ءتۇپ تۇقيانىمىز بولىپ سانالاتىن ساقتاردان قالعان التىن ادام جانە تاعى باسقا جادىگەرلەردى ايتپاعاندا قازاق ەلى ۇرپاعىنا ۇلان-بايتاق جەردى مۇرا ەتىپ قالدىرعانى قانداي عالامات؟! تىزبەلەي بەرسەك, ادام اتا-حاۋا انادان تاراعان ۇرپاقتىڭ بىرىنەن ەكىنشىسىنىڭ قۇندىلىعى اسىپ تۇسەتىن باي مۇراسىنىڭ ۇرپاق كادەسىنە جاراۋىنىڭ ءوزى بابالارىمىزدىڭ دارا دانالىعىن, كورەگەندىگىن, دانىشپاندىعىن, باتىرلىعىن ءھام ۇرپاق الدىنداعى ادالدىعىن بىلدىرەتىنى تاعى انىق. باعزى زامانداردا ەرەنسىز عانا «قازاق ەلى» دەپ اتالعان كوشپەندىلەر بۇگىندە ءبىرتۇتاس مەملەكەتكە اينالىپ, تورتكۇل دۇنيەگە تەك جاقسى قىرىنان ءماشھۇر بولىپ وتىر. وسىناۋ دارالىقتى ءدوپ باسقان ەلباسى, مىنە, بۇگىن مەملەكەتىمىزدىڭ اتاۋىن ءومىردىڭ وزىنەن الىپ قازاق ەلى دەپ وزگەرتۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ورتاعا تاستادى. بۇل ءساتتى ءارى تاريحي اتاۋ. ولاي دەيتىنىم, تاريحتا ءبىر رەت ورىن العان وقيعا ەشقاشان قايتالانبايدى. ەلدىڭ, جەردىڭ, سۋدىڭ, ءتىپتى جۇلدىزداردىڭ دا اتاۋى دۋالى اۋىزدان ءبىر رەت شىققان سوڭ, ەل ءىلىپ اكەتەدى. ويتكەنى, ول – تاريح. سول تاريحنامانى ءبىر كىسىدەي وقىپ, رۋحاني قاجەتتىلىگىمدى العاندىقتان قازاق ەلى – «ماڭگىلىك ەل» دەگەن سوزدەر قۇلاعىما مايداي جاقتى. ەندى شە, ءبىز وسى ارقىلى دارامىز. بۇل
ءبىزدى ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس بارىسىندا ءدىنى ءبىر بولعانىمەن ءتىلى, ءدىلى بولەك ىرگەمىزدەگى وزگە ەلدەرمەن شاتاستىرماس ءۇشىن دە قاجەت. مىنە, وسىنداي ىركەس-تىركەس كوكەيىمە كەلگەن سوزدەردى وي ەلەگىنەن وتكىزدىم. اقىل تارازىسىنا سالا وتىرىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىن قولداۋ كەرەكتىگىن ءبىرىنشى كەزەكتە ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستان» ارقىلى جۇرتقا جەتكىزسەم دەيمىن.
الماتىداعى زامانداستارىممەن باس قوسا قالعان كەزدەردە ورتاق تاقىرىپ: ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاق ءومىرى تۋرالى كەلەلى اڭگىمەمەن ادەمى ساباقتاسىپ جاتادى. شىنى كەرەك, وتكەندى كوكسەۋ, بىرەۋدىڭ سىرتىنان ارتىق ءسوز ايتۋ بىزگە جات.
قۇدايعا شۇكىر, شەتەلدىك زيالى قاۋىمنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى بىزگە جەتەتىن وي-پىكىرلەرىن ءھام سان تاراپتاعى تۇجىرىمدارىن سارالاپ, زەردەلەسەك ىنتىماققا ۇيىعان ەلدەر قازاقستاندى يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتقان, بەيبىتشىلىكتىڭ ءبىر تامىرى ءارى بەيقۇت ءومىر كەپىلى ساناتىنا قوساتىنىن ۇعىنامىز. بۇل باعالاعاندىق دەسەك, ارتىقتىق ەتپەيدى. ءسوز رەتى كەلگەندە ايتا كەتسەم, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى حالقىنا جولداۋى كوپ جايدى اڭعارتادى. دۇنيەجۇزىلىك بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بولعاندىقتان باستى ۇستانىمىم – بەيبىتشىلىك. ەل ىرگەسى ءبۇتىن بولىپ قاشاندا سۇتتەي ۇيىپ وتىرعانى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ءبىر جەمىسى دەپ سانايمىن. بۇل تۇجىرىم كوپتەن كوكەيىمدە ءجۇر ەدى. ەندى, مىنە, ابدەن ءپىسىپ جەتىلگەندە العا تارتىلىپ وتىر. ەلباسى بيىلعى ءداستۇرلى جولداۋىندا:
«قادىرلى حالقىم!
ماڭگىلىك ەل – اتا-بابالارىمىزدىڭ سان مىڭ جىلدان بەرگى اسىل ارمانى.
ول ارمان – الەم ەلدەرىمەن تەرەزەسى تەڭ قاتىناس قۇرىپ, الەم كارتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن تاۋەلسىز مەملەكەت اتانۋ ەدى.
ول ارمان – تۇرمىسى باقۋاتتى, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشقان, ۇرپاعى ەرتەڭىنە سەنىممەن قارايتىن باقىتتى ەل بولۋ ەدى.
ءبىز ارمانداردى اقيقاتقا اينالدىردىق. ماڭگىلىك ەلدىڭ ىرگەتاسىن قالادىق. مەن قوعامدا «قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى قانداي بولۋى كەرەك؟» دەگەن ساۋال ءجيى تالقىعا تۇسەتىنىن كورىپ ءجۇرمىن. ءبىز ءۇشىن بولاشاعىمىزعا باعدار ەتەتىن, ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ۇلى ماقساتتارعا جەتەلەيتىن يدەيا بار. ول – ماڭگىلىك ەل يدەياسى» دەدى. ءدال وسى جەردە ەسكەرەتىن جايت وسىناۋ قۇندىلىقتىڭ ءدامىن كەتىرىپ, جالاڭ ۇرانمەن, ياعني ءبىر ساتتىك داۋرىقپامەن باستىرمالاتۋدىڭ ەش قاجەتتىگى جوق. بىرەۋ ءبىلىپ, بىرەۋ بىلمەي داۋرىعاتىنى دا جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جەتە ءتۇسىنۋ ءۇشىن اعا بۋىننىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى, حالىق سەنىمىن ارتتىرۋ كەرەك. ال جاستار وزدەرىنە ەلباسى ارتقان امانات – تاۋەلسىزدىكتى ساقتاۋعا جۇمىلا كىرىسكەنى دۇرىس. ءاربىر جاس وسكىننىڭ جۇرەگىندە: «ماعان ەلباسى سەنىم ارتتى ما, سول سەنىمگە سەلكەۋ تۇسىرمەۋ پارىزىم!» دەگەن ماعىناداعى ءسوز ۇيالاعانى ابزال.
نەگىزى بۇگىنگى ۇعىم بويىنشا «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى قالاي جۇزەگە اسادى؟ قازاقتا «التىن شىققان جەردى بەلدەن قاز» دەگەن جاقسى ءسوز بار. سوندىقتان تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەسىن تاتۋلىقپەن, دوستىقپەن, ىنتىماقپەن مىقتاپ بەكىتكەن ەلباسىن قولداۋمەن بىرگە, نىق سەنىم ارتقان ءجون. سوندا كوڭىل حوشى جايلانعان ۇستىنە جايلانا تۇسەتىن ەلباسى حالقىن قۇتتى جولعا باستاعان ۇستىنە باستاي بىلەتىنى اقيقات. ناتيجەسىن ۋاقىت اتتى تورەشى كورسەتەرى حاق. اسىعۋ, اپتىعۋ قاجەت ەمەس. قازاقستاندى الەمنىڭ وركەنيەتتى 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسۋ جولدارىن قاراستىرعان اقورداداعى كەلەلى جيىننان ەل تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتار تىڭ ويلار ءتۇيىپ قايتقان بولار. سول ويمەن, ناقتىلاي تۇسسەم, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنا ساي سالىنعان سارا جولدان تايماي, ءوڭىر ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە جۇرتتى جۇمىلدىرا كىرىسسە, ءوڭىر باسشىلارى ءتول مىندەتتەرىن قالتقىسىز ورىنداعانى بولار ەدى.
جىلدىڭ باس قۇجاتى بولىپ سانالاتىن جولداۋدان, سوسىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنەن وقىپ كوكەيىمە تاعى ءبىر تۇيگەنىم, بۇگىنگى كۇن تالابى – ينتەگراتسيالىق ۇردىستەردى قاراپايىم حالىققا ۇعىندىرۋ بولىپ وتىر. ينتەگراتسيا دەگەنىمىز, تازا ەكونوميكالىق سيپاتتا ورىستەپ جاتقان قادام. ءيا, ەلىمىز وركەنيەتكە ۇمتىلعان سايىن ۋاقىت اعىمىنا ساي ارەكەت ەتۋ, قانداي دا قىسىل-تاياڭنان ەبىن تاۋىپ, قينالماي ءوتۋ قاجەتتىلىگى ءۇستى-ۇستىنە تۋىندايتىنى انىق. تاعى ءبىر قىرى, كەڭەستىك داۋىردە ەكى ۇلت وكىلى وتاۋ قۇرسا كەرەمەت دارىپتەلىپ جاتاتىن. وسىنى بۇگىنگى ينتەگراتسيالىق ۇردىسپەن شاتاستىرماعان ابزال. راس, قازىر ەكى ەل كاسىپورىندارى قوسىلىپ ورتاق ماقساتتا تابىس تابۋ جولىن قاراستىرسا ينتەگراتسيالىق قادام بولىپ سانالادى ەكەن. ءجون.
قورىتا ايتقاندا, وتكەندى ەستىپ, وقىپ, ءبىلۋ بار دا بۇگىنگىنى ەكشەۋ بار. ءبۇگىندى كورۋ, زەردەلەۋ, سۇرىپتاۋ بار دا تۇجىرىمداۋ بار. جاسىم سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققاندىقتان ءارى وقىعانىم مەن توقىعانىم بار بولعاندىقتان ەلباسىنىڭ قازاق ەلى دەپ مەملەكەتىمىزدى اتاۋ ءجونىندەگى ۇسىنىسىنا ءۇن قاتپاي جاتىپ الۋدى ازاماتتىعىما ار سانادىم!
ىزباسار بالتاعۇل ۇلى,
دۇنيەجۇزىلىك بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى.
الماتى وبلىسى.
