ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق – دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگى
الماتىداعى تۇران ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا «ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» اتتى تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. وندا ەلىمىزدىڭ ادامزاتقا ورتاق مادەني-ەكونوميكالىق جانە عىلىمي كەڭىستىككە كىرىگۋ ماسەلەسىندە ەڭ وزەكتى دەگەن پىكىرلەر ورتاعا سالىندى.
دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىنا قاتىسقان ەكونوميست عالىمدار, ساياساتتانۋشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى, ساياسي پارتيالار وكىلدەرى مەن قوعامدىق ۇيىمدار, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك وداقتاردىڭ مۇشەلەرى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا كەڭىستىگىندە ءجۇرىپ جاتقان ۇدەرىستە اسا ماڭىزدى مادەنيەت, ەكونوميكا, عىلىم-ءبىلىم سالاسىن قامتيتىن ساراپتامالىق قۇجاتتاردى تالقىلاپ, سالالىق ماسەلەنى جۇيەلەگەن باياندامالار جاسادى.
قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى, تۇران ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى راحمان الشانوۆ القالى جيىندى جۇرگىزىپ, باس قوسقان عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرىنە كەزەكپەن ءسوز ۇسىنىپ وتىردى. ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى قازاق ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى سەرىك سۆياتوۆ, الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ەرلان ستامبەكوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور ساعىندىق ساتىبالدين, قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى سەرىك احانوۆ, الماتى لوكوموتيۆ پايدالانۋ دەپوسىنىڭ ديرەكتورى بولات وسپانوۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى شولپان جامانبالاەۆا, «الماتى اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى» اق-تىڭ ديرەكتورى جەتپىسباي ەدىگەنوۆ ەكونوميكالىق جانە مادەني ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر اياسىندا وتاندىق بيزنەس, مادەنيەت پەن ءبىلىم-عىلىم وكىلدەرى قانداي تالاپتاردى نەگىزگە الىپ, حالىقارالىق باسەكەلەستىك كەڭىستىگىندە كەزدەسەتىن جاعدايلار مەن ولاردىڭ شەشىمىن پىكىرتالاس تۇرىندە ورتاعا سالدى.
حالىقارالىق قاتىناستار, ونىڭ ىشىندە, مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا تىعىز بايلانىسى, الەمدىك شارۋاشىلىقتىڭ ودان ءارى جاھاندانۋ ءۇردىسىن جانە وسىمەن بايلانىستى ەلدەر اراسىنداعى ارىپتەستىكتى نىعايتۋ مەن ماماندانۋ ۇدەرىستەرىن رەتتەۋدەگى وبەكتيۆتى قاجەتتىلىگىن, حالىقارالىق باسەكەلەستىكتىڭ ۋشىعۋى مەن سونىڭ ناتيجەسى رەتىندە ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق جانە مادەني ەۋرازيالىق كەڭىستىكتى قۇرۋ مەن نىعايتۋدىڭ ارتىپ وتىرعان قاجەتتىلىگىن, زاماناۋي الەۋمەتتىك-مادەني دامۋدىڭ ديناميكاسىن ساراپتاۋ مەن ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى مادەني جەمىستى ۇنقاتىسۋ قالىپتاستىرۋدا كونتسەپتۋالدى شارالاردى ازىرلەۋ ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىندىعىن ەسكەرىپ, قازاقستان بۇگىنگى زامانعا ءتان ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردەن تىس قالا المايتىندىعى ايتىلدى.
بۇگىنگى كۇننىڭ تالاپتارى جاڭا مىندەتتەر قوياتىنى حاق. ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قۇرۋ مىندەتىن شەشۋگە بەيىمدەلگەن, ەركىندىك پەن تەڭ قۇقىقتىق قاعيدالارىنا قۇرىلعان مەملەكەتارالىق جاڭا بىرلەستىكتىڭ پايدا بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىندىگىن نەگىزگە الا وتىرىپ, دوڭگەلەك ۇستەل قوناقتارى قارار قابىلدادى.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار, تابيعي رەسۋرستاردى, ادامي الەۋەتتى, قالىپتاسقان ينفراقۇرىلىمداردى, عىلىمي-مادەني كەڭىستىكتى, ماماندانعان ءوندىرىستى ەسكەرە وتىرىپ, تەڭ قۇقىقتىق نەگىزدە قۇرىلاتىن ەۋرازيالىق وداقتىڭ الداعى ۋاقىتتا دامىعان جانە باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتارالىق ەكونوميكالىق بىرلەستىكتەردىڭ ءبىرى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىرىستى.
قانات ەسكەندىر,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
دەرەك پەن دايەك
الماتىدا «تۇران» ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ كەلتىرگەن ءمالىمەتتەرىنە قاراعاندا, 2013 جىلى الماتى قالاسىنىڭ كەدەن وداعى ەلدەرىمەن سىرتقى تاۋار اينالىمى 8,6 ميلليارد دوللاردى قۇراعان. * * * وسىدان 20 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جونىندەگى يدەياسى بۇگىندە تابىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. كەدەن وداعى, بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك قۇرىلدى. * * * جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ قارجى سەكتورىن دامىتۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمدامانى ازىرلەدى. * * * دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى پىكىر الماسۋدا مەملەكەت بيزنەستىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ قاجەتتىگى, ال بيزنەس وكىلدەرى ونى دۇرىس پايدالانۋمەن اينالىسۋلارى ءتيىس ەكەندىگى ايتىلدى. * * * قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن رەسەي رىنوگىنىڭ كەڭ كولەمدە اشىلۋى ءونىم ءوندىرۋ كولەمىن شامامەن 8 ەسەگە ارتتىرۋعا جول اشاتىنى جيىن بارىسىندا اتاپ ءوتىلدى. * * * دوڭگەلەك ۇستەل كەزىندە شەتەلدىك بانكتەر ادام دۇنيەگە كەلىپ, قارتايعانعا دەيىنگى ارالىقتا 358 قارجىلىق قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەتىندىگى, ال قازاقستاندىق بانكتەردىڭ كورسەتەتىن قىزمەتى بۇدان ەكى ەسە از ەكەندىگى اتاپ ءوتىلدى.
