سىناق الاڭىنان 60 شاقىرىم جەردە تۇردىق

مەن بۇگىندە سەمەيدە تۇرىپ جاتقانىممەن, بەسقاراعاي اۋدانىندا تۋىپ, بۇكىل عۇمىرىمدى سول وڭىردە وتكىزگەن اداممىن. دالىرەك ايتقاندا, ەرتىس وزەنىنە جاقىنداۋ ورنالاسقان سەميار دەگەن اۋىلدا تۇردىم. ءبىزدىڭ اۋىل ەرتىس وزەنى ارقىلى تىكەسىنەن ەسەپتەگەندە, سەمەي پوليگونىنان بار-جوعى 60 شىقىرىمداي عانا قاشىقتىقتا ورنالاسقان ەدى. العاشقى يادرولىق سىناقتار باستالعاندا 14 جاستاعى وقۋشى كەزىم بولاتىن. ەسەيگەندەگى بارلىق عۇمىرىم سول وڭىردەگى مەكتەپ ومىرىمەن بايلانىستى بولدى. مەكتەپ ديرەكتورى بولىپ تا قىزمەت ەتتىم. ءبىر بايقاعانىم, سەمەي پولي­گونىنىڭ حالىققا كەلتىرگەن زارداپتارى ءسوز بولعاندا بەسقاراعايعا قاتىستى جاعدايلار از ايتىلادى. نەگىزى, رادياتسيالىق ايماقتاردىڭ زالالدانعان دەڭگەيلەرى زەرتتەلگەندە, ءبىزدىڭ مەكەن دە «ماكسيمالدى ايماقتار» قاتارىنا ەنگەن سەكىلدى ەدى. يادرولىق جارىلىستىڭ ءبىزدىڭ اۋىلىمىزعا قانشالىقتى اسەر ەتكەنىنە قاتىستى بالا كۇنىمدە كۋا بولعان جايلاردىڭ ءبىرىن ايتا كەتەيىن. بىردە اۋىلىمىزدىڭ بار­لىق جاستارىن بەلگىلى ءبىر سىلتاۋمەن تۇگەلدەي اۋدان ورتالىعىنا جىبەردى دە, اۋىلدا كىلەڭ شال, كەمپىرلەر قالدى. ەرتەڭىندە كەلسەك, ءۇيىمىزدىڭ توبەسى ورتاسىنا ءتۇسىپ قالىپتى. نە بولدى دەپ سۇراعانىمىزدا, اپامىزدىڭ ايتقانى: «قارعام, جەر سىلكىنىپ, ابدەن زارەمىز ۇشتى, مىنا ورىس پەشى بولماعاندا, ءولىپ قالاتىن ەدىك», دەپ باسىنان وتكەرگەنىن بايانداپ جاتتى. ءسويت­سە, توبەگە كولدەنەڭ تاستالعان بورەنە تومەن قۇلاعان كەزدە ونى پەشتىڭ بيىك تە بەرىك قابىرعاسى تىرەپ قالىپتى. ۇيدەگىلەردىڭ امان قالۋىنا سەبەپ بولعان. وسى وقيعادان كەيىن اۋى­­لىمىزعا اسكەري ادامدار ءجيى كەلەتىن بولىپ كەتتى. ولاردىڭ نە ىستەپ, نە قويىپ جۇرگەنىمەن كوپ ەشكىمنىڭ شارۋاسى جوق. قايتا اسكەريلەرگە قۇرمەتپەن قاراۋ تارتىبىنەن ەل جاڭىلماعانداي. كەيىن ويلاپ, سالىستىرىپ قاراساق, اتوم بومباسىنىڭ جارىلىسى ءبىزدىڭ جاققا قانشالىقتى ىقپال ەتكەنىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپتى عوي. ونى اڭعال ەل قايدان ءبىلسىن. مىنە, ەلباسىمىزدىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا قانشاما حالىق رادياتسيادان العان زالالدارىمەن كۇرەسىپ, دەنساۋلىقتارىن ۇنەمى تەكسەرۋلەردەن وتكىزىپ تۇرۋعا مۇمكىندىك الدى. وسى باعىتتا ەم-دوم الاتىن جاندار نەشە جىل بويى تەگىن قارالىپ, مەملەكەت قامقورلىعىن سەزىنىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا سەمەي قالاسىندا اۋرۋحانالارداعى دياگنوستيكالىق, ەمدەۋ دەڭگەيى وتە جوعارى. ءوزىم بىرنەشە جىلدان بەرى سەمەيدەگى راديولوگيالىق مەديتسينا جانە  ەكولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ (كازني) اۋرۋحاناسىندا تۇراقتى تۇردە ەم الامىن. بۇل مەكەمە پوليگون زاردابىنان دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلگەن جانداردى تەگىن قاراپ, جوعارى  دەڭگەيدە قىزمەت كورسەتەدى. وسىنداعى 50-60 توسەك جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە بولسىن  بوسامايدى. قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرى تەگىن. دەرتىنە شيپا ىزدەپ جۇرگەن جاندار قاتارىنىڭ كوپتىگىنە قاراپ, ءارتۇرلى ويعا كەتەمىن. ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى يگىلىگىن, جەتىستىگىن كورە الماي قانشاما جەرلەستەرىمىز ەل امان, جۇرت تىنىشتا قاتەرلى ىسىكتەن جاستاي كوز جۇمدى. ءبىر عانا ءوزىمىزدىڭ ءومىرحانوۆتار اۋلەتىنەن ەرتە كوز جۇمعانداردىڭ ءوزى از ەمەس ەكەن.  ولاردىڭ كوبى نەگىزىنەن دالا جۇمىسىندا بولعاندىقتان, قاتەرلى سىرقاتقا ەرتە شالدىقتى ما ەكەن دەيمىن. بۇل ءوزى شەتىن قوزعاساق شىعا بەرەتىن اڭگىمە بولعاندىقتان, وتكەندى ەسكە الۋ كەيدە بىزگە اۋىر.بەسقاراعايدا 20-دان استام ەلدى مەكەن بار. سولاردىڭ  باسىم بولىگى ءبىزدىڭ اۋىلمەن تاعدىرلاس. ياعني, مەنىڭ باسىمداعى جاعداي تالاي ادامنىڭ باسىندا بولعانى انىق. ءاليحان ءومىرحانوۆ, ارداگەر ۇستاز. سەمەي.