قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان ەۋرازيالىق وداقتىڭ تابالدىرىعىنان اتتاپ, سوعان كىرۋ الدىندا تۇر. ياعني بۇل – كەدەن وداعى قازىرگىدەن گورى باسقا, نەعۇرلىم ساپالىراق ساتىعا اۋىسادى دەگەن ءسوز. قوعامدا وسىناۋ ماسەلە بەلسەندى تالقىلانىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ءبىز جەكە وتىرىپ تا ايتارلىقتاي تابىستارعا جەتتىك, ەندى بۇرىنعى وداقتىڭ اياسىنا قايتىپ ورالىپ, وزىمىزگە تيەسىلى قۇزىرلى وكىلەتتىكتەرىمىزدى بىرەۋلەرمەن قايتادان بولىسەمىز بە دەگەن قاۋىپ تە جوق ەمەس. مۇنداي ۇرەيلەنۋلەردىڭ, ءتىپتى, كەيبىرەۋلەردىڭ بايبالام سالۋىنىڭ نەگىزى جوق دەپ ويلايمىن.
بۇگىنگى تاڭدا الەمدە 300-دەن استام وڭىرلىك وداقتار ءومىر ءسۇرىپ وتىر. سولاردىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق, كەدەندىك, ەرىكتى ەكونوميكالىق ايماقتار دا جەتەرلىك. مۇنىڭ ءوزى ءبۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىمەن قاتار وڭىرلىك بىرلەستىكتەر دە بەلسەندى دامىپ وتىرعاندىعىن ايعاقتايدى. ويتكەنى, ۋاقىت وتكەن سايىن باسەكەلەستىك تە وسە تۇسۋدە. دەمەك, ناق وسى جاعدايدا كەز كەلگەن وڭتايلى جولدى ىزدەۋ ەشكىمگە ايىپ سانالمايدى. باسەكەلەستىكتىڭ تابيعي ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن گەوگرافيالىق جاقىندىقتى, ەكونوميكالارىنىڭ بەيىمدى جاناسۋىن جانە كوپتەگەن باسقا فاكتورلاردى جۇرتتىڭ ءبارى ورايىمەن پايدالانادى. امەريكا, كانادا مەن مەكسيكانىڭ باسىن قوسقان نافتا سياقتى وڭىرلىك وداقتىڭ تابىستىلىعى وسىعان جارقىن مىسال بولا الادى.
ال كەدەن وداعى جانە ءبىرىڭعاي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى الار بولساق, مۇندا الەمدىك بازارعا ەشكىم ەسىگىن تارس بەكىتىپ جاپپايدى. كەدەن وداعى ەلدەرىنىڭ ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزداعى ۇلەسى 18,4 پايىزدى قۇرايدى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق وداققا كىرۋى ونىڭ باسقا ەلدەرمەن ىنتىماقتاسۋىنا بوگەت بولماق ەمەس.
سونىمەن قاتار, كەيبىر وپپونەنتتەر رەسەيمەن جانە بەلارۋسپەن ساۋداداعى كەرى سالدو, كەيبىر سايكەسسىزدىكتەر جايىندا ايتادى. البەتتە, بۇل انىعىندا دا سولاي. بىراق, جالپى العاندا, كەدەن وداعى شەڭبەرىندە قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداسى 40-تان 50 ملرد. دوللارعا دەيىنگى وڭ سالدوعا يە ەكەندىگىن قايدا قويامىز؟! ءبىز رەسەيدە جوق, ولار ءزارۋ بولىپ وتىرعان ءوز تاۋارلارىمىزدى ساتامىز. ءوز تاراپىنان ولار دا سويتەدى. قازاقستان قازىرگى جاعدايدا ينتەگراتسياسىز, كورشىلەردىڭ كەڭىستىگىنە كىرىكپەي ءومىر سۇرە المايدى. ينتەگراتسيا – ءبىزدىڭ قۇت-بەرەكەمىز. ءبىزدىڭ ەلىمىزگە ينتەگراتسيا يگىلىكتەرى اۋاداي قاجەت. وسى اقيقاتتى ارقايسىمىز دۇرىس ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
راحمان الشانوۆ,
«تۇران» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارى
قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى,
الماتى قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى.
الماتى.
