ىلە رەسەي ورتالىق بانكى بازالىق ستاۆكانى 9,5-تەن 20 پايىزعا ءبىر-اق كوتەردى. وماقاسا قۇلاعان ورىس اقشاسىمەن قازاق تەڭگەسى دە قايراڭعا باتار ما ەكەن دەگەن كۇمان تۋعانى راس. بىراق تەڭگەنىڭ كۇيى جەل قۋعان قاڭباقتاي بولا قويعان جوق. ازىرگە 1 دوللارىڭىز 485-500 تەڭگە ارالىعىندا قۇبىلىپ تۇر.
رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋىنەن تۋىنداعان گەوساياسي قىسىمنىڭ ۆاليۋتا نارىعىنا اۋىرتپالىعى تۇسپەس ءۇشىن دۇيسەنبىدە KASE (قازاقستان قور بيرجاسى) ۆاليۋتالىق ساۋدانى فرانكفۋرت اۋكتسيونى نەگىزىندە جۇرگىزدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا دوللار-تەڭگە جۇبىنىڭ كۋرسى 495 دەڭگەيىندە تۇراق-
تادى.
كەيىن ۇلتتىق بانك رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالاردىڭ جاعىمسىز اسەرى تەڭگەگە تيمەس ءۇشىن ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا جۇرگىزۋدى ءجون دەپ شەشتى, ناتيجەسىندە 98,1 ملن دوللار ساتىلىمعا شىعارىلدى.
رۋبل السىرەسە, تەڭگەنىڭ دە ەڭسەسى تۇسەرى بەلگىلى. وعان سەبەپ مول. رەسەي – ءبىزدىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەسىمىز, ەل يمپورتىنىڭ 42 پايىزى وسى ەلدىڭ ەنشىسىندە. ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ ءرۋبلدىڭ ايتارلىقتاي قۇنسىزدانۋى قازاقستاننىڭ قارجى نارىعىنا جاسالاتىن قىسىمدى وسىرە تۇسەرىن جاسىرمايدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۇب-نىڭ شۇعىل تۇردە بازالىق مولشەرلەمەنى 13,5 پايىزعا كوتەرۋى – ۇلتتىق ۆاليۋتا مەن ينفلياتسيا دەڭگەيىنە جاسالاتىن قىسىمدى تومەندەتۋگە, سونداي-اق تەڭگەدەگى اكتيۆتەردىڭ ساقتالۋىنا باعىتتالعان.
– ۇكىمەتپەن بىرگە بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىن ىسكە اسىرۋ تەز ارادا باستالىپ كەتتى. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جەكە تۇلعالاردىڭ تەڭگەدەگى دەپوزيتتەرى بويىنشا وتەماقى (سىيلىقاقى) ەسەپتەۋدى كوزدەيتىن تەڭگەدەگى سالىمداردى قورعاۋ باعدارلاماسى جاريالاندى. بازالىق ستاۆكا وسكەننەن كەيىن حالىقتىڭ تەڭگەدەگى سالىمدارى بويىنشا قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى ۇسىنىس جاساعان شەكتى ستاۆكالار دا ءوستى. قارجىلىق تۇراقتىلىق تاۋەكەلدەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانك وتكەن اپتادا 176 ملن دوللارعا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا جۇرگىزدى, – دەيدى ع.ءپىرماتوۆ.
وتكەن سەنبىدە G7 باسشىلارىنىڭ رەسەيلىك بانكتەردى SWIFT حالىقارالىق تولەم جۇيەسىنەن اجىراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانى بەلگىلى. «بۇل شارا بانكتەردى حالىقارالىق تولەم جۇيەسىنەن اجىراتىپ, ولاردىڭ حالىقارالىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ قابىلەتىنە زيان كەلتىرەدى» دەپ ەدى بىرلەسكەن حابارلامادا. ۇب توراعاسى بۇل شارانىڭ دا ءبىزدىڭ بانك سەكتورىنا اسەرى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى.
– رەسەيدىڭ جەكەلەگەن بانكتەرىنىڭ SWIFT-كە كىرۋ رۇقساتىن بۇعاتتاۋ قازاقستان ىشىندەگى تولەمدەردى جۇرگىزۋگە اسەرى تيمەيدى جانە ەلدىڭ تولەم نارىعىنا تىكەلەي قاۋىپ توندىرمەيدى. قازاقستان بانكتەرىنىڭ ەل ىشىندە كليەنتتىك جانە مەنشىكتى تولەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى بارلىق وپەراتسيالارى شتاتتىق رەجىمدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. SWIFT جۇيەسىنەن اجىراتىلعان رەسەي بانكتەرىنىڭ كليەنتتەرىمەن ترانسشەكارالىق وپەراتسيالاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردى جۇرگىزۋدىڭ بالاما تەتىكتەرى دايىندالدى, – دەپ مالىمدەدى ۇب توراعاسى.
قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبوتارەۆ تەڭگەنىڭ قازىرگى كۋرسى ەكونوميكا ەمەس, ساياسي احۋالدىڭ قالاي وربيتىنىنە بايلانىستى دەيدى. «تەڭگەنىڭ كۇيى قالاي بولاتىنى سوعىس قيمىلىنىڭ قانشالىقتى ەرتە توقتايتىنىنا, زىمىرانداردىڭ ۇشۋدى جانە ادامداردى ءولتىرۋدى قانشالىقتى تەزىرەك دوعاراتىنىنا بايلانىستى. ال تەڭگە قازىر ءبىر دوللارعا 482,1 تەڭگەگە دەيىن نىعايدى» دەيدى.
«KASE بيرجاسى قالىپتى رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتىر. USDKZT كۋرسى فورەكس بيرجاسىندا 482,115 مەجەسىندە تۇر. ءوز كەزەگىندە دوللارعا شاققانداعى رۋبل كۋرسى 94-تەن ساۋدالانۋدا, ياعني كەشەگى رەكوردتىق دەڭگەيدەن ءسال بولسا دا تومەندەدى. ءبىز ۆاليۋتا ساۋداسىنا رەسەي ورتالىق بانكىنىڭ شەشىمى اجەپتەۋىر قولداۋ كورسەتتى دەپ ويلايمىز. ولار كەشە بازالىق ستاۆكانى كوتەرىپ, ەكسپورتتاۋشىلاردى ءوز تۇسىمدەرىن 80 پايىزعا دەيىن ساتۋعا مىندەتتەدى. سوعان قاراماستان كەشەگى ساۋدا-ساتتىقتان بەرى بايقالعان ءۇردىستى, اتاپ ايتقاندا, تەڭگەنىڭ سەنىمدىرەك نىعايۋىن نەمەسە رۋبلدەن «اجىراي باستاعان» اسەرىن اتاپ وتكەن ءجون» دەپ جازادى تەلەگرامداعى Tengenomika ساراپشىلارى.
قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بيرجالىق ساۋدا فورماتىنىڭ وزگەرۋى جانە جاسالعان ينتەرۆەنتسيا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ايتارلىقتاي السىرەۋىنە قارسى تۇرا المادى.
«قازاقستاندىق اقشا نارىعىنىڭ باعامدارى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ تەرىس ديناميكاسى جانە سىرتقى نارىقتارداعى جاعدايدىڭ ناشارلاۋى اياسىندا ءوسۋدى جالعاستىردى (TONIA – 14,43%-دان 14,47%-عا, SWAP – 15,40%-دان 15,47%-عا دەيىن), ءسويتىپ بازالىق ستاۆكا ءدالىزىنىڭ جوعارعى شەكاراسىندا قالۋدى جالعاستىرادى. ساۋدا-ساتتىقتىڭ جالپى كولەمى جىل باسىنان بەرى ماكسيمالدى ءماندى قۇرادى – 1,1 ترلن تەڭگە (+88,3 ملرد). دۇيسەنبىدە ۇلتتىق بانك ءداستۇرلى تۇردە قىسقا مەرزىمدى وتىمدىلىكتى قايتارىپ الۋ بويىنشا ەكى شاعىن اۋكتسيون وتكىزدى. نارىققا 28 كۇندىك نوتا (جىلدىق 13,24 پايىزبەن 69,5 ملرد تەڭگە) جانە اپتالىق دەپوزيتتەر (13,5 پايىزبەن 147,4 ملرد تەڭگە) ۇسىنىلدى. ولارعا دەگەن سۇرانىس تولىق كولەمدە قاناعاتتاندىرىلدى», دەلىنگەن قاۋىمداستىق حابارلاماسىندا.
مۇندايدا مۇناي باعاسىنىڭ دا قۇلاماي تۇرعانى كوڭىلگە مەدەت. ICE لوندوندىق بيرجاسىندا Brent ماركالى مۇناي باعاسى 3,98 پايىزعا ءوسىپ, باررەلىنە 102,32 دوللارعا جەتتى. Goldman Sachs ينۆەستيتسيالىق بانكى مۇناي باعاسى باررەلىنە 115 دوللارعا دەيىن وسەدى دەپ بولجايدى.
«تەڭگەگە قولداۋ كورسەتەر مىقتى فاكتور – مۇناي باعاسى. قازاق مۇنايىنا سانكتسيا سالىنعان جوق. سوندىقتان ءرۋبلدى تەڭگەدەن اجىراتۋ جاقىن كۇندەردىڭ شارۋاسى بولۋى ءتيىس. ەكسپورتتى قورعاۋ, ات توبەلىندەي توپتى تىڭداۋعا ءدال قازىر ستراتەگيالىق تۇرعىدان بولمايدى. قۇلايتىن ەكسپورت قۇلاي بەرسىن, بىراق تەڭگە باعامىن بۇكىل حالىقتىڭ قالتاسى ءۇشىن رۋبلدەن اجىراتىپ الۋ وتە قاجەت. جالپى, ەلىمىزدىڭ جاعدايى جامان ەمەس. بۇل جاعدايدا قازاقستان وتە جەڭىستى دەڭگەيدە. تەك وسىنى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ۇتىمدى پايدالانا بىلەيىك. تەڭگە – ءدال وسى جاعدايدا بولاشاعى مىقتى ۆاليۋتا جانە ۇلتتىق بانك ونى جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر», دەيدى ەكونوميكا سالاسىنىڭ ءجۋرناليسى ايبار ولجاي.
ساراپشىلاردىڭ بولجاۋىنشا, مۇناي باعاسى وسى دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرار بولسا وندا ينتەرۆەنتسياعا كەتكەن قارجىنىڭ دا ورنى تەز تولادى. سونداي-اق تەڭگەنىڭ ەندىگى تاعدىرىن رۋبلگە بايلاماۋ ماسەلەسى ءجيى ايتىلىپ جاتىر.
«ەگەر رۋبل سوڭىنان تەڭگەنىڭ دە ۇشۋىنا جول بەرسەك, وندا ينفلياتسيا شارىقتاپ, حالىقتىڭ جالاقىسى قۇنسىزدانادى. ال دوللاردىڭ ەتەگىنەن ۇستاساق, وندا ءبىز باسقا قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمدى جاڭا شىندىقتى كورەمىز. ءدال قازىر دوللار ساتىپ الامىن دەپ جۇگىرۋدىڭ قاجەتى جوق. اقشاڭىزدان ايىرىلىپ قالاسىز. سوعىس, سانكتسيا, دەۆالۆاتسيا – مۇنىڭ ءبارىنىڭ سوڭىنىڭ قالاي اياقتالارى بەلگىسىز. كورشىمىزدە احۋال قيىن, قازاقستاندا ازىرگە ءبارى قالىپتى», دەيدى ەكونوميست.
ەكونوميست مۇرات تەمىرحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, رەسەيگە سالىنعان بارلىق سانكتسيادان جانە ءرۋبلدىڭ السىرەۋىنەن كەيىن رۋبلگە شاققانداعى تەڭگە كۋرسى 4,0-5,0 كولەمىندە بولۋى كەرەك ەدى.
«وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ بيلىك بۇرىن تەڭگەنىڭ رۋبلگە قاتىستى ءدال بۇلاي نىعايۋىنان قاتتى قورىقتى. رۋبلگە قاتىستى تەڭگە نىعايسا, 2014-2015 جىلدارداعىداي رەسەيدەن كەلەتىن ارزان يمپورتقا تاپ بولىپ, ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەر بۇدان قاتتى زارداپ شەگەدى دەپ قورقۋدىڭ رەتى جوق. شىن مانىندە ولاي بولمايدى. رەسەيلىك بانكتەر مەن تولەم جۇيەسىنە سالىنعان سانكتسيالار جانە باسقا دا شەكتەۋلەر رەسەيدەن قازاقستانعا يمپورتتاۋدى قيىنداتادى. سونداي-اق سانكتسيا مەن سوعىستىڭ وراسان زور شىعىندارى رەسەيدەگى ينفلياتسيانى ايتارلىقتاي ىنتالاندىرادى جانە يمپورت بۇدان بىلاي ارزان بولمايدى. اقىرىندا رۋبلگە قاتىستى تەڭگەنىڭ نىعايۋى ينفلياتسياعا جاعىمدى اسەر بەرىپ, بۇل ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ دا ءال-اۋقاتىن جاقسارتادى», دەيدى مۇرات تەمىرحانوۆ.
1 ناۋرىز, كەشكى 17.00-دەگى جاعداي بويىنشا قازاقستان قور بيرجاسىداعى دوللارعا شاققانداعى تەڭگەنىڭ ورتاشا كۋرسى 485,53 تەڭگەنى قۇرادى. KASE دەرەگىنشە, مينيمالدى كۋرس 477 تەڭگە بولسا, ماكسيمالدى كۋرس 496 تەڭگە بولعان.
