سالا قىزمەتىن ءالى دە شيراتا ءتۇسۋ قاجەت

ماجىلىستە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەزەكتى ۇكىمەت ساعاتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ 2013 جىلعى جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى جانە 2014 جىلعا ارنالعان مىندەتتەرى» دەگەن تاقىرىپتا ءوتتى. ەلباسى قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا حا­­لىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسار­تۋ باستى مىندەتتىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. مۇندا قاراپايىم ادامنىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيىن باستى نازاردا ۇستاۋ قاجەت ەكەنى بەلگىلى. جانە ول ءبىزدى باستى ماقساتقا جەتەلەيتىن ماڭىزدى ينديكاتور بولۋى ءتيىس. سوندىقتان, حالىقتىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە قاجەتتى جىلۋ, ەنەرگيا, سۋ ماسەلەسى, جولاۋشىلار تاسىمالداۋ, بايلانىس جانە باس­قا دا قىزمەتتەر ءۇشىن تاريفتەر بەل­گى­لەۋ ماسەلەلەرى ارقاشان دە­پۋ­تات­تاردىڭ نازارىندا, دەگەن ۆيتسە-سپيكەر ءسوز كەزەگىن تابيعي مونو­پو­ليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى مۇرات وسپانوۆقا بەردى. اگەنتتىك ينفراقۇرىلىمدىق رەتتەۋشى رەتىندە 1186 تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىسىنە رەتتەۋ فۋنكتسياسىن جانە 182 دومينانتقا قاتىستى باعا بەلگىلەۋ فۋنكتسياسىن جۇزەگە اسىرادى. 2013 جىلى تاريفتەردى قاراۋ جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرى مىناداي: - تابيعي مونوپوليالار سۋب­ەك­­تىلەرى ۇسىنعان بارلىعى 1 073 ءوتى­نىم قارالدى, 406 وتىنىمنەن باس تار­تىلدى, ولاردىڭ 29 ءتاريفى تومەندەتىلدى; - دومينانت سۋبەكتىلەر تاريف­­تەردى كوتەرۋگە 129 حابارلاما بەردى, 55 حابارلاما بويىنشا با­عا­لاردى كوتەرۋگە تىيىم سالىن­دى, ونىڭ ىشىندە 22 تاريف تومەن­دەتىلدى. تاريفتەر زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس بەكىتىلەدى, دەدى ءسوزىنىڭ باسىندا اگەنتتىك توراعاسى. رەتتەلەتىن كوممۋنالدىق قىز­­مەتتەردىڭ تاريفتەرى ۇكى­مەت ۇسىنعان ينفلياتسيانىڭ جوس­پار­­­لانعان ءدالىزى شەگىندە وزگەر­تى­لەدى. 2013 جىلى ينفلياتسياعا ۇلەس 1,15% دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتىلدى, جوس­پار 1,2% بولعان, دەپ جالعادى ءسوزىن م.وسپانوۆ. اعىمداعى جىلى بۇل جۇمىس جالعاسادى. قازىرگى كەزدە رەتتەلەتىن قىزمەتتەردىڭ تاريفتەرىن وزگەرتۋگە 1 مامىرعا دەيىن موراتوري جاريالانعان. ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى قالىپتاستىرۋ جانە ىسكە اسىرۋ اگەنتتىكتىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا. 2012 جىلعى قورىتىندى بويىنشا ينۆەستيتسيا سوماسى شامامەن 209 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى, 2013 جىلى – 230 ملرد. تەڭگەگە جۋىق بولدى. ينۆەستيتسيالار كولەمىن كوبەيتۋگە ءاربىر ءمونوپوليستىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى دايىنداۋ جانە ىسكە اسىرۋ ءمىن­­­دە­تىن بەلگىلەۋ ارقىلى قول جەت­كىزىلەدى. تاريفتەردى بەكىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما ءمىن­دەتتى شارت بولىپ تابىلادى. بۇدان باسقا, اگەنتتىك اكتيۆتەر توزۋىن, نورماتيۆتىك شىعىنداردى, وتىننىڭ ۇلەستىك شىعىسىن جانە جابدىقتىڭ ەنەرگيا سىيىم­­­دى­لىعىن تومەندەتۋ سياقتى ينۆەس­تيتسيالىق باعدارلامالار ينديكاتورىن بەلگىلەيدى. بەلگىلەنگەن ينديكاتورلارعا قول جەتكىزىلگەن جاعدايدا عانا ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار قابىلدانادى جانە ورىندالدى دەپ سانالادى. وتكەن جىلى ەنەرگيا تيىمدىلىگىنە قاتىستى قابىلدانعان شارالار تۇتىنۋشىلارعا 11,6 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن قاراجاتتى ۇنەم­دەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ينۆەس­­تيتسيالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە نورماتيۆتىك شىعىندار تومەندەتىلدى. 2006 جىلدان باستاپ ولاردىڭ دەڭگەيى جارتىلاي قىسقاردى. جابدىقتى جوندەۋ مەن جاڭارتۋ ناتيجەسىندە جىلۋ ەنەرگياسىن وندىرۋگە جۇمسالعان وتىن شىعىنى سوڭعى 10 جىل ىشىندە 2 ەسەدەن اسا ازايدى. وسى ماسەلەلەر تۇراقتى باقىلانادى. اگەنتتىك توراعاسى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزۋ بولىگىندە بىلاي دەدى: «تاريفتەردىڭ وزگەرۋ سەبەپتەرى بويىنشا اي سايىن بريفينگتەر ۇيىمداستىرىلادى; اگەنتتىك سايتىندا «تۇتىنۋشى كالكۋ­ليا­تورى» ەنگىزىلگەن, بارلىق مونو­پو­ليستەردىڭ ينۆەستيتسيالىق باع­دارلامالارى جونىندە اقپارات جانە ولاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى ەسەپتەر ورنالاستىرىلعان. اگەنتتىك جۇمىسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاۋ ماقساتىندا مونوپوليستەر وبەكتىلەرىندە 92 ءباسپاسوز تۋرى وتكىزىلدى, 1000-نان استام ماتە­ريال شىقتى. سونداي-اق, مونو­پو­ليستەر تۇتىنۋشىلار الدىندا 655 ەسەپ بەردى. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق وڭىرلەردە مونوپوليستەر باسشىلارىنىڭ ەسەپتەرى ۇيىم­داستىرىلۋدا. ولاردى وتكىزۋ كەس­تەسى اگەنتتىكتىڭ ۆەب-سايتىندا ورنالاستىرىلعان, مونوپوليس­تەر حابارلاندىرۋدى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا الدىن الا جاريالايدى». م.وسپانوۆ كەلەسى كەزەكتە ەلەكتر ەنەرگياسى نارىعىنداعى دەلدال تولىق جويىلىپ, ەنەرگيامەن جابدىقتاۋشى ۇيىمدارعا 2,2 ملرد. تەڭگە ايىپپۇل سالىنعانىن اتاپ كورسەتتى. اگەنتتىك جۇمى­سى­نىڭ باستى باعىتى تۇتىنۋ­­شى­لار­مەن جانە قوعامدىق ۇيىم­دارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ بولىپ تابىلاتىنىنا نازار اۋداردى. تۇتىنۋشىلارمەن كەرى بايلانىس ورناتىلدى, اگەنتتىك سايتىنا تۇسكەن وتىنىشتەرگە 7 088 جاۋاپ,­ سۇ­راقتارعا 804 جاۋاپ, توراعا بلوگىنا تۇسكەن وتىنىشتەرگە 360 جاۋاپ بەرىلدى. بارلىق سۇراقتار بويىنشا جەرگىلىكتى جەرگە بارىپ شەشىمدەر قابىلداۋ قامتاماسىز ەتىلۋدە. بىراق قوعامنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەت. سوندىقتان ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا ارنالعان قولدانىستاعى نىساندار جەتىلدىرىلىپ وتىر. ماسەلەن, اككرەديتتەۋ ءراسىمى جە­ڭىلدەتىلۋدە, ساراپتامالىق كەڭەس­تەردىڭ قۇرامدارى كەڭەي­تى­لۋدە, قوعامدىق باقىلاۋدى دامىتۋ ءۇشىن اگەنتتىك جانىنان قوعامدىق كەڭەس قۇرىلدى. وعان بارلىق فراك­تسيالاردىڭ دەپۋتاتتارى مەن بەل­گىلى قوعام قايراتكەرلەرى كىردى, دەدى اگەنتتىك توراعاسى. م.وسپانوۆ تا­ريفتىك ساياساتتى جەتىلدىرۋ بو­­­يىن­شا دا ءسوز قوزعاپ, اگەنتتىك ال­­­دىن­­دا بيىل قانداي مىندەتتەر تۇر­­­­­­عا­نىن دا قىسقاشا ايتىپ ءوتتى. ولار: - قوعامنىڭ تاريفتىك پروتسەستەگى ءرولىن كۇشەيتۋ, - ينفلياتسياعا ۇلەس شەڭبەرىندە ءادىل تاريفتەردى بەلگىلەۋ; - باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جانە ىنتالاندىرىپ رەتتەۋ ادىستەرىن پايدالانۋ. تاقىرىپقا قوسىمشا باياندامانى پالاتانىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كو­ميتەتىنىڭ توراعاسى سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆ جاسادى. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى: «اگەنتتىك قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى تولىق اقپارات بەرىلدى. ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ تۇرمىسىن كوتەرۋ. ول ءۇشىن ينۆەستيتسيا تارتۋ تاريفتەرىن ۇيىمداستىرۋ كەرەك. جىلۋ مەن ەلەكتر ەنەرگياسىن, سۋدى ۇنەم­دەۋ, باعانى تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋ, سونداي-اق, وسى جۇمىستاردى جە­تىلدىرۋ اگەنتتىك قۇزىرىندا ەكەنى بەلگىلى. ال حالىققا جاعداي جاساۋ ءۇشىن ءالى دە جۇمىستاردى جال­عاستىرۋ قاجەت. بۇل جونىندە دەپۋتاتتار ءوز پىكىرلەرىن ايتتى. ءبۇ­گىن­گى وتىرىس بويىنشا, ۇكىمەتكە بىرقاتار ۇسىنىستار جوباسى دايىندالىپ, دەپۋتاتتار ايتقان ۇسىنىستار تولىق ەسكەرىلدى», دەپ وتىرىستى قورىتتى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».