قازىر ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە «كوكتەم-2022» دەگەن اتاۋمەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنىڭ قىزعان شاعى. تەحنيكانىڭ دايىندىعى ءوز الدىنا, توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ ماماندارى كەز كەلگەن وقىس وقيعاعا تاس-ءتۇيىن ءازىر بولۋعا ءتيىس. قاراجات از ءبولىندى دەپ اڭگىمەنى باسقا ارناعا بۇراتىنداي بۇرىنعى كەز ەمەس. جىل سايىن اپاتتى بولدىرماۋ ءۇشىن قازىنادان قوماقتى قارجى ءبولىنىپ, تۇرعىنداردىڭ اماندىعى امانات ەتىلۋدە. بيىل پاۆلودارلىق شەنەۋنىكتەر كوكتەمگى تاسقىننىڭ الدىن الۋ شارالارىنا 1 ملرد تەڭگە قاراجاتىن ساناپ وتىر.
بۇرىنعىدان شىعادى, باياناۋىل اۋدانى بىرلىك اۋىلىنىڭ تۇسىنداعى جولدى جىلدا سۋ شايىپ, كىم-كىمدى بولسىن ابىگەرگە سالاتىن. جولدىڭ قاق ورتاسىنان بولىنگەنى جايلى بەينەجازبالار «YouTube» ارناسىندا تولىپ تۇر. ايتەۋىر الدىڭعى جىلدارى قاۋىپتى سانالاتىن ۋچاسكەدە كوپىر سالىنىپ, قاۋىپتىڭ بۇلتى سەيىلگەن ەدى. بىراق ءتىلسىز جاۋ اتالعان اۋىلدان اسا بەرە, اتاپ ايتساق «قالقامان – باياناۋىل – ۇمىتكەر – ۋليانوۆسكي» اۆتوجولىنىڭ 100-105 شاقىرىمى اۋماعىندا قاۋىپ توندىرە باستادى. بۇگىندە اتالعان ۋچاسكەدە دە كوپىردىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا.
كوپىردىڭ سالىناتىنىن ەستىگەن اعايىن ء«جون بولعان» دەستى. جالعىز باياناۋىلدىقتار عانا ەمەس, كورىكتى مەكەنگە ءجيى قاتىنايتىن كولىك يەلەرى دە بوركىن اسپانعا اتتى. وكىنىشكە قاراي, جازعى ماۋسىم باستالعاننان بەرى باياناۋىلعا اعىلعان جۇرت اتالعان ۋچاسكەدە قىز-قىز قايناعان تىرلىكتىڭ بايقالمايتىنىن, اينالما جولعا ءتۇسىپ, شاڭنىڭ استىندا قالاتىندارىن ايتىپ دابىل قاققان بولاتىن. ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا ۇڭىلمەككە «قازاۆتوجول» ۇك» اق پاۆلودار وبلىسى بويىنشا فيليالى باسشىلىعىنا حابارلاستىق.
– كوپىردىڭ قۇرىلىسى 2 كەزەڭگە بولىنگەن. قوس كەزەڭنىڭ جۇمىستارى دا ءبىر ۋاقىتتا اتقارىلۋدا. ياعني بۇگىندە وندا 2 مەردىگەر ەڭبەك ەتۋدە. ءبىرىنشى كەزەڭدە 3 تىرەك قۇرىلعىنىڭ ىرگەتاسىن بەكىتۋ, ەسكى سۋ وتكىزگىش قۇبىرلاردى جاڭارتۋ, اينالما جول سالۋ قاراستىرىلعان. جوبا قۇنى – 445,5 ملن تەڭگە. ال ەكىنشى كەزەڭدە جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنىپ, 6 شاقىرىم جولعا اسفالت توسەلەدى. بۇل ماقساتقا 1 ملرد 748 ملن تەڭگە قاراجات جۇمسالادى. جوباعا سايكەس, كوپىر جولىنىڭ ۇزىندىعى 76 مەترگە تەڭ. ول ارالىقتا 3 سۋ وتكىزگىش قۇبىرى سالىنادى. بۇل – تابيعاتتىڭ توسىنسىيىنا توتەپ بەرۋگە جەتكىلىكتى, – دەپ حابارلادى فيليال باسشىلىعى.
كوكتەمدى ۇرەيمەن قارسى الاتىن وزگە دە ەلدى مەكەندەر بار. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پولكوۆنيك مەيرامبەك باتىرقۇلوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە قاۋىپتى ايماق سانالاتىن 35 ەلدى مەكەن باقىلاۋعا الىنعان.
– «قازگيدرومەت» كاسىپورنى ماماندارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلعان. ولاردىڭ ۇسىنعان اقپاراتى بويىنشا وڭىردەگى جەردىڭ قاتۋ دەڭگەيى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 0,7 پايىزعا, ال كۇزگى توپىراقتىڭ دىمقىلدىلىعى 6,5 پايىزعا تومەن. دەسە دە, بوساڭسۋعا جول جوق. كۇن كۇرت جىلىسا, ەرىگەن قار سۋى جولداردى بۇزىپ, ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ توندىرەتىنى انىق. نەگىزگى قاۋىپ كورشىلەس ورنالاسقان اقمولا وبلىسىنداعى سىلەتى سۋ قويماسىنان ءتونىپ تۇر. سىلەتى وزەنىندەگى مۇزدىڭ قاتۋ دەڭگەيى جوعارى. قالا بەردى, بيىل قويماداعى سۋدىڭ كولەمى ورتاشا كوپجىلدىق كورسەتكىشتەرمەن سالىستىرعاندا 25 پايىزعا كوپ. قويمادان سۋ بوساتىلعان ۋاقىتتا مۇز كەپتەلىسى ورىن الىپ, ءبىزدىڭ وبلىستاعى اقتوعاي اۋدانىنا قاراستى شولاقسور اۋىلىنا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن, – دەيدى م.باتىرقۇلوۆ.
قاۋىپ دەمەكشى, بىلتىر توتەنشەلىكتەر تابيعاتتىڭ ءبىر «سوققىسىنا» توتەپ بەرە المادى. اتاپ ايتساق, 11 ساۋىردە اقتوعاي اۋدانى اۋماعىنداعى جولبولدى – شىلەكتى اۆتوجولىن سۋ باستى. ايتەۋىر بارلىق كۇش جۇمىلدىرىلىپ, كەلەسى كۇنى كولىك قوزعالىسى قايتا جاندانعانى ەسىمىزدە. قاۋىپتىڭ سول ۋچاسكەدە تۋىندايتىنىن ەشكىم كۇتكەن جوق. سوندىقتان دا بيىل كەز كەلگەن توسىن جايعا دايىن بولۋ قاجەت.
جالپى, 2017 جىلى ەلىمىزدە سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ارنايى جول كارتاسى ازىرلەنگەن بولاتىن. جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە قاۋىپتى ايماقتاردىڭ تىزىمىندە تۇرعان ەلدى مەكەندەردىڭ سانى 900-دەن 200-گە دەيىن ازايىپتى. بۇگىندە 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى ماڭىزدى قۇجاتقا اينالعان. وعان سايكەس, بوگەتتەر سالۋ, سۋ وتەتىن قۇبىرلاردى جوندەۋ نەمەسە جاڭادان سالۋ سياقتى ماڭىزدى شارالار جوسپارلانعان. پاۆلودارلىق توتەنشەلىكتەر نە تىندىردى؟ بەلگىلى بولعانداي, باياناۋىل اۋدانىنداعى اششىسۋ وزەنىنىڭ ارناسىن تازالاۋعا, بۇرمالاۋ جانە دامبىلاردى كوتەرۋ جۇمىستارىنا 3 ملرد تەڭگە قاراجات جۇمسالعان. ناتيجەسىندە وزەنگە جاقىن ورنالاسقان ەلدى مەكەندەرگە سۋ جايىلۋ قاۋپى تومەندەگەن. ال اقتوعاي اۋدانىنىڭ شۇعا اۋىلىندا, ماي اۋدانىنىڭ اقساراي اۋىلىندا «جول كارتاسى» شەڭبەرىندە بەس قوسىمشا دوڭگەلەك قۇبىر سالىنىپ, سۋدىڭ جايىلۋىنا توسقاۋىل قويىلىپتى. بۇل باعىتتاعى شارالار ۇزدىكسىز جالعاسىن تاپسا يگى. بيىل كوكتەم قانداي توسىنسىي دايىنداپ وتىر ەكەن؟
