كۇدىكتىلەردى ۇستاۋ زاڭ اياسىندا جۇزەگە اسادى

ەلىمىز بويىنشا قاڭتار وقيعا­لا­رىنىڭ سەبەپتەرى مەن ءمان-جاي­لا­رىن انىقتاۋ ءالى دە جالعاسىپ جا­تىر. ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وكىلدەرىنىڭ مالىمدەۋىنشە, كۇن وتكەن سايىن «قاسىرەتتى قاڭتاردىڭ» جاڭا جايتتارى انىقتالۋدا. رەسمي مالىمدەمەسىندە ە.قيلىمجانوۆ قىلمىستىق جانە دەسترۋكتيۆتى كۇش­تەردىڭ بەيبىت ميتينگتى پايدا­لا­نىپ, مەملەكەتتىك بيلىكتى باسىپ الۋ ماقساتىندا تەرروريزم اكتى­لەرىن جاساعانىن اتاپ ءوتتى. «قىل­مىسكەرلەر مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ نىساندارىنا ارنايى شابۋىل ۇيىمداستىرىپ, ايماقتاردا جاپپاي تارتىپسىزدىك جاسادى. وسى­لايشا, ولار قوسىمشا قۇقىق قورعاۋ كۇشتەرىنىڭ كەلۋىنە جول بەرمەۋگە تىرىستى. بۇل سوزىمىزگە اتىراۋ وبلىسىنداعى جاعداي مىسال بولا الادى», دەدى ول. ەستەرىڭىزدە بولسا, ۇستالعاندار اتىراۋدا تەمىر­جول­دار­دى جاۋىپ, ءۇش جولاۋشى پويىزى مەن بەس جۇك پويىزىنىڭ قوزعالىسىن توق­تا­تىپ تاستاعان ەدى.

قازىرگى تاڭدا ارنايى پروكۋرور­لاردىڭ باسشىلىعىنداعى ۆەدومست­ۆو­ارالىق تەرگەۋ توبى تەرروريزم اكتىسىنە قاتىستى – 46 جانە جاپپاي تارتىپسىزدىك بويىنشا 45 قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋدە. جالپى, 91 ءىس بويىنشا 469 ادام قاماۋعا الىنعان. باس پروكۋراتۋرا وكىلى ادامدار زارداپ شەككەن جانە ۇلكەن زالال كەلتىرگەن قىلمىستارعا بەلسەندى قاتىسقاندارعا ەڭ قاتاڭ بۇلتارتپاۋ شاراسى قولدانىلاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. «جەكە باسى, قىلمىستاعى ءرولى, تەرگەۋگە جاردەمدەسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, قاماۋدا وتىرعان 128 كۇدىكتىنىڭ باس شارالارى ەشقايدا كەتپەۋ تۋرالى قولحاتقا, كەپىلگە جانە جەكە كەپىلگەرلىككە اۋىستىرىلدى», دەگەن ە.قيلىمجانوۆ بۇلتارتپاۋ شارالارىن قايتا قاراۋ بويىنشا جۇمىستىڭ تۇراقتى جۇرگىزىلەتىنىن مالىمدەدى.

سپيكەر وسكەمەن جانە تالدى­قورعان قالالارىندا بولعان جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە ءبىرى پوليتسيا كولىگىن ورتەپ, ەكىنشىسى پوليتسيا باسقارماسىنان 20 تاپانشا ۇرلاعان كۇدىكتىلەردىڭ ءىسىن ءسوز ەتتى. وسكەمەندە قوس كۇدىكتى كولىك دوڭعالاقتارىن رەسپۋبليكا الاڭىنا اپارىپ جاعىپ, ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ قىزمەتتىك كولىكتەرىن ادەيى ورتەگەن. وسىلايشا, ولار مەملەكەتكە 5 ملن تەڭگە كولە­مىندە زالال كەلتىرگەن. ال تال­دى­قورعاندىق جىگىت تاپانشا ۇرلا­عا­نىمەن توقتاماي, پوليتسيا عيما­راتىندا وق اتقان.

ەلدوس قيلىمجانوۆ ءمان-جايدى تولىق بىلمەيتىن كەي ادامداردىڭ قىلمىستىق ءىس تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەردە بىرجاقتى پىكىر قالدىرىپ جاتقانىنا دا توقتالدى. سونداي جاز­با­لاردىڭ ءبىرى – ەلىمىزدەگى بەلگىلى سپورت­شىنىڭ Facebook پاراق­شا­سىندا ازامات م.-عا قاتىستى بۇلتارتپاۋ شاراسىن نەگىزسىز قول­دانۋعا قاتىستى مالىمەتتەر. وسى جازباداعى مالىمەتتەردى ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىپ وتكەن باس پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرى بۇل ازاماتتىڭ قىزىلوردا قالاسىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا عيماراتىنا قارۋلى شابۋىل جاساپ, پوليتسيا قىزمەتكەرىن باسىنان اۋىر جاراقاتتاعانى ءۇشىن كۇدىككە ىلىنگەنىن ايتتى. «پو­ليتسيا عيماراتىندا بولعان اتىس كەزىندە شابۋىلداۋشىلاردىڭ ءبىرى ولتىرىلگەن. ال م. دەگەن كۇدىكتى مايىتحاناعا تۇندەلەتىپ كەلىپ, پو­لي­­تسيا قىزمەتكەرلەرىنە شابۋىل جاساۋعا قاتىسقانىن جاسىرۋ ءۇشىن سەرىكتەسىنىڭ دەنەسىن ۇرلاعان. مۇن­داي ساناتتاعى كۇدىكتىلەرگە كۇزەت­پەن ۇستاۋ تۇرىندەگى بۇلتارتپاۋ شاراسى وزگەرتىلمەيدى», دەدى ول.

ءسوزىنىڭ سوڭىندا ە.قيلىم­جا­نوۆ قاماۋدا وتىرعان­دار­دى پرو­­­­­­كۋرورلار عانا ەمەس, قۇ­قىق قور­­­­­عاۋ ۇيىم­دارىنىڭ دا تەك­سە­رە­­تىنىن, ءاربىر كۇدىك­تىنىڭ جەكە قا­بىل­­­­داناتىنى, ال ەگەر قانداي دا ءبىر شاعىم تۇسسە, بىردەن شارا قاراس­­تىرىلاتىنىن ايتتى. باس پرو­كۋرا­تۋرانىڭ مالى­مەت­تەرىنە قارا­عان­دا, وسى ۋاقىت­قا دەيىن تەرگەۋ يزو­لياتورلارىندا وتىرعاندارمەن ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل – 9, ونىڭ وكىلدەرى 41 رەت كەزدەسكەن. بۇدان بولەك, پارلامەنت دەپۋتات­تارىنىڭ توپتارى – 9, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ وكىلدەرى – 4, ء«بىز ازاپتاۋلارعا قارسىمىز» قو­عامدىق بىرلەستىگى مەن ادام قۇ­قىق­تارى مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ جو­نىندەگى قازاقستاندىق حالىق­ارا­لىق بيۋرونىڭ وكىلدەرى ءبىر-بىردەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرعان. ە.قيلىمجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, كۇدىكتىلەردى ۇستاۋ شارتتارى بار­لىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى.

ال ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى س.ءادىلوۆ قازىرگى تاڭدا 2 729 قىلمىستىق ءىستىڭ تەرگەلىپ جاتقانىن, ولار بويىنشا 255 ادامنىڭ كۇزەتپەن ۇستالعانىن حا­بار­لادى. قىلمىستىق ىستەر بو­يىنشا 1,5 مىڭنان اسا جەكە جانە زاڭدى تۇلعا جابىرلەنۋشى دەپ تانىلسا, 12 مىڭنان استام ادامنان جاۋاپ الىنعان. سونداي-اق 2 مىڭنان استام سوت ساراپتاماسى تاعايىندالعان. س.ءادىلوۆتىڭ ايتۋىن­شا, سوتقا دەيىنگى تەرگەۋدىڭ ساپاسى مەن تەزىرەك اياقتالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.

ءىىم-ءنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قاڭتار وقيعالارى بويىنشا 107 كۇدىكتىگە قاتىستى قىلمىستىق ىستەر ايىپتاۋ اكتىلەرىمەن اياقتالعان. بۇل ىستەردىڭ باسىم بولىگى – ۇرلىق (65 قىلمىستىق ءىس). قارۋدى زاڭسىز ساقتاۋعا قاتىستى 11, ولاردى ۇرلاۋ بويىنشا 7 فاكتى تىركەلگەن. سوتقا 86 ايىپتالۋشى بەرىلسە, بۇگىندە ونىڭ 52-سىنە قاتىستى ناقتى شەشىم شىعارىلعان. اتاپ ايتقاندا, 39-ىنىڭ باس بوستاندىعى شەكتەلسە, 13-ءى باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ال 2 ادامعا قاتىستى ءىس تا­راپ­تار­دىڭ تاتۋلاسۋىنا باي­لانىس­تى توقتاتىلعان. ءىىم وكىلى تەرگەۋ بارىسىندا الماتى قالا­سىن­داعى «ورۋجەينيك» اڭشى دۇكە­نىن توناپ كەتكەن كۇدىكتىلەردىڭ حالىقارالىق اۋەجايداعى شابۋىل مەن قيراتۋعا دا قاتىسى بار ەكەنى انىقتالعانىن مالىمدەدى. بۇل قىلمىستىق توپ جاپ­پاي تارتىپسىزدىك كەزىندە قارۋ دۇ­كەنىنەن 15 تەگىس ۇڭعىلى قارۋ مەن 4 ويىق ۇڭعىلى كارابيندى قولدى قىل­عان بولاتىن.

قاڭتار قىرعىنىنان كەيىن ازاماتتار پوليتسياعا 100-دەن استام قارۋدى ءوز ەرىكتەرىمەن تاپسىرعان. وسىعان وراي ءىىم وكىلى «قارۋدى ەرىكتى تۇردە تاپسىرعان ادام, ەگەر ونىڭ ءىس-ارەكەتتەرىندە قىلمىس قۇ­رامى بولماسا, قىلمىستىق جا­ۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلمايتىنىن» تاعى ءبىر رەت ەسكە سالىپ ءوتتى. سو­نىمەن قاتار, پوليتسيا قاڭتار وقيعالارى كەزىندە ۇرلانعان, قۇنى 120 ميلليوننان استام تەڭگەگە باعا­لان­عان دۇنيە-م ۇلىكتەردى تاپقان. قولدى بولعان م ۇلىكتەردىڭ باسىم بولىگى – اۆتوكولىكتەر, تۇرمىس تەحنيكاسى, ۇيالى تەلەفوندار جانە زەرگەرلىك بۇيىمدار.

س.ءادىلوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, ەل كولەمىندە قاڭتار وقيعالارىن تەرگەۋگە 500-دەن استام تەرگەۋشى, جەدەل ۋاكىل جانە كريميناليست تارتىلعان. ءتىپتى وڭىرلەرگە مينيسترلىكتىڭ ورتالىق اپپاراتىنان تاجىريبەلى قىزمەتكەرلەر جىبەرىلگەن.