الەمدىك ەكونوميكالىق قاۋىمداستىقتا بىرلەسكەن كاسىپورىنداردىڭ ماڭىزى زور. مىنە, وسىنداي ءوزارا ىقپالداستىق جاعدايىندا جۇمىس جاساپ جاتقان «قازاقويل اقتوبە» جشس – اقتوبە وڭىرىنەن قارا التىن وندىرەتىن ىرگەلى كاسىپورىنداردىڭ قاتارىنا جاتادى. ونىڭ قۇرىلتايشىلارى سەرىكتەستىكتىڭ 50 پايىز اكتسياسى پاكەتىن ۇستايتىن «قازمۇنايگاز»ۇك» اق جانە 50 پايىز اكتسياسىنا يەلىك ەتەتىن «Caspian Investments Resources Ltd» كومپانياسى بولىپ تابىلادى. ال, «Caspian Investments Resources Ltd» كومپانياسىنا «لۋكويل وۆەرسيز» جانە «Sinopec» كومپانيالارى تەپە-تەڭدىك نەگىزدە قاتىسادى. سەرىكتەستىك وبلىستىڭ مۇعالجار جانە بايعانين اۋداندارى اۋماعىنداعى الىبەكمولا مەن قوجاساي مۇناي-گاز كوندەنساتتى كەن ورىندارىن يگەرىپ كەلەدى. بۇل كەن ورىندارى اقتوبە قالاسىنان 250-270 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان.
«قازاقويل اقتوبە» جشس الىبەكمولا مەن قوجاساي كەن ورىندارىندا كومىرسۋتەك شيكىزاتىن وندىرۋمەن 1999 جىلدان باستاپ اينالىسادى. قۇرىلعان كۇننەن باستاپ كومپانيا ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وسى كەن ورىندارىنان قارا التىننىڭ العاشقى ميلليون تونناسى 2004 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ءوندىرىلدى. ال تۋرا توعىز جىل وتكەن سوڭ, 2013 جىلى الىبەكمولا مەن قوجاساي مۇناي-گاز كوندەنساتتى كەن ورىندارىن قارقىندى يگەرۋدىڭ ناتيجەسىندە كاسىپورىن مەرەيلى 10 ميلليون توننا مۇناي ءوندىرۋ مەجەسىنە قول جەتكىزدى. بۇل سەرىكتەستىك مۇناي ءوندىرۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ بىرىنەن سانالادى. سونداي-اق, ول الەۋمەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى دەڭگەيدەگى كومپانيا رەتىندە دە تانىمال كاسىپورىن. مۇنداي جەتىستىكتەردىڭ نەگىزى – ول ادام فاكتورى, اتاپ ايتقاندا, قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگى, كاسىپتىك شەبەرلىكتەرى, وزىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە دەگەن قۇلشىنىسى ەكەنىن ايتۋ ورىندى بولماق. قازىر سەرىكتەستىكتە 606 ادام ەڭبەك ەتەدى. سوڭعى ەكى جىلدا گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىستى جاڭادان 100-دەن استام جۇمىس ورنى اشىلدى.
قۋاتى جىلىنا 420 ميلليون تەكشە مەتر گاز وڭدەيتىن كەشەن مۇنايعا ىلەسپە گازدى كادەگە جاراتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ىسكە قوسىلدى. ول قوجاساي كەن ورنىنداعى گاز دايىنداۋ جانە الىبەكمولا كەن ورنىنداعى گازدى كەشەندى ءوڭدەۋ قوندىرعىلارى سياقتى ەكى نىساننان تۇرادى. گاز وڭدەۋ كەشەنىندە قۇرعاق تازارتىلعان گاز, تەحنيكالىق پروپان – بۋتان قوسپاسى, تۇيىرشىكتەلگەن تەحنيكالىق كۇكىرت وندىرىلەدى. زاۋىتتى ىسكە قوسۋ ناتيجەسىندە وندىرىلەتىن مۇنايعا ىلەسپە گازدى تولىق وڭدەۋ مەن كادەگە جاراتۋعا, زياندى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا جانە وبلىستىڭ وڭتۇستىگىندەگى ۇلكەن ايماقتى گازداندىرۋعا مۇمكىنشىلىك تۋدى.
كاسىپورىندا حالىقارالىق ستاندارتتار تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەك پەن قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى باعدارلاماسى ەنگىزىلىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. «قازاقويل اقتوبە» جشس-ءنىڭ گاز وڭدەۋ كەشەنى نىساندارى بويىنشا مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جۇمىسى اياسىندا جانە قوندىرعىلاردىڭ جوبالىق قۋاتتارعا شىعارىلۋىنا بايلانىستى 2014 جىلدىڭ باسىندا مۇناي جانە گاز ۆيتسە-ءمينيسترى م.مىرزاعاليەۆ گاز دايىنداۋ جانە وڭدەۋ نىساندارىندا بولىپ, كەشەننىڭ تەحنولوگيالىق جابدىقتارىمەن, ىلەسپە مۇناي گازىن كادەگە جاراتۋ پروتسەسىمەن تانىستى, «مۇنايشى» ۆاحتالىق كەنتىن كوردى. ول سەرىكتەستىكتىڭ سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«قازاقويل اقتوبە» جشس الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولەتىن كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. كومپانيا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت مەكەمەلەرىنە تۇراقتى تۇردە دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتىپ كەلەدى. سەرىكتەستىك جەتىم بالالاردى دا, دارىندى جاستاردى دا, تالانتتى سپورتشىلاردى دا, ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىن دە نازاردان تىس قالدىرمايدى. مىسالى, 2013 جىلى بالالاردى قورعاۋ كۇنى مۇنايشىلار العا بالالار ۇيىنە كىتاپتار, وتە قاجەتتى تۇرمىستىق جابدىقتى – تسەنتريفۋگانى, ال جاڭا جىل قارساڭىندا سىيلىقتار تارتۋ ەتتى. بايعانين اۋدانىنىڭ, مۇعالجار اۋدانى باتپاقكول سەلولىق وكرۋگىنىڭ, اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرىنە جىل بويى بالالاردى قورعاۋ كۇنى, رەسپۋبليكالىق «مەكتەپكە جول» قايىرىمدىلىق اكتسياسى اياسىندا ۇلكەن كومەك كورسەتىلدى. بايعانين اۋدانىنىڭ بالالارىنا جاڭا جىل قارساڭىندا قىسقى كيىم, جاڭاجىلدىق سىيلىقتار تاپسىرىلدى.
كومپانيا جىل سايىن اقتوبە وبلىسىنداعى قوعامدىق ۇيىمدار مەن قورلارعا قولۇشىن سوزىپ, قارجىلاي دەمەۋشىلىك جاساپ كەلەدى. ولاردىڭ اراسىندا اۋعان سوعىسى ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەرلەرىنىڭ اقتوبە وبلىستىق قوعامدىق بىرلەستىگى, اقتوبە مۇگەدەكتەر قوعامى, قازاق زاعيپتار قوعامىنىڭ اقتوبە باستاۋىش ۇيىمى, مۇعالجار اۋدانىن قولداۋ جانە دامىتۋ قوعامدىق قورى, «قۇتقارۋشى اقتوبە» قوعامدىق قورى بار. ينتەگراتسيا يگىلىگىن كورۋدىڭ ءبىر مىسالى وسى. ال, سەرىكتەستىكتىڭ بۇل باعىتتاعى اتقارعان جۇمىستارى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. جەر- استى بايلىعىن يگەرۋگە ىركىلىسسىز كىرىسكەن كاسىپورىن وندىرىستىك قۋاتتارىن ارتتىرا وتىرىپ, وندىرىلەتىن ونىمدەردى مولايتۋعا باعىت ۇستاۋدا.
سەرىكتەستىك قۇرىلتايشىلارى ءوزارا ىنتىماقتاسا جۇمىس ءىستەۋدىڭ تىم ءتاۋىر تاجىريبەسىن قالىپتاستىرىپ وتىر. ولار ءوندىرىسكە وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ وتىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋدە. سونداي-اق, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا دا باعىت ۇستاۋدا. وسىنداي وزدەرىنە دە, ءوڭىر حالقىنا دا پايدالى ىستەرىمەن ەل ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىندى دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسۋدا. بىرلەسكەن كاسىپورىننىڭ بەرەكەلى ىستەرى الدا دا جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىم مول.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
«قازاقويل اقتوبە» جشس الىبەكمولا مەن قوجاساي كەن ورىندارىندا كومىرسۋتەك شيكىزاتىن وندىرۋمەن 1999 جىلدان باستاپ اينالىسادى. قۇرىلعان كۇننەن باستاپ كومپانيا ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وسى كەن ورىندارىنان قارا التىننىڭ العاشقى ميلليون تونناسى 2004 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ءوندىرىلدى. ال تۋرا توعىز جىل وتكەن سوڭ, 2013 جىلى الىبەكمولا مەن قوجاساي مۇناي-گاز كوندەنساتتى كەن ورىندارىن قارقىندى يگەرۋدىڭ ناتيجەسىندە كاسىپورىن مەرەيلى 10 ميلليون توننا مۇناي ءوندىرۋ مەجەسىنە قول جەتكىزدى. بۇل سەرىكتەستىك مۇناي ءوندىرۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ بىرىنەن سانالادى. سونداي-اق, ول الەۋمەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى دەڭگەيدەگى كومپانيا رەتىندە دە تانىمال كاسىپورىن. مۇنداي جەتىستىكتەردىڭ نەگىزى – ول ادام فاكتورى, اتاپ ايتقاندا, قىزمەتكەرلەردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگى, كاسىپتىك شەبەرلىكتەرى, وزىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە دەگەن قۇلشىنىسى ەكەنىن ايتۋ ورىندى بولماق. قازىر سەرىكتەستىكتە 606 ادام ەڭبەك ەتەدى. سوڭعى ەكى جىلدا گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىنە بايلانىستى جاڭادان 100-دەن استام جۇمىس ورنى اشىلدى.
قۋاتى جىلىنا 420 ميلليون تەكشە مەتر گاز وڭدەيتىن كەشەن مۇنايعا ىلەسپە گازدى كادەگە جاراتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ىسكە قوسىلدى. ول قوجاساي كەن ورنىنداعى گاز دايىنداۋ جانە الىبەكمولا كەن ورنىنداعى گازدى كەشەندى ءوڭدەۋ قوندىرعىلارى سياقتى ەكى نىساننان تۇرادى. گاز وڭدەۋ كەشەنىندە قۇرعاق تازارتىلعان گاز, تەحنيكالىق پروپان – بۋتان قوسپاسى, تۇيىرشىكتەلگەن تەحنيكالىق كۇكىرت وندىرىلەدى. زاۋىتتى ىسكە قوسۋ ناتيجەسىندە وندىرىلەتىن مۇنايعا ىلەسپە گازدى تولىق وڭدەۋ مەن كادەگە جاراتۋعا, زياندى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا جانە وبلىستىڭ وڭتۇستىگىندەگى ۇلكەن ايماقتى گازداندىرۋعا مۇمكىنشىلىك تۋدى.
كاسىپورىندا حالىقارالىق ستاندارتتار تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەك پەن قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى باعدارلاماسى ەنگىزىلىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. «قازاقويل اقتوبە» جشس-ءنىڭ گاز وڭدەۋ كەشەنى نىساندارى بويىنشا مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جۇمىسى اياسىندا جانە قوندىرعىلاردىڭ جوبالىق قۋاتتارعا شىعارىلۋىنا بايلانىستى 2014 جىلدىڭ باسىندا مۇناي جانە گاز ۆيتسە-ءمينيسترى م.مىرزاعاليەۆ گاز دايىنداۋ جانە وڭدەۋ نىساندارىندا بولىپ, كەشەننىڭ تەحنولوگيالىق جابدىقتارىمەن, ىلەسپە مۇناي گازىن كادەگە جاراتۋ پروتسەسىمەن تانىستى, «مۇنايشى» ۆاحتالىق كەنتىن كوردى. ول سەرىكتەستىكتىڭ سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«قازاقويل اقتوبە» جشس الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولەتىن كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. كومپانيا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت مەكەمەلەرىنە تۇراقتى تۇردە دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتىپ كەلەدى. سەرىكتەستىك جەتىم بالالاردى دا, دارىندى جاستاردى دا, تالانتتى سپورتشىلاردى دا, ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىن دە نازاردان تىس قالدىرمايدى. مىسالى, 2013 جىلى بالالاردى قورعاۋ كۇنى مۇنايشىلار العا بالالار ۇيىنە كىتاپتار, وتە قاجەتتى تۇرمىستىق جابدىقتى – تسەنتريفۋگانى, ال جاڭا جىل قارساڭىندا سىيلىقتار تارتۋ ەتتى. بايعانين اۋدانىنىڭ, مۇعالجار اۋدانى باتپاقكول سەلولىق وكرۋگىنىڭ, اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرىنە جىل بويى بالالاردى قورعاۋ كۇنى, رەسپۋبليكالىق «مەكتەپكە جول» قايىرىمدىلىق اكتسياسى اياسىندا ۇلكەن كومەك كورسەتىلدى. بايعانين اۋدانىنىڭ بالالارىنا جاڭا جىل قارساڭىندا قىسقى كيىم, جاڭاجىلدىق سىيلىقتار تاپسىرىلدى.
كومپانيا جىل سايىن اقتوبە وبلىسىنداعى قوعامدىق ۇيىمدار مەن قورلارعا قولۇشىن سوزىپ, قارجىلاي دەمەۋشىلىك جاساپ كەلەدى. ولاردىڭ اراسىندا اۋعان سوعىسى ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەرلەرىنىڭ اقتوبە وبلىستىق قوعامدىق بىرلەستىگى, اقتوبە مۇگەدەكتەر قوعامى, قازاق زاعيپتار قوعامىنىڭ اقتوبە باستاۋىش ۇيىمى, مۇعالجار اۋدانىن قولداۋ جانە دامىتۋ قوعامدىق قورى, «قۇتقارۋشى اقتوبە» قوعامدىق قورى بار. ينتەگراتسيا يگىلىگىن كورۋدىڭ ءبىر مىسالى وسى. ال, سەرىكتەستىكتىڭ بۇل باعىتتاعى اتقارعان جۇمىستارى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. جەر- استى بايلىعىن يگەرۋگە ىركىلىسسىز كىرىسكەن كاسىپورىن وندىرىستىك قۋاتتارىن ارتتىرا وتىرىپ, وندىرىلەتىن ونىمدەردى مولايتۋعا باعىت ۇستاۋدا.
سەرىكتەستىك قۇرىلتايشىلارى ءوزارا ىنتىماقتاسا جۇمىس ءىستەۋدىڭ تىم ءتاۋىر تاجىريبەسىن قالىپتاستىرىپ وتىر. ولار ءوندىرىسكە وسى زامانعى وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ وتىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋدە. سونداي-اق, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا دا باعىت ۇستاۋدا. وسىنداي وزدەرىنە دە, ءوڭىر حالقىنا دا پايدالى ىستەرىمەن ەل ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىندى دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسۋدا. بىرلەسكەن كاسىپورىننىڭ بەرەكەلى ىستەرى الدا دا جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىم مول.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
