قوعام • 21 ءساۋىر, 2022

باسشىلارعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى

194 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى شارالاردى كەڭەيتۋ تۋرالى جارلىعى كوپتىڭ قولداۋىنا يە بولعانى بەلگىلى. قۇجاتتا «ەرلەر مەن ايەلدەرگە قاتىستى تەڭ قۇقىقتار مەن مۇمكىندىكتەر» قاراستىرىلعانى قۋانتىپ وتىر. بۇل ناقتى ءبىر شەشىم قابىلداۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگاندارداعى ايەلدەرگە دە اسا قاجەت.

باسشىلارعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى

ەكىنشى ءبىر ماسەلە: ءبىزدىڭ زاڭ­نا­­مادا «ديسكريميناتسيا» ۇعىمى ءالى جوق. كونستيتۋتسيادا دا بۇل وتە شەك­­تەۋلى ەرەك­شەلىگى بار انىقتاما بو­لىپ تۇر. نەگىزگى زاڭدا: «تەگى­­نە, الەۋ­مەت­تىك, لاۋازىمدىق جانە­ مۇ­­لىك­­تىك جاع­دايىنا, جىنىسى­نا, ناسى­لىنە, ۇلتىنا, تىلىنە, دىنگە كوز­­قا­­­را­سى­­نا, نانى­مىنا, تۇرعىلىقتى جە­­رىنە نەمەسە كەز كەلگەن باسقا جاع­دا­ي­­­لارعا باي­لا­نىس­تى ەشكىمدى كەم­سىتۋ­گە بولماي­دى» دەپ ناقتى جازىل­عان. ال بىزدە جا­­لاقى, ولار­دى جەر­گى­­­لىكتى جەرلەرگە ۇسى­نۋ جا­عىنان دا, ۇنە­مى فيزي­كا­­لىق, جى­نىستىق, پسي­حو­لو­گيالىق زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايتىندىعى تۇرعىسىنان دا ايەلدەرگە تەڭ دارەجەدە قاراۋ ءۇردىسى, وكىنىشكە قاراي, ءالى قالىپتاسقان جوق.

قوعام دامۋىنىڭ قازىرگى زامانعى ۇردىستەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, پرەزي­دەنت جىنىستىق بەلگىسى بويىنشا كەم­س­ىتۋ­شىلىكتى جويۋ جونىندەگى شارالاردى ازىرلەۋگە باسا نازار اۋدارعانى قۋانتادى.

وسىعان قاراي ادامداردىڭ ءوز پى­كىرىن اشىق ايتۋىنا مۇمكىندىك بە­رىل­گەنى ءجون بولار ەدى دەپ سانايمىن. ويت­كەنى ءبىز جاي عانا ءوزىمىز ايتا بەرمەي, شىنىمەن دە ەلگە ءتيىستى جاع­داي جاسايتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» بولۋىمىز كەرەك. مىسال رەتىندە الماتى قالاسى جە­تىسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى گۇلنار كوكە­باە­ۆامەن بولعان كەزدەسۋ تۋرالى ايت­قىم كەلەدى. ماعان كوپ­شىلىكتىڭ الدىندا ميكروفون الىپ, پىكىرىن بىل­دىرگىسى كەلەتىندەردىڭ ءبارى بيلىك وكى­لىنە قانداي ماسەلەمەن جۇ­گىن­گەنى ما­ڭىزدى ەمەس ەكەندىگى ۇنادى. اكىم ولار­­دىڭ ماسەلەلەرىن شىن مانىندە دە ەستىدى دەپ ويلايمىن. قالاي بولعاندا دا, ولار ء«سىز ۋادە بەر­دىڭىز, بىراق ورىن­دا­مادىڭىز» دەپ ايت­قان كەزدە, اۋدان باس­شىسى بۇل ماسە­لەگە تاعى دا نازار اۋدا­رۋعا ۋادە بەردى.

ەگەر مۇنداي كەزدەسۋلەر تۇراقتى تۇردە وتەتىن بولسا, وندا مەملەكەت تە شىن مانىندە «ەستيتىن» بولادى. سونداي-اق باسشىلار كوكەيكەستى ما­سە­لەلەردى بىردەن شەشۋگە داعدىلانا تۇسەدى. سول ارقىلى ءبىز دامۋدىڭ جاڭا دەڭ­گەيىنە كوتەرىلە الامىز. ارينە, جۋر­ناليستەر دە ءوز ويلارىن اشىق ايتسا دەيمىز. ويتكەنى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى بەل­گى­لى ءبىر دەرەك بويىنشا باعا بەرە الادى.

ميگرانتتاردىڭ, ازاماتتىعى جوق ادام­داردىڭ جانە بوسقىنداردىڭ قۇقىق­تارى تۋرالى تارماققا كەلەتىن بول­ساق, بۇل وزگەرىستەر ەڭ الدىمەن, ۋكراي­ناداعى وقيعالارعا بايلانىستى قولعا الىنىپ وتىر. ەل بولعان سوڭ بىزگە دە قاتىسى بار. ەلىمىزدە قۇجاتسىز ءومىر ءسۇرىپ جات­قان ادامداردىڭ سانى ءالى دە كوپ. جارلىقتا وسى ماسەلەگە اي­­رىق­شا دەن قويعان.

جالپى, جارلىققا زەر سالا وتى­رىپ, وڭ وزگەرىستەر كوپ ەكەنىن, مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ جاڭا قادام­دار­عا تاۋەكەل ەتۋگە دايىن ەكەنىن باي­قا­دىم.

 

ءزۇلفيا بايساقوۆا,

پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار