الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ماقسات ەتكەن ەلىمىزدە ەرەكشە قۇرمەتپەن, ۇلتتىق نىشانمەن اتالىپ وتەتىن مەرەكەلەردىڭ ءبىرى – ناۋرىز مەرەكەسى. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنىڭ اياعىندا ناۋرىزدىڭ العاشقى رەت تويلانۋى تەك قازاقتاردىڭ عانا ەمەس, ەلىمىزدە قونىستانعان باسقا دا ءتۇبى ءبىر تۇركى, شىعىس حالىقتارى ەڭسەسىن كوتەرىپ, ءبىر تۇلەتتى. حالىق كوزىنە جاس الىپ, «ولگەنىمىز ءتىرىلىپ, وشكەنىمىز جاندى» دەپ ەرەكشە ءبىر تولقىدى. حالىقتىڭ ناۋرىزدى زارىعا كۇتكەنى سونشالىق, سول جىلى ناۋرىز مەرەكەسى قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن تويلاندى. بۇرىن-سوڭدى ەلىمىزدە مۇنداي اۋقىمدى توي بولماعان دەسەدى. سودان بەرى ناۋرىز مەرەكەسى حالقىمىزدىڭ جىلدان-جىلعا اسىعا كۇتەتىن ۇلتتىق ۇلىق مەرەكەسىنە اينالدى.
ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋ ءداستۇرى دۇنيەجۇزىنىڭ كوپتەگەن حالىقتارىنىڭ تۇرمىس-سالتىندا ەرتە زامانداردان بەرى بار ەكەنى بەلگىلى. سودان بولۋ كەرەك, ناۋرىز جايىنان ءسوز قوزعاعانداردىڭ كەيبىرى ونى باسقا حالىقتاردىڭ ەنشىسىنە بايلاپ, پارسى تىلىندەگى «جاڭا كۇن» دەگەن سوزىمەن بايلانىستىرادى. ال, قازىرگى بىلەرىمىز, ناۋرىزدى قازاق حالقىنىڭ ىقىلىم زاماننان تويلاپ, « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى» دەپ ەرەكشە اتاعانى. ياعني, ونى حالقىمىز ۇلىستىڭ – مەملەكەتتىڭ باستى, قادىرلى دە قاسيەتتى كۇندەرىنىڭ ءبىرى دەپ بىلگەن. سودان دا بولار, ناۋرىز مەرەكەسىمەن العاش قاۋىشقان كەزەڭدە زامانداستارىمىزدىڭ ونى مەرەكە, توي دەپ قانا ەمەس, وزدەرىنىڭ ەل ساناتىنا كىرگەندىگىنىڭ بەلگىسى دەپ ارىدەن ويلاپ, التى ايداي تويلاعانى.
ناۋرىز مەرەكەسى جايىن ارىدە شىعىستىڭ ۇلى كلاسسيكتەرى ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني, يبن بالحا, ومار حايام, قوجا حافيز ەڭبەكتەرىنەن وقىپ بىلسەك, بەرىدە حالقىمىزدىڭ كەمەڭگەر ۇلدارى ۇلى اباي, شاكارىم ولەڭدەرىنەن تابا الامىز. ءماشھۇر-ءجۇسىپ كوپەەۆ, ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, ءسابيت دونەنتاەۆتار دا وعان كوڭىل قويىپ, كەيىنگىلەر ءۇشىن جازبا دەرەكتەر قالدىردى. دەگەنمەن, ناۋرىزدى تويلاۋدىڭ ەلىمىزدە ءالى دە جۇيەلەنبەگەنى, ءتىپتى, ادەتتەگى جاڭا جىل مەرەكەسىن تويلاۋدىڭ دارەجەسىنە جەتە قويماعاندىعى كوپشىلىكتىڭ اۋزىندا. سودان دا بولسا كەرەك, ءبىز ناۋرىزدى ءسوز ەتكەندە ارىدەن ەسىپ, شەت حالىقتارىنىڭ ادەت-عۇرپىنان, سالت-داستۇرىنەن, اڭىز-ەرتەگىسىنەن جاۋاپتار ىزدەۋگە يكەمدەلە بەرەمىز. ول كورشى, تۋىستاس حالىقتاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىندە ورىن العان بولسا, وعان دا تابيعي, تاريحي نەگىزدەر, شارۋا-كاسىپتىڭ ورتاقتىعى اسەرىن تيگىزۋى ابدەن ىقتيمال.
دەسە دە, ايتۋلى مەرەكەنى تويلاۋ ءداستۇرى دۇنيەجۇزى حالىقتارىنىڭ كوپشىلىگىنىڭ, سولاردىڭ قاتارىندا قازاقتاردىڭ تۇرمىس-سالتىندا ەرتە زامانداردان ورىن العان. قازاقتار ءۇشىن ناۋرىز « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى», «جىل باسى». قىس بويى تۇرمىس تاۋقىمەتىن كورگەن, قىسىلىپ شىققان جان-جانۋار, اينالا تابيعات ناۋرىز ايىنىڭ كەلۋىمەن تۇرلەنىپ, كۇن كوزىمەن بويلارى جىلىپ, قايتادان تىرشىلىكتەرىن جالعايدى. سوندىقتان دا, حالقىمىز ناۋرىزدى «جەر بەتىنە جاقسىلىق ۇيالاعان كۇن», « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ۇلىس كۇن», «ۇزاق ۇشىپ كەلگەن كۇن», «جىل باسى» – جىلقىشى تورعاي كەلگەن كۇن» دەگەندەي بەينەلى سوزدەرمەن ارداقتاپ, جىلدىڭ باسىنا تەڭەگەن.
وسى مەرەكەنى تويلايتىن حالىقتاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ەرتەدەن قالىپتاسقان وزىندىك ەرەكشە داستۇرلەرى بار. ماسەلەن, پارسى تىلدەس حالىقتار ناۋرىزدى بىرنەشە كۇن تويلاپ, سول كۇندەرى ءار جەرلەرگە وت جاعىپ, وتقا ماي قۇيادى. جاڭا كيىم كيىپ, ەسكىلەرىن تاستاعان. قوناقتارعا جەتى اق كەسەمەن ءداستۇرلى ۇلتتىق كوجە “سۋمالاك” ۇسىنىپ, ءبىر-بىرىنە گۇل سىيلايدى. ۇيلەرىنىڭ قابىرعاسىنا “كۇن سيمۆولىن” سالىپ, ءۇيدىڭ ىشىنە گۇل ىلەدى.
ەرتەدەگى قازاقتار بولسا, ناۋرىزدى تاڭ سەبەزدەپ اتۋىمەن تويلاۋعا كىرىسكەن. سول ءتۇن حالقىمىزدىڭ تۇسىنىگىندە «قىزىر ءتۇنى» دەپ اتالادى. قىزىر تۇنىندە ۇيىقتاماۋ ءۇشىن اۋىل جاستارى الۋان ءتۇرلى ويىندار ويناپ ۇيىقتاماۋعا تىرىسقان. ولار قىزىر – اتانىڭ نازارىنا ءتۇسىپ, باقىتقا يە بولۋعا ۇمتىلعان. ياعني, ناۋرىز ايىنىڭ 21-ءى ءتۇنى دالانى قىزىر ارالايدى ەكەن. قىزىر – ادامدارعا داۋلەت دارىتىپ, باق قوندىراتىن اقساقال كەيپىندەگى قيال-عاجايىپ پەرسوناج. جاقسىلىقتىڭ جارشىسى, جاڭا تۇسكەن كۇن نۇرىنىڭ سيمۆولى – قىزىر اتا دالانى كەزىپ ءجۇرىپ, نازارى جەرگە تۇسسە, ونىڭ توڭ كەۋدەسىن جىبىتەدى, ال تاسقا تۇسسە, تاستى ەرىتىپ جىبەرەدى ەكەن. مىنە, سول كۇن «سامارقاننىڭ كوك تاسى ەرىگەن كۇنگە» تەڭەلدى.
قوناقجاي حالقىمىز ءسان-سالتاناتپەن كيىنىپ, داستارقان ءمازىرىن ناۋرىز كوجەمەن ارلەندىرگەن. داستارقانعا الدىمەن ءسۇت تاعامدارىنان, ءدان تاعامدارىنان, جەمىس-جيدەكتەن, سونىمەن بىرگە, ەتتەن جەتى ءتۇرلى ءدام قويىپ, ۇيىندە بارىن قوناعىنا ۇسىنعان. سالت بويىنشا قويدىڭ باسىن اۋىل اقساقالىنا تارتقان. ال باسقالارى «جاقسى اس قالعانشا, جامان قارىن جارىلسىن» دەسىپ, ناۋرىز كوجەنى تويا ىشەدى. اس سوڭىندا سىيلى قوناقتاردىڭ ۇلكەنى – اقساقال ادام ءۇي يەسىنە جاڭا تۋعان ناۋرىزدىڭ وتباسىنا باق-بەرەكە, مولشىلىق, جاقسىلىق اكەلۋىن تىلەپ, باتاسىن بەرەدى. جينالعان جۇرت: «اۋىزدى اقتان ايىرماسىن, قىزىلدى ۋاقىتىمەن كورسەتسىن!» دەپ تارقاسادى. ناۋرىز تۇنگى ءدامدى قاستەرلەپ, ودان الىس ساپاردا جۇرگەن ادامدارعا, قادىرمەندى اقساقالدارعا سىباعا ساقتاعان.
جاستار جاعى مەرەكەنى ودان ءارى جالعاستىرىپ, ءارتۇرلى ويىندار ويناپ, ءان سالىپ, بي بيلەگەن. اقىندار ايتىسىپ, ات جارىستىرعان, قازاقشا كۇرەسپەن جالعاستىرعان. تۇندە «التىباقان» تەۋىپ, جاستار جاعى ءبىرىن ءبىرى قيماي قوسىلىپ ءان سالعان. اۋا رايى جىلى وڭىرلەردە ناۋرىز مەرەكەسى ارىقتاردى تازالاپ, سۋ جىبەرىپ, اعاش ەگۋدەن باستالعان. ال مەرەكەنىڭ ەكىنشى كۇنى ادامدار ەگىستىككە شىققان. ناۋرىز كۇنىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول – ادامداردىڭ ءبىر-بىرىمەن كورىسۋى. ۇلىس كۇنىندە كەزدەسكەن كىسىلەر سالەمدەسۋدە ءداستۇر بويىنشا ءبىر-ءبىرىن:
ناۋرىز قۇتتى بولسىن!
ءومىر جاسىڭ ۇزاق بولسىن!
ۇلىس باقتى بولسىن!
ءتورت ت ۇلىك اقتى بولسىن!
ۇلىس بەرەكە بەرسىن!
پالە-جالا جەرگە ەنسىن! – دەپ قۇتتىقتاپ, ەر ادامدار قوس قولداسىپ, ءتوس سوقتىرادى, ال ايەلدەر بولسا قۇشاقتاسادى.
بۇلاردىڭ بىرقاتارى ۋاقىتتىڭ وتۋىمەن, ءارتۇرلى تاريحي كەزەڭدەردىڭ اسەرىنەن قازىرگى كۇنى ۇمىتىلۋعا اينالعانى راس. ولاردى اۋىستىرىپ, ورىندارىن تولىقتىراتىن جاڭا داستۇرلەر قوسىلماعاندىقتان, ءبۇگىندە ناۋرىز تويىندا كيىز ءۇي ءتىگىپ, قازاقشا كيىم كيۋ, ءان ايتۋمەن شەكتەلىپ جۇرگەن جايىمىز بار. ءبۇگىندە ونىڭ حالىقتىڭ تۇرمىس-ءتىرشىلىگىمەن بايلانىستى ءمان-ماڭىزى كومەسكى تارتىپ, ول كوكتەم مەيرامىنىڭ ءبىر بەلگىسى رەتىندە عانا اتالىپ وتۋدە.
اسىلىندا, قانى ءبىر, سالت-ءداستۇرى ۇقساس تۇركى تەكتەس حالىقتاردىڭ ساباقتاستىعىن وسى ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋ ارقىلى ءوربىتىپ, دامىتۋ قاجەت. مىنە, سوندا ول سالت-سانامىز بەن رۋحاني-مادەني ءدۇنيەمىزدى بايىتاتىن, ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقىنداستىراتىن, تەك ءتۇبى ءبىر حالىقتاردى عانا ەمەس, وتانىمىزدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باسقا دا ەتنوستاردىڭ باسىن قوسىپ بىرىكتىرەتىن ورتاق قۇندىلىققا اينالارى ءسوزسىز. ول ۇلتتىق رۋحىمىزدى وياتىپ, ادامگەرشىلىك قاسيەتىمىزدى گۇلدەندىرە تۇسپەك.
ەلباسىنىڭ بيىلعى «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ءدال وسى ماسەلەگە باسا ءمان بەرىلىپ, «...جالپىقازاقستاندىق مادەنيەتتى دامىتۋعا جاڭاشا سەرپىن بەرگەن ءجون. مادەني ساياساتتىڭ ۇزاق- مەرزىمدى تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ قاجەت. وندا قازاقستاندىقتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى مادەني مەنتالدىگىن قالىپتاستىرۋعا, زاماناۋي مادەنيەت كلاستەرلەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان شارالار بەلگىلەۋ كەرەك», دەلىنگەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
قورىتا ايتقاندا, جاس ۇرپاقتى اتا ءداستۇر نەگىزدەرىندە ءتاربيەلەۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن ناۋرىز مەرەكەسىن ءوز دارەجەسىندە دارىپتەپ, قاستەرلەي بىلەيىك, اعايىن! ناۋرىز وڭ بولسىن, اق مول بولسىن, ەلىمىزدىڭ تۇعىرى نىق بولسىن!
بالتاباي مەكەجانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ
يسلامدىق ءدىني بىرلەستىكتەرمەن بايلانىستار
جونىندەگى باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى.
ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋ ءداستۇرى دۇنيەجۇزىنىڭ كوپتەگەن حالىقتارىنىڭ تۇرمىس-سالتىندا ەرتە زامانداردان بەرى بار ەكەنى بەلگىلى. سودان بولۋ كەرەك, ناۋرىز جايىنان ءسوز قوزعاعانداردىڭ كەيبىرى ونى باسقا حالىقتاردىڭ ەنشىسىنە بايلاپ, پارسى تىلىندەگى «جاڭا كۇن» دەگەن سوزىمەن بايلانىستىرادى. ال, قازىرگى بىلەرىمىز, ناۋرىزدى قازاق حالقىنىڭ ىقىلىم زاماننان تويلاپ, « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى» دەپ ەرەكشە اتاعانى. ياعني, ونى حالقىمىز ۇلىستىڭ – مەملەكەتتىڭ باستى, قادىرلى دە قاسيەتتى كۇندەرىنىڭ ءبىرى دەپ بىلگەن. سودان دا بولار, ناۋرىز مەرەكەسىمەن العاش قاۋىشقان كەزەڭدە زامانداستارىمىزدىڭ ونى مەرەكە, توي دەپ قانا ەمەس, وزدەرىنىڭ ەل ساناتىنا كىرگەندىگىنىڭ بەلگىسى دەپ ارىدەن ويلاپ, التى ايداي تويلاعانى.
ناۋرىز مەرەكەسى جايىن ارىدە شىعىستىڭ ۇلى كلاسسيكتەرى ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني, يبن بالحا, ومار حايام, قوجا حافيز ەڭبەكتەرىنەن وقىپ بىلسەك, بەرىدە حالقىمىزدىڭ كەمەڭگەر ۇلدارى ۇلى اباي, شاكارىم ولەڭدەرىنەن تابا الامىز. ءماشھۇر-ءجۇسىپ كوپەەۆ, ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, ءسابيت دونەنتاەۆتار دا وعان كوڭىل قويىپ, كەيىنگىلەر ءۇشىن جازبا دەرەكتەر قالدىردى. دەگەنمەن, ناۋرىزدى تويلاۋدىڭ ەلىمىزدە ءالى دە جۇيەلەنبەگەنى, ءتىپتى, ادەتتەگى جاڭا جىل مەرەكەسىن تويلاۋدىڭ دارەجەسىنە جەتە قويماعاندىعى كوپشىلىكتىڭ اۋزىندا. سودان دا بولسا كەرەك, ءبىز ناۋرىزدى ءسوز ەتكەندە ارىدەن ەسىپ, شەت حالىقتارىنىڭ ادەت-عۇرپىنان, سالت-داستۇرىنەن, اڭىز-ەرتەگىسىنەن جاۋاپتار ىزدەۋگە يكەمدەلە بەرەمىز. ول كورشى, تۋىستاس حالىقتاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىندە ورىن العان بولسا, وعان دا تابيعي, تاريحي نەگىزدەر, شارۋا-كاسىپتىڭ ورتاقتىعى اسەرىن تيگىزۋى ابدەن ىقتيمال.
دەسە دە, ايتۋلى مەرەكەنى تويلاۋ ءداستۇرى دۇنيەجۇزى حالىقتارىنىڭ كوپشىلىگىنىڭ, سولاردىڭ قاتارىندا قازاقتاردىڭ تۇرمىس-سالتىندا ەرتە زامانداردان ورىن العان. قازاقتار ءۇشىن ناۋرىز « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى», «جىل باسى». قىس بويى تۇرمىس تاۋقىمەتىن كورگەن, قىسىلىپ شىققان جان-جانۋار, اينالا تابيعات ناۋرىز ايىنىڭ كەلۋىمەن تۇرلەنىپ, كۇن كوزىمەن بويلارى جىلىپ, قايتادان تىرشىلىكتەرىن جالعايدى. سوندىقتان دا, حالقىمىز ناۋرىزدى «جەر بەتىنە جاقسىلىق ۇيالاعان كۇن», « ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ۇلىس كۇن», «ۇزاق ۇشىپ كەلگەن كۇن», «جىل باسى» – جىلقىشى تورعاي كەلگەن كۇن» دەگەندەي بەينەلى سوزدەرمەن ارداقتاپ, جىلدىڭ باسىنا تەڭەگەن.
وسى مەرەكەنى تويلايتىن حالىقتاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ەرتەدەن قالىپتاسقان وزىندىك ەرەكشە داستۇرلەرى بار. ماسەلەن, پارسى تىلدەس حالىقتار ناۋرىزدى بىرنەشە كۇن تويلاپ, سول كۇندەرى ءار جەرلەرگە وت جاعىپ, وتقا ماي قۇيادى. جاڭا كيىم كيىپ, ەسكىلەرىن تاستاعان. قوناقتارعا جەتى اق كەسەمەن ءداستۇرلى ۇلتتىق كوجە “سۋمالاك” ۇسىنىپ, ءبىر-بىرىنە گۇل سىيلايدى. ۇيلەرىنىڭ قابىرعاسىنا “كۇن سيمۆولىن” سالىپ, ءۇيدىڭ ىشىنە گۇل ىلەدى.
ەرتەدەگى قازاقتار بولسا, ناۋرىزدى تاڭ سەبەزدەپ اتۋىمەن تويلاۋعا كىرىسكەن. سول ءتۇن حالقىمىزدىڭ تۇسىنىگىندە «قىزىر ءتۇنى» دەپ اتالادى. قىزىر تۇنىندە ۇيىقتاماۋ ءۇشىن اۋىل جاستارى الۋان ءتۇرلى ويىندار ويناپ ۇيىقتاماۋعا تىرىسقان. ولار قىزىر – اتانىڭ نازارىنا ءتۇسىپ, باقىتقا يە بولۋعا ۇمتىلعان. ياعني, ناۋرىز ايىنىڭ 21-ءى ءتۇنى دالانى قىزىر ارالايدى ەكەن. قىزىر – ادامدارعا داۋلەت دارىتىپ, باق قوندىراتىن اقساقال كەيپىندەگى قيال-عاجايىپ پەرسوناج. جاقسىلىقتىڭ جارشىسى, جاڭا تۇسكەن كۇن نۇرىنىڭ سيمۆولى – قىزىر اتا دالانى كەزىپ ءجۇرىپ, نازارى جەرگە تۇسسە, ونىڭ توڭ كەۋدەسىن جىبىتەدى, ال تاسقا تۇسسە, تاستى ەرىتىپ جىبەرەدى ەكەن. مىنە, سول كۇن «سامارقاننىڭ كوك تاسى ەرىگەن كۇنگە» تەڭەلدى.
قوناقجاي حالقىمىز ءسان-سالتاناتپەن كيىنىپ, داستارقان ءمازىرىن ناۋرىز كوجەمەن ارلەندىرگەن. داستارقانعا الدىمەن ءسۇت تاعامدارىنان, ءدان تاعامدارىنان, جەمىس-جيدەكتەن, سونىمەن بىرگە, ەتتەن جەتى ءتۇرلى ءدام قويىپ, ۇيىندە بارىن قوناعىنا ۇسىنعان. سالت بويىنشا قويدىڭ باسىن اۋىل اقساقالىنا تارتقان. ال باسقالارى «جاقسى اس قالعانشا, جامان قارىن جارىلسىن» دەسىپ, ناۋرىز كوجەنى تويا ىشەدى. اس سوڭىندا سىيلى قوناقتاردىڭ ۇلكەنى – اقساقال ادام ءۇي يەسىنە جاڭا تۋعان ناۋرىزدىڭ وتباسىنا باق-بەرەكە, مولشىلىق, جاقسىلىق اكەلۋىن تىلەپ, باتاسىن بەرەدى. جينالعان جۇرت: «اۋىزدى اقتان ايىرماسىن, قىزىلدى ۋاقىتىمەن كورسەتسىن!» دەپ تارقاسادى. ناۋرىز تۇنگى ءدامدى قاستەرلەپ, ودان الىس ساپاردا جۇرگەن ادامدارعا, قادىرمەندى اقساقالدارعا سىباعا ساقتاعان.
جاستار جاعى مەرەكەنى ودان ءارى جالعاستىرىپ, ءارتۇرلى ويىندار ويناپ, ءان سالىپ, بي بيلەگەن. اقىندار ايتىسىپ, ات جارىستىرعان, قازاقشا كۇرەسپەن جالعاستىرعان. تۇندە «التىباقان» تەۋىپ, جاستار جاعى ءبىرىن ءبىرى قيماي قوسىلىپ ءان سالعان. اۋا رايى جىلى وڭىرلەردە ناۋرىز مەرەكەسى ارىقتاردى تازالاپ, سۋ جىبەرىپ, اعاش ەگۋدەن باستالعان. ال مەرەكەنىڭ ەكىنشى كۇنى ادامدار ەگىستىككە شىققان. ناۋرىز كۇنىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول – ادامداردىڭ ءبىر-بىرىمەن كورىسۋى. ۇلىس كۇنىندە كەزدەسكەن كىسىلەر سالەمدەسۋدە ءداستۇر بويىنشا ءبىر-ءبىرىن:
ناۋرىز قۇتتى بولسىن!
ءومىر جاسىڭ ۇزاق بولسىن!
ۇلىس باقتى بولسىن!
ءتورت ت ۇلىك اقتى بولسىن!
ۇلىس بەرەكە بەرسىن!
پالە-جالا جەرگە ەنسىن! – دەپ قۇتتىقتاپ, ەر ادامدار قوس قولداسىپ, ءتوس سوقتىرادى, ال ايەلدەر بولسا قۇشاقتاسادى.
بۇلاردىڭ بىرقاتارى ۋاقىتتىڭ وتۋىمەن, ءارتۇرلى تاريحي كەزەڭدەردىڭ اسەرىنەن قازىرگى كۇنى ۇمىتىلۋعا اينالعانى راس. ولاردى اۋىستىرىپ, ورىندارىن تولىقتىراتىن جاڭا داستۇرلەر قوسىلماعاندىقتان, ءبۇگىندە ناۋرىز تويىندا كيىز ءۇي ءتىگىپ, قازاقشا كيىم كيۋ, ءان ايتۋمەن شەكتەلىپ جۇرگەن جايىمىز بار. ءبۇگىندە ونىڭ حالىقتىڭ تۇرمىس-ءتىرشىلىگىمەن بايلانىستى ءمان-ماڭىزى كومەسكى تارتىپ, ول كوكتەم مەيرامىنىڭ ءبىر بەلگىسى رەتىندە عانا اتالىپ وتۋدە.
اسىلىندا, قانى ءبىر, سالت-ءداستۇرى ۇقساس تۇركى تەكتەس حالىقتاردىڭ ساباقتاستىعىن وسى ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋ ارقىلى ءوربىتىپ, دامىتۋ قاجەت. مىنە, سوندا ول سالت-سانامىز بەن رۋحاني-مادەني ءدۇنيەمىزدى بايىتاتىن, ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقىنداستىراتىن, تەك ءتۇبى ءبىر حالىقتاردى عانا ەمەس, وتانىمىزدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باسقا دا ەتنوستاردىڭ باسىن قوسىپ بىرىكتىرەتىن ورتاق قۇندىلىققا اينالارى ءسوزسىز. ول ۇلتتىق رۋحىمىزدى وياتىپ, ادامگەرشىلىك قاسيەتىمىزدى گۇلدەندىرە تۇسپەك.
ەلباسىنىڭ بيىلعى «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ءدال وسى ماسەلەگە باسا ءمان بەرىلىپ, «...جالپىقازاقستاندىق مادەنيەتتى دامىتۋعا جاڭاشا سەرپىن بەرگەن ءجون. مادەني ساياساتتىڭ ۇزاق- مەرزىمدى تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ قاجەت. وندا قازاقستاندىقتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى مادەني مەنتالدىگىن قالىپتاستىرۋعا, زاماناۋي مادەنيەت كلاستەرلەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان شارالار بەلگىلەۋ كەرەك», دەلىنگەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
قورىتا ايتقاندا, جاس ۇرپاقتى اتا ءداستۇر نەگىزدەرىندە ءتاربيەلەۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن ناۋرىز مەرەكەسىن ءوز دارەجەسىندە دارىپتەپ, قاستەرلەي بىلەيىك, اعايىن! ناۋرىز وڭ بولسىن, اق مول بولسىن, ەلىمىزدىڭ تۇعىرى نىق بولسىن!
بالتاباي مەكەجانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءدىن ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ
يسلامدىق ءدىني بىرلەستىكتەرمەن بايلانىستار
جونىندەگى باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى.
