان جاڭا كولىك قاتىناسى جۇيەسىن قولدانىسقا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلى استانا قالاسىنا گازبەن جۇرەتىن IVECO ماركالى 350 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىنباق. سونىمەن بىرگە, جىل سوڭىنا دەيىن تاعى دا جاڭا 100 اۆتوبۋس ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. مىنە, وسى جاڭا قوعامدىق كولىككە قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن 2 كوممۋنالدىق اۆتوبۋس پاركى اشىلادى. ونىڭ ءبىرى بيىلعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلسە, ەكىنشى اۆتوپارك قۇرىلىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا باستالىپ, 2015 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك. قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇستىمىزدەگى جىلعى ءساۋىر ايىنىڭ اياعىندا كولىك جۇرگىزۋشىلەردىڭ شەبەرلىگىن ارتتىرۋ ورتالىعى اشىلادى. قالا ىشىندەگى قاشىق باعىتتارعا جولاۋشىلاردى جەدەل ءارى قولايلى كولىكتەرمەن تاسىمالداۋ ءۇشىن بالاما قوعامدىق كولىك جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت بولادى. ول ءۇشىن قالامىزدا BRT (Bus Rapid Tranzit) – قالا كوشەلەرىندەگى جولداردا ارنايى بولىنگەن جولاقتار ارقىلى جۇرەتىن جەدەل اۆتوبۋستار قاتىناسى جۇيەسىن قولدانىسقا ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جوبا ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى. ءبىرىنشى كەزەڭ قۇرىلىسى 2014 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا باستالادى (ۇزىندىعى 22,4 شاقىرىم 26 بەكەتتەن, جىلجىمالى قۇرام 27 بىرلىكتەن تۇرادى). ءبىرىنشى كەزەڭدى 2016 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىنىپ وتىر. ال جەدەل جۇرەتىن اۆتوبۋستار جەلىسىنىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەڭدەرى تيىسىنشە 2015 جانە 2017 جىلدارى پايدالانۋعا بەرىلمەك. قازىر استانا قالاسىنداعى باعىتتار بويىنشا جولاۋشىلار تاسىمالداۋمەن 8 كولىك كومپانياسى اينالىسادى. ولاردىڭ بىرەۋى كوممۋنالدىق اۆتوپارك بولسا, 7-ەۋى جەكەمەنشىك اۆتوپارك بولىپ تابىلادى. بۇل اۆتوپاركتەردە 890 اۆتوبۋس تىركەلگەن. ولاردىڭ 734-ءى كۇن سايىن جولاۋشىلار تاسىمالداۋعا شىعىپ, 50 باعىت بويىنشا قاتىنايدى. دەگەنمەن, بۇل قوعامدىق كولىك قالانىڭ بارعان سايىن ءوسىپ وتىرعان سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرا المايدى. قازىردىڭ وزىندە قالا كوشەلەرى باعىتتارى بويىنشا 180 اۆتوبۋس جەتپەي وتىر. الداعى ۋاقىتتا قالامىزداعى قو­عامدىق كولىك باعىتتارىنىڭ قوزعالىسى مۇلدە وزگەرتىلمەك. «Tupsa» كومپانياسى 2 جىل ىشىندە ياعني 2016 جىلعا دەيىن BRT جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى قالا كوشەلەرى باعىتتارىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولار قوسىمشا تاعى دا 7 ەكسپرەسس باعىتىن اشىپ, وتە ۇزىن 18 باعىتتى بولشەكتەرگە ءبولۋدى, اۆتوبۋس كەستەسى سانىن تاعى دا 25-كە ارتتىرىپ, باعىتتار سانىن 50-دەن 76-عا دەيىن ارتتىرۋدى ۇسىنادى. وسىعان بايلانىستى ۇستىمىزدەگى جىلى 76,5 شاقىرىم كوشە جولدارىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جانە قايتا قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى الداعى ۋاقىتتا كولىك كەپتەلىسى ءجيى ورىن الاتىن ۋچاسكەلەردىڭ قوزعالىسىن رەتتەۋ, كىشى ساقينالى جول قۇرىلىسىن سالۋ, مەملەكەتتىك باع­دارلاما نىساندارى سالىنعان كو­شەلەرگە جول تارتۋ, جاڭا تۇرعىن ءۇي ايماقتارىنداعى جول ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن بولادى. اعىمداعى جىلى ش.بەيسەكوۆا كوشەسىن ن.تىلەنديەۆ داڭعىلىنا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تىلەنديەۆ, سارىارقا, تۇران, بوگەنباي باتىر داڭعىلدارىنداعى كولىك كەپتەلىسىن ازايتادى. بۇدان باسقا, №14 كوشەسىن ابىلاي حان داڭعىلىنا دەيىن كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا. سوندا ب.مومىش ۇلى, ابىلاي حان داڭعىلدارىنداعى جانە ايناكول كەشەسىندەگى جول كەپتەلىستەرى ازايادى. سونىمەن بىرگە, سارايشىق كوشەسى تۇران داڭعىلىنا دەيىن, ش.بەيسەكوۆا كوشەسى تاعى دا 3 شاقىرىمعا دەيىن ۇزارتىلاتىن بولادى. ناتيجەسىندە قورعالجىن تاس جولى, قابانباي باتىر جانە تۇران داڭعىلدارىنداعى كولىك كەپتەلىسى جويىلادى. الداعى ۋاقىتتا تىلەنديەۆ داڭعىلى بويىنان وڭتۇستىككە قاراي, جالپى ۇزىندىعى 4,5 كم. قۇرايتىن 5 كوشە سالۋ كوزدەلىنىپ وتىر. سارايشىق كوشەسى اۋماعىن ارتتىرۋ دا نەگىزگى ماقساتتاردىڭ ءبىرى. ول ەكى كەزەڭنەن تۇرادى. وسى ورايدا جالپى كولەمى 8,2 كم. قۇرايتىن 8 كوشە سالىنادى دەگەن جوسپار بار. سوڭعى 3 جىلدا 21 تۇرعىن ءۇي الابىندا 65,34 شاقىرىم جول جانە 177,75 شاقىرىم ينجەنەرلىك جۇيەلەر قۇرىلىسى سالىنىپ, جوندەۋدەن وتكەن. پريگورودنىي, كۇيگەنجار, قازگورودوك, قازاقاۋىل, قاراوتكەل كەنتتەرىندە وسىعان بايلانىس­تى اتقارىلاتىن جۇمىستار مەجە­لەندى. اعىمداعى جىلى 19,16 شاقىرىم جول جانە 57,1 شاقىرىم ينجەنەرلىك جۇيەلەر قۇرىلىسى سالىنادى. كومسومولسكي تۇرعىن ءۇي الابىنان №23 كوشەگە دەيىنگى جۇمىستار تياناقتالادى. سونداي-اق, 16 تۇرعىن ءۇي الابىندا باستالعان جۇمىستار جالعاسىن تابادى. ينتەرناتسيونالنىي كەنتىنە دەيىن ينجەنەرلىك جۇيەنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇگىندە استانا قالاسىندا 271 مىڭ كولىك قۇرالى تىركەلگەن. سونىمەن بىرگە, كۇن سايىن قالامىزعا باسقا وڭىرلەردەن جانە قالا ماڭايىنداعى ەلدى مەكەندەردەن 100 مىڭنان استام كولىكتەر قاتىنايدى. وسىعان بايلانىستى قالا كوشەلەرىندە ورىن الاتىن كولىك كەپتەلىستەرىن جويۋ ماقساتىمەن كولىك قوزعالىسىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى – ITS (ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى) جوباسىن ەنگىزۋ كوزدەلىنىپ وتىر. ITS جوباسى قالامىزدا 2014 – 2019 جىلدار ارالىعىندا قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن بولادى. ITS جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا سارىارقا, تۇران داڭعىلدارى, سارايشىق, د. قوناەۆ, دوستىق, سىعاناق كوشەلەرى بويىنشا ىسكە قوسۋ كوزدەلىنىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلى جالپى ۇزىندىعى 33,3 شاقىرىم بولاتىن 16 جول قۇرىلىسى نىساندارىن سالۋ جۇمىسى جالعاساتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, جالپى ۇزىندىعى 12,3 شاقىرىمدى قۇرايتىن 11 جاڭا جول قۇرىلىسى نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانۋدا. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».