قازاقستان زەرتتەۋشىلەرى جەتى «مىڭجىلدىق ەسەبىنىڭ» ەكىنشىسى-P جانە NP كلاستارىنىڭ تەڭدىگى پروبلەماسىنىڭ ىقتيمال شەشىمىن تاپتى. ونىڭ ءمانى مىنادا: ەگەر قانداي دا ءبىر سۇراققا وڭ جاۋاپتى تەز تەكسەرۋگە بولاتىن بولسا, وندا بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن تەز تابۋعا بولا ما؟ بۇل قازىرگى ينفورماتيكانىڭ ەڭ كۇردەلى ماسەلەسى جانە ونى شەشۋ كەز-كەلگەن دەرەكتەردى كومپيۋتەرلىك وڭدەۋ پروتسەستەرىنىڭ پرينتسيپتەرى مەن جىلدامدىعىن تۇبەگەيلى وزگەرتە الادى.
وسى ۋاقىتقا دەيىن ايگىلى كلەي ينستيتۋتى تۇجىرىمداعان ماتەماتيكاداعى ەڭ ماڭىزدى كلاسسيكالىق ماسەلەلەردىڭ ىشىنەن تەك پۋنكارەنىڭ گيپوتەزاسى شەشىلدى. وسى ەسەپتەردىڭ ارقايسىسىن شەشۋ ءۇشىن ينستيتۋت $1 ملن. سىياقى تاعايىندادى, جاڭا ازىرلەمە بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن العا باسقان ۇلكەن قادام بولۋى مۇمكىن, سەبەبى زەرتتەۋشىلەر ءوز جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرىن ءىس جۇزىندە قولدانۋدى ۇسىندى. وسىلايشا, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ 4 جىلدىق كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا عالىمدار NP-تولىق ەسەپتى شەشۋدىڭ كوپمۇشەلىك الگوريتمىن جاساپ شىقتى.
بۇل كومپيۋتەرلىك كود, ونىڭ كومەگىمەن كەز-كەلگەن ناقتى ادىستەرگە قاراعاندا دەرەكتەردى تالداۋدىڭ سەنىمدى ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزۋگە بولادى. عىلىمي جاڭالىق قازاقستاندىق عالىم, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, «بۋران» عارىش كەمەسىنىڭ بورتتىق باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ازىرلەۋشىلەردىڭ ءبىرى باقتىگەرەي سينچەۆتىڭ باسشىلىعىمەن جاسالدى.
جوبانى ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى تۇلعالار تاۋەكەلدەردى باعالاۋ جانە باسقارۋ سالاسىنداعى مامان, New Aeon IT-كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى جاننا اقجانوۆا جانە ب.سينچەۆتىڭ ۇلى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ساراپشى اسقار سينچەۆ بولدى.
ازىرلەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, الگوريتم كەز-كەلگەن ادىستەرگە قاراعاندا ءدال ناتيجە بەرە الادى. وسىلايشا, ۇلكەن ۋاقىت پەن ماتەريالدىق رەسۋرستاردى قاجەت ەتەتىن كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ سالاسىنداعى بارلىق ەسەپتەردى تەزىرەك ورىنداۋعا بولادى.
عالىمدار كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانى انىقتاۋ بويىنشا كونكۋرستىق شەڭبەرىندە Kaggle.com مامانداندىرىلعان پورتالىندا تەحنولوگيانىڭ ارەكەت ەتۋ مەحانيكاسىن مەن ونىڭ تيىمدىلىگىن تەكسەردى. قازاقستاندىق كوماندا رەسۋرستا ۇسىنىلعان ۇزدىك الگوريتمگە قاراعاندا 10 ەسە جىلدام شەشىم تابا الدى. وسىلايشا, يننوۆاتسيانى قولدانۋ سovid-19 انىقتاۋ ءادىسىن بىردەي ەنگىزۋ دەرەكتەرىمەن (2 ميلليارد جازبا) جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
تاعى ءبىر مىسال - قازاقستاندا جاسالعان الگوريتمنىڭ كومەگىمەن جۇك تاسىمالدايتىن كولىك قۇرالدارى 100% دالدىكپەن تولتىرىلا الادى. الدىن الا باعالاۋلار بويىنشا, بۇل 161 ءىرى لوگيستيكالىق كومپانيانىڭ نارىقتىق كاپيتالداندىرۋىن $ 500 ميللياردقا ارتتىرۋى مۇمكىن.
«ينتەرنەت ارقىلى الىناتىن كەز كەلگەن قىزمەتتەر ارقايسىمىز ءۇشىن جاڭا قىرىنان اشىلادى. وسىلايشا, ونلاين-برونداۋ بارىسىندا تەحنولوگيا تۇتىنۋشىلار ءۇشىن مۇمكىندىكتەردىڭ كەڭ تاڭداۋىن, سونىڭ ىشىندە قىزمەتتىڭ ەڭ تومەنگى قۇنىن, ىڭعايلى مارشرۋتتار مەن ۇشۋدىڭ ەڭ قولايلى ۇزاقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى New Aeon ديرەكتورى جاننا اقجانوۆا.
قازىرگى ۋاقىتتا الەمدىك ونكولوگيا ينستيتۋتتارىنىڭ ءبىرىنىڭ ساراپشىلارىمەن الگوريتمدى قولدانۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. جوبا اۆتورلارى ازىرلەنگەن تەحنولوگياعا پاتەنت الىپ, مامانداندىرىلعان جۋرنالدارعا عىلىمي ماقالالار جاريالادى.
الگوريتمنىڭ تانىستىرىلىمى Expo 2020 Dubai اياسىندا قر ۇلتتىق پاۆيلونىنىڭ الاڭىندا ءوتتى. ءىس-شارانى تانىمال قازاقستاندىق كينەماتوگرافشى سانجار ءمادي جۇرگىزدى.
