قوعام • 20 ءساۋىر، 2022

كارىز جۇيەلەرى توزىپ تۇر

58 رەت كورسەتىلدى

تالاي جىلدان بەرى كوپشىلىك ءۇشىن كوكەيكەستى ماسەلەگە اينالعان وڭىردەگى شايىندى سۋلاردىڭ جاعدايى ءالى رەتتەلمەي كەلەدى. تاراز قالاسىنان شىققان قالدىق سۋلار وبلىس ورتالىعىمەن ىرگەلەس جاتقان جامبىل اۋدانىنىڭ اۋماعىنا جايىلۋدا. ونىڭ قولقانى قاپقان ك ۇلىمسى يسىنەن بۇل كۇندە جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق تا زارەزاپ بولعان.

ماسەلەن، تاراز قالاسىنان جام­بىل اۋدانىنىڭ ورتالىعى اسا اۋىلىنا قاراي ارى-بەرى وتكەن جولاۋشىلار بۇل جاعدايدى جاقسى بىلەدى. قالاداعى كارىز جۇيەلەرىنىڭ توزعاندىعىنان ەكى ورتاداعى بىرقاتار اۋىل تۇرعىندارى زارداپ شەگىپ وتىر. بۇل ماسەلەنى جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق تا تالاي رەت كوتەرگەن. ءتىپتى اكىمدەردىڭ ەسەپ بە­رۋ جيىندارىندا دا بۇل وڭىردەگى كۇر­دەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە ءجيى ايتىلاتىن. بىراق جاۋاپتىلار ماسە­لەنى باسشىلىققا العانىمەن، ايتەۋىر ءتۇر­لى سەبەپپەن شەشىمىن تاپپادى. جەر­گىلىكتى جۇرتشىلىقتىڭ جاناي­قايى بولىپ كەلە جاتقان ماسەلەنى ­جۋىر­دا وبلىس اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ كو­تەرىپ، ءتيىستى سالا باسشىلارىنا تاپسىرما بەردى. ەندى بۇل ماسەلەنىڭ قالاي رەتتەلەتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.

تاراز قالاسىنداعى كارىز جۇيە­لەرىنىڭ قۇرىلىسى وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارى باستالعان. ودان بەرى جەتپىس جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. ماسەلە سول كۇيى قالىپ كەلەدى. ءتىپتى بۇگىندە كوپتەگەن ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى پايدالانىپ وتىرعان قۇدىقتارداعى سۋ ساپاسى ەشبىر سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس كەل­مەيدى. بۇل دا تۇرعىنداردىڭ دەنساۋ­لىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن جايتتىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار كارىز سۋلارىن تازالاۋ قوندىرعىسى ەلىمىز بويىنشا تاراز قالاسىندا عانا جوق ەكەن. ال ۋاقىت وتكەن سايىن قالادان شىققان قالدىق سۋلار جامبىل اۋدانىنىڭ اۋماعىنا جايىلىپ، تۇرعىنداردىڭ جايلى ءومىر سۇرۋىنە كەدەرگى كەلتىرۋدە.

«قالانىڭ قالدىق سۋلارى جامبىل اۋدانى، قوستوبە اۋىلىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان كولەمى 197،07 گەكتاردى قۇرايتىن سۇزگى القابىنا توگىلەدى. قازىرگى تاڭدا قالادان القاپقا كارىز جۇيەلەرى ارقىلى قابىلدانىپ جاتقان قالدىق سۋ كولەمى تاۋلىگىنە 65-70 مىڭ تەكشە مەتر بولسا، كوكتەمگى جانە كۇزگى جاۋىن-شاشىن كەزىندە اعىپ كەلىپ جاتقان سۋ كولەمى تاۋلىگىنە 100-120 مىڭ تەكشە مەتردى قۇراپ وتىر. اۋماقتاعى جامبىل اۋدانىنا قاراستى بىرلە­سۋ-ەڭبەك، قوستوبە، ورنەك، ەرنازار، تاستوبە ەلدى مەكەندەرىندە قۇدىقتان الىنعان سۋ ساپاسى ەشبىر سانيتارلىق تالاپقا سايكەس كەلمەيدى. سونداي-اق سوڭعى جىلدارى سۇزگى القاپتىڭ ماڭىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىپ وتىرعان جەرلەردە جەر­استى سۋلارىنىڭ دەڭگەيى كوتەرىلىپ، باتپاققا اينالۋدا»، دەيدى تاراز قالاسىنىڭ اكىمى ەرجان جىلقىباەۆ.

بۇل رەتتە شاھار باسشىسى وزەكتى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءوڭىردى شۇعىل تۇردە تەحنوگەندىك اپاتتاعى توتەنشە جاعداي اۋماعى رەتىندە قابىلداپ، اپاتتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جۇرگىزۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى.

شىنىندا دا، توزىعى جەتكەن كارىز جۇيەلەرىنىڭ جاعدايى ايماقتاعى كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى. اۋىل تۇرعىن­دارىنىڭ سانيتارلىق تالاپقا ساي كەلمەيتىن سۋ ءىشۋى، اۋانىڭ لاستانۋى، ءبارى دە ۇلكەن قاتەر ەكەنى انىق. دەگەنمەن اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن وڭىردە ءتيىستى سالا باسشى­لا­رى ارەكەت ەتىپ جاتقانىن دا جەت­كىزدى. وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جارىلقاسىن ايتاقوۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل وبلىس ورتالىعىنا كارىز سۋلارىن تازارتۋ قوندىرعىسىن سالۋ بويىنشا ەلىمىزدىڭ يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مي­نيس­ترلىگى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن نىسانالى ترانسفەرتتەر ەسە­بىنەن تاراز قالاسىندا كارىزدىك تا­زارتۋ قۇرىلىسىن سالۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى «جول كارتاسى» ازىر­لەنىپتى. سونداي-اق ول 2018 جىلى اتالعان ماسەلە بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدە­مە دايىندالعانىن، ەندى سول قۇجاتتى قايتا قاراپ، جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جات ازىرلەۋ مەن مەملەكەتتىك ساراپ­تاما قورىتىندىسىن الۋ قاجەت ەكە­نىن ايتتى. ەگەر جوبالىق-سمەتالىق قۇجات دايىندالعان جاعدايدا جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مي­نيس­ترلىگىنە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرۋ كوز­دەلگەن. ال قۇرىلىس جۇمىستارى 2024-2026 جىلدارعا جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۇدايبەرگەن قورعانباەۆ­تىڭ ايتۋىنشا، رەسپۋبليكا كولەمىندە كارىز تازارتۋ يماراتتارىن سالۋدى حا­لىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ قار­جىسىنا ىسكە اسىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ، 53 قالانىڭ تىزىمىنە تاراز، شۋ، قاراتاۋ، جاڭاتاس قالالارى دا ەنگىزىلگەن ەكەن.

بۇل ماسەلە بيىل عانا كوتەرىلىپ وتىرعان جوق. اۋليەاتا ءوڭىرىن باس­قارعان اكىمدەردىڭ ءبارى دە اتالعان جايدان حاباردار بولاتىن. ءتىپتى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن تالاي رەت تالپىنىس تا بولعان. الايدا جۇرتشىلىقتان ءسۇ­يىنشى سۇراۋدىڭ ءساتى تۇسپەگەن. وسى ماسەلەگە بايلانىستى وتكەن جيىندا دا وبلىس اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ اتالعان ماسەلەنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن جانە تۇرعىنداردىڭ تالاي جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلە جاتقانىن، ال­داعى ۋاقىتتا شەشىلمەسە مۇنىڭ كۇر­دەلى ماسەلەگە اينالاتىنىن ەس­كەرت­كەن. ءتىپتى ۇزاققا سوزىلاتىن قۇ­جات ازىرلەۋ جۇمىستارىن كۇت­پەي، ماسەلەنى تەز ارادا شەشۋ جول­دا­رىن قاراستىرۋ كەرەكتىگىن دە ايتقان. راسىندا دا، مۇندايدا قۇجات ازىرلەۋ جۇمىستارىنىڭ كوپ ۋاقىت الاتىنى بەلگىلى. قازىرگى كەزدە تاراز قالاسىنىڭ قولدانىستاعى ءسۇزۋ الاڭدارىنىڭ تولۋىنا بايلانىستى قوسىمشا كار­تا­لاردىڭ قۇرىلىسىنا 20 گەكتار جەر تە­لىمى الىنىپتى. ەندى جۇمىستى جەدەلدەتۋ ءۇشىن ءتيىستى زەردەلەۋ جۇرگىزىلسە، بۇل دا كوپتەن بەرى كەلە جاتقان كۇردەلى ماسەلەنى شەشۋگە دەگەن وڭ قادامنىڭ ءبىرى بولاتىن ەدى.

 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

بۇعىبۇلاۋ

قازاقستان • كەشە

جۇزە ءبىلۋ – ءومىر

قوعام • كەشە

ولكەتانۋشى

قازاقستان • كەشە

كەبەنەك

تاريح • كەشە

ساۋكەلە

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار