ەكونوميكا • 20 قاڭتار، 2022

تۇرىك كومپانيالارى قازاقستانعا ينۆەستيتسيا قۇيۋدى توقتاتپايدى

369 رەت كورسەتىلدى

تۇركيانىڭ ءىرى كومپانيالارى قازاقستاندا بيزنەسىن ودان ءارى وركەندەتە بەرمەك. ولار ەلىمىزدە بولعان بارلىق قيىندىقتارعا قاراماستان، ينۆەستيتسيا قۇيۋدى جالعاستىرا بەرەتىنىن ايتىپ، پىكىرلەرىن ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

رىفات حيسارجىكلىوعلۋ، تۇركيا پالاتالار مەن بيرجالار قاۋىمداستىعى جانە تۇرىك ساۋدا ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ توراعاسى:

«600-دەن استام قازاقستاندىق كاپيتالى بار كومپانيا تۇركيادا 1 ملرد دوللاردان استام ينۆەستيتسيا سالعان. 3600-گە جۋىق تۇرىك كومپانياسىنىڭ قازاقستانداعى جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 5 ميلليارد دوللاردان استى. ءبىزدىڭ مەردىگەرلەرىمىز 30 ميلليارد دوللارعا جۋىق 500-دەن استام جوبانى ءساتتى اياقتادى. قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىگى، تۇراقتىلىعى مەن تىنىشتىعى – ءبىزدىڭ باسىمدىعىمىز. تۇركيانىڭ جەكە سەكتورى ارقاشان قازاقستاننىڭ جانىنان تابىلادى».

ساني شەنەر، Tav Airports holding اتقارۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«الماتى اۋەجايىنا قاتتى اسەر ەتتى. تەرمينال عيماراتى ماتەريالدىق تۇرعىدان زارداپ شەكتى. قازاقستان بيلىگىنىڭ قولداۋىمەن، بىرلەسە وتىرىپ، ءبىز قيراعان جەرلەردى تەز ارادا جوندەپ، اۋە تاسىمالىن قالپىنا كەلتىردىك، رەيستەردى قايتا باستادىق.

زاماناۋي جىبەك جولىنىڭ ماڭىزدى تۇراقتارىنىڭ ءبىرى – الماتىنىڭ الەۋەتىن ىسكە دۇرىس پايدالانۋ ءۇشىن ءبىز جۇمىسىمىزدى جالعاستىرامىز.

ءبىز شامامەن 200 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيامەن اۋەجايعا جاڭا تەرمينال سالامىز. قازاقستاننىڭ جانە الماتىنىڭ بولاشاعىنا سەنەمىز، جوبالارىمىز جوسپارلانعانداي جالعاسادى».

سەردار گورگۇچ، «Otokar اۆتوماتيۆ جانە قورعانىس ونەركاسىپتىك» اق باس مەنەدجەرى:

«بيلىك پەن حالىقتىڭ پاراساتتىلىقپەن ارەكەت ەتىپ، ءومىردىڭ قالپىنا كەلە باستاعانى ءبىزدى قۋانتادى. ءبىزدىڭ كومپانيا ءوز قىزمەتىن ءۇزىلىسسىز جالعاستىرۋدا. جوبالارىمىز توقتامايدى».

فاتيح فۋرتۋن، «مفا ماسكا» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«سوڭعى وقيعالار كەزىندە ەشقانداي ماتەريالدىق شىعىن كورگەن جوقپىز. قازىرگى ۋاقىتتا ەلوردادا ورنالاسقان ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتا ماسكا زاۋىتى جانە ەۋرازيالىق لوگيستيكالىق بازاسى قۇرىلىسىمىز تولىق قارقىنمەن جالعاسۋدا. مۇندا ءبىز رەسەيدىڭ جانە تۇرىك رەسپۋبليكالارىنىڭ، اسىرەسە قازاقستاننىڭ ءارتۇرلى سالالارداعى تىنىس الۋ ورگاندارىن قورعاۋ قۇرالدارىنا قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازاقستاندا ينۆەستورلار ءۇشىن كوپتەگەن مۇمكىندىكتەر بار دەپ ەسەپتەيمىز».

زيا چاموعلۋ، «Aselsan engineering قازاقستان» (KAE) فيرماسىنىڭ باس مەنەدجەرى:

«قازاقستان جانە تۇركيانىڭ سەرىكتەستىگىمەن قۇرىلعان جانە مەملەكەتتىك كومپانيا بولىپ تابىلاتىن KAE زاۋىتىنداعى قورعانىس ونەركاسىبى ونىمدەرىن جۇيەلى وندىرەدى. ءبىز بۇل سالاداعى جاڭا جوبالارعا دايىنبىز جانە جۇمىسىمىزدى جالعاستىرامىز».

لەۆەنت ۇركمەز، BTM اق باسقارما توراعاسى:

«قازاقستانداعى زاۋىتىمىزدا ماشينالارىمىزدى جاقسارتۋعا ينۆەستيتسيالارىمىز بار ەدى. ءبىز بۇل ينۆەستيتسيالاردى توقتاتقان جوقپىز، جالعاستىرۋدامىز. مەن تۇرىك بيزنەس الەمىنىڭ قازاقستانعا سەنگەنىن قالايمىن. ءبىز 2007 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ەلگە شەكسىز سەنىم ارتامىز».

نەيىر زەينەپ اتاباي، «اتاباي فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپتىك» اق ديرەكتورلار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى:

«اتاباي يلاچ» فيرماسىنىڭ 30 ءتۇرلى ءونىمدى قازاقستان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندە ليتسەنزيالاۋ، «اتاباي» كومپانياسىن قۇرۋ، ءدارى-دارمەك ساتۋ جانە الماتى ونەركاسىپ ايماعىندا ءدارى-دارمەك شىعاراتىن زاۋىت قۇرۋ جوبالارىمىز جالعاسۋدا. وقيعا تۇرىك ينۆەستورلارىنىڭ بەتىن قايتارماۋى كەرەك».

سەلچۋك تانرىۆەردي، «NOBEL ILAC قازاقستان» فيرماسىنىڭ باس مەنەدجەرى:

«قازاق دوستارىمىز ءبىزدى ءبىر ساتكە دە جالعىز قالدىرعان جوق. ءبىز مۇندا 20 جىلدان بەرى ءدارى-دارمەك شىعارامىز جانە از ۋاقىتتا جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوسپارلارىمىزدى باستايمىز. ءبىز ەلدەگى GMP كومپانياسىنىڭ ءبىرىنشى زاۋىتىن قۇرۋ، ەكسپورتتا كوشباسشى بولۋ جانە سالىق چەمپيونى بولۋ سياقتى ماقتانارلىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. قازاقستان – ءبىز ءۇشىن ەكىنشى وتان»

حالۋك كاياباشى، «KIBAR HOLDING» باس ديرەكتورى:

«تۇرىك ىسكەر الەمى رەتىندە ءبىز ءوز مىندەتتەرىمىزدى ورىنداپ، وسى ەرەكشە جاعدايدا قازاق ەلىنە جانە قازاقستاندىق ىسكەرلەر الەمىنە  قولداۋشى بولىپ، جوسپارلانعان ينۆەستيتسيالاردى توقتاۋسىز جالعاستىرۋىمىز كەرەك. ءبىز تۋىسقان ەلىمىزدىڭ جانىندا بولۋىمىز كەرەك».

ياۆۋز يۋرتگۇدەر، «HAMLE كومپانياسى – ÜLKER» فيرماسىنىڭ ورتالىق ازيا جانە رەسەيدەگى جاۋاپتى باس مەنەدجەرى:

ء«بىزدىڭ ءوندىرىس ورنىمىزعا ينۆەستيتسيا سالۋ جالعاسۋدا. ءبىزدىڭ قازاقستاندىق فابريكامىز ورتالىق ازيا جانە رەسەي نارىقتارى ءۇشىن وندىرىستىك بازا رەتىندە، سونداي-اق قازاقستاننىڭ ىشكى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ قىزمەتىن جالعاستىرۋدا. قازاقستان ورتالىق ازياداعى ينۆەستيتسيا ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى جانە قاۋىپسىز ەل».

يۋسۋف زيا اقبۇلۇت، «ÇELKONSAN ماشينا، ءوندىرىس جانە ساۋدا اق»   ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

«ۇيىمداسقان يندۋستريالىق ايماقتاعى جاڭا زاۋىتتىق ينۆەستيتسيامىز جالعاسۋدا. سونىمەن قاتار، توسقاۋىل ءوندىرىسى، بولات كونسترۋكتسيا ءوندىرىسى توقتامايدى. وسى اپتادا ءبىز جاڭا كەلىسىمشارتقا قول قويامىز.

ۇكىمەت داعدارىستى وتە ءساتتى شەشتى. تۇرىك كاسىپكەرلەرىنە قازاقستانعا ەش الاڭداماي ينۆەستيتسيا سالۋعا كەڭەس بەرەمىز».

يۋسۋف ايدەمير، «İSKEFE HOLDİNG» اق اتقارۋشى كەڭەس توراعاسى:

«وسى كەزەڭدە جەلاتين ءوندىرىسىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىسىمىز جالعاسۋدا. ءبىز قازاقستاننىڭ انكاراداعى ەلشىسى جانە ونىڭ كومانداسىنان كوپ قولداۋ كوردىك. جۇمىسىمىزدى قارقىنىن باسەڭدەتپەي جالعاستىرامىز. ازيانىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان قازاقستان – ءوسۋدى جانە جاھاندانۋدى ماقسات ەتكەن تۇرىك كومپانيالارى ءۇشىن مۇمكىندىكتەرگە تولى ەل».

جانان تورامان، «قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى حالىقارالىق بانكىنىڭ» باس مەنەدجەرى:

«قازاقستاننىڭ حالىقارالىق نارىقتارمەن ينتەگراتسيالانۋ دەڭگەيى، ونىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلاردى قامتاماسىز ەتەتىن ەرەجەلەرى جانە نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردەگى سەنىمدىلىگى ارتىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدا قازاقستان تۇرىك ينۆەستورلارى ءۇشىن ماڭىزدى نارىق ورتاسى جانە ءبىز الداعى كەزەڭدە تۇرىك ينۆەستيتسيالارىنىڭ ارتۋىن كۇتەمىز».

حۇسامەتتين مەميش، «BAŞHAN اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى اق» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«قازاقستاندا قاۋىپسىزدىك تەز قالپىنا كەلىپ، بەيبىتشىلىك ورنادى. ءبىزدىڭ جۇمىس بارىسى مەن ونداعى كەڭسە سول كۇيىندە جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. تۇرىك ىسكەرلەرى رەتىندە ءبىز باۋىرلاس ەل قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى جاقسارتۋىمىز كەرەك».

نەزيح بارۋت، «ABDİ İBRAHİM» ءدارى ءوندىرىسى اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«شەتەلدەگى وپەراتسيالارىمىزدا وندىرىسكە كوشكەن العاشقى ەل بولىپ تابىلاتىن قازاقستان ءابدي يبراحيم ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ءبىز ەكىنشى وتانىمىز دەپ ەسەپتەيتىن قازاقستاندا حالىقارالىق ساۋدامىزدى كەڭەيتۋ بويىنشا ماڭىزدى ستراتەگيالىق ماقساتقا قول جەتكىزدىك. ءبىز قازاقستانعا 30 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيامىزدى سالۋدى باسەڭدەتپەي جالعاستىرامىز. بۇل ينۆەستيتسيا ارقىلى ءبىز 3 جىلدىڭ ىشىندە ەلدەگى جۇمىسپەن قامتۋدى ەكى ەسەگە ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. ءبىز قازاقستاندى ايماقتا ءوسۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كومپانيالار تۇرعىسىنان ينۆەستيتسيا سالۋعا ءتيىس ەل رەتىندە كورەمىز».

13456

ەردينچ گۇزەل، «كوكا-كولا سۋسىنى (CCI)» قازاقستانداعى باس مەنەدجەرى:

ء«بىز قازاقستانداعى 2 زاۋىتىمىزبەن، 750 قىزمەتكەرىمىزبەن جانە 8000 ادامنان تۇراتىن جۇمىس توبىمەن 18 ميلليون تۇتىنۋشىعا كەڭ ءونىم پورتفەلىن ۇسىنامىز. قازاقستان – ءبىزدىڭ CCI-دەگى ەڭ ءىرى جانە تابىستى وپەراتسيالارىمىزدىڭ ءبىرى. بۇدان بىلاي دا سول قالپىندا قىزمەتىمىزدى جالعاستىراتىن بولامىز. بۇل ەلدە ەكونوميكالىق جانە ساياسي تۇراقتىلىق ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاڭداي بار ەكەنىن بىلەمىز جانە ءبىز جارقىن بولاشاققا سەنەمىز».

احمەت چاليك، «چالىك حولدينگى» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتىڭ ورناۋى بارشا حالقىمىز سياقتى مەنى دە قۋانتتى. مەن قازاقستاننىڭ باسىنان وتكەرىپ جاتقان وسىناۋ قيىن ۇدەرىستەن نىعايىپ شىعاتىنىنا شىن جۇرەكتەن سەنەمىن. ءبىز قازاقستانمەن بارلىق كوممەرتسيالىق قارىم-قاتىناستارىمىزدى ودان ءارى دامىتامىز».

گونەنچ ديريك،«ورحۋن مەديكال» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

«قازاقستان دامىعان سايىن، بارشا جۇرتتى تامساندىراتىن ەۋرازيانىڭ جۇلدىزى بولىپ قالا بەرمەك. قازىرگى تاڭدا 2 مەديتسينالىق ورتالىققا ينۆەستيتسيا سالۋىمىز جالعاسۋدا. سونىمەن قاتار، بيىل 2 قالادا مەديتسينالىق ورتالىقتار اشۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. مەنىڭ ويىمشا، قازاقستان بىرتە-بىرتە بارلىق ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى».

سەردار باشاك، «LC WAIKIKI» فيرماسىنىڭ قازاقستان، قىرعىزستان، تاجىكستان، وزبەكستانداعى جاۋاپتى مەنەدجەرى:

«قازاقستاندا 2000-نان استام قىزمەتكەرىمىز جانە 48 دۇكەنىمىز بار جانە 11 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ەلىمىز. ورتا ازياداعى باسقا ەلدەردى دە وسى ورتالىقتان باسقارامىز. سوڭعى وقيعالار ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىزعا اسەر ەتكەن جوق. بۇل ءبىزدىڭ فلاگمانىمىز جانە 180 ميلليون دوللار اينالىمى بار ەل. الداعى 2 جىلدا ءبىزدىڭ 10 جاڭا دۇكەن جانە لوگيستيكالىق قويما اشۋ ينۆەستيتسيالىق جوبامىز بار».

روبەرت يۋكسەل يىلدىرىم، «YILDIRIM كومپانيالار توبى» اتقارۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

ء«بىزدىڭ كەنىشتەردەگى جۇمىسىمىز بۇرىنعى قارقىنمەن جالعاسۋدا. ءبىز ءوز جوبالارىمىزدا ەشقاشان باسەڭدەگەن ەمەسپىز جانە ونداي بولمايدى.   «ۆوسحود Chrome» ەلدەگى ەڭ ءىرى حروم كەنىشىنە اينالدى جانە ءبىز ءوز ينۆەستيتسيالارىمىزبەن بۇل كەنىشتىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىردىق. قازاقستانعا ينۆەستيتسيامىز 2021 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە نەگىزىن قالاعان 400 ميلليون دوللارلىق Qazaq Soda جوبامىزبەن جالعاسۋدا. ول تمد ايماعىنداعى ەڭ ءىرى بەيورگانيكالىق حيميا كەشەنى بولادى».

كاان كەمال ەكەرمان، «RÖNESANS INTERNATIONAL» باس ديرەكتورى:

«RÖNESANS-تىڭ ەلگە سالعان ينۆەستيتسياسىنا وقيعالار اسەر ەتكەن جوق، بىراق ءبىز قاتتى قايعىردىق. ءبىز قازاقستاندا اۋرۋحانا جوباسىن جاساپ جاتىرمىز جانە جالعاستىرامىز. ءبىز تۇركيانىڭ ىسكەر الەمىن باۋىرلاس قازاقستاندى قولداپ، بيزنەس كولەمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا شاقىرامىز».

رەجەپ كاان ماشلاك، «PANELSAN» شاتىر، دۋال جۇيەلەرى ءوندىرىس جانە ساۋدا اق باس مەنەدجەرى:

«ارىپتەسىمىزدىڭ جاعىمدى جاڭالىعىمەن ءبىز ينۆەستيتسيالاۋ پروتسەسىن توقتاعان جەرىمىزدەن جالعاستىرامىز. الماتىنىڭ ۇيىمداسقان يندۋستريالىق ايماعىنداعى شامامەن 20 ميلليون ەۋرونى قۇرايتىن سەندۆيچ-پانەلدەر ءوندىرىسىنىڭ ينۆەستيتسياسى باسىم ينۆەستيتسيالىق ساناتقا ەندى. تۇرىك ىسكەر الەمى قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋدى جالعاستىراتىنىنا سەنىمدىمىن. «Panelsan» الداعى جىلدارى قازىرگى ينۆەستيتسياسىنا جاڭالارىن قوسادى.

 يۋسۋف ۇگە، «FEMAS» مەتالل ءوندىرىسى جانە ساۋدا اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى:

ء«بىزدىڭ قازاقستاندىق جوبالار تۇراقتىلىقتىڭ ورناۋىمەن جالعاسادى. ءبىر قادام ارتقا شەگىنبەيمىز. مەن تۇرىك بيزنەس الەمىن كەشە بولعانداي بۇگىن دە قازاق مەملەكەتىنە سەنۋگە شاقىرامىن. ءبىزدىڭ ىسكەر ادامدار اياقتالماعان ينۆەستيتسيا جوبالارىن مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك اياقتاۋى كەرەك».

كازىم چيمەن، «GLOBAL FLO MAGAZACILIK وپەراتسيالار» باس مەنەدجەرىنىڭ ورىنباسارى:

«قازاقستاننىڭ 15 قالاسىندا 29 دۇكەنىمىز بار. جەتەكشى اياق كيىم ساتۋشىلاردىڭ ءبىرىمىز. قازاقستان – ءبىز ۇنەمى ينۆەستيتسيا سالاتىن نارىق. ءبىز قازاقستانداعى تۇتىنۋشىلارىمىزبەن تىعىز بايلانىسىمىز بار جانە ءبىز بۇل بايلانىسقا ۇلكەن ءمان بەرەمىز. بىزدە قازاقستاندا جاڭا دۇكەندەر مەن ينتەرنەت-دۇكەندەردى اشۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوسپارلارىمىز بار جانە ولار ەش كەدەرگىسىز جالعاسادى».

 جەم جيريتچي، تۇرىك-قازاق ىسكەرلەر قاۋىمداستىعى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى:

ء«وز تۋعان جەرىمىزدەي كورەتىن قازاقستان تەزىرەك قالپىنا كەلىپ، نىعايىپ، بەيبىت ءومىر سۇرە بەرسىن دەپ تىلەيمىن. تۇرىك ينۆەستورلارى قازاقستاننىڭ كوپتەگەن سەكتورلارىندا جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە تاۋ-كەن ونەركاسىبى، دەنساۋلىق ساقتاۋ، اۋەجاي مەنەدجمەنتى، اۋىل شارۋاشىلىعى، تۇرعىن ءۇي، ينفراقۇرىلىم جانە سۋسىندار سەكتورلارىن كورسەتە الامىز. سونىمەن قاتار، قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ جانە مەردىگەرلىك سەكتورلارىندا تۇرىك كاسىپورىندارى بار. ءبىز ارقاشان جاقسىلىقتا دا، جاماندىقتا دا قازاقستاننىڭ جانىندا بولۋىمىز كەرەك».

 احمەت بۋدان، مەرسين قالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى كونسۋلى:

«قازاقستان وقيعالاردان كەيىن قالىپقا كەلتىرۋ ۇدەرىسىن وتە جىلدام، ءساتتى جانە سەنىمدى قادامدارمەن اياقتادى. قازاقستان وتە كۇشتى جانە بولاشاققا ۇمتىلعان مەملەكەت. ەلدە ۋاقىتشا توقتاپ قالعان بارلىق سەكتورلار قارقىندى تۇردە اشىلا باستادى. ەل يگىلىگىنە، ستراتەگياسىنا، ەكونوميكاسىنا پايداسىن تيگىزەتىن جوبالار ءالى دە كوبەيە بەرەدى دەپ ويلايمىز. تۇرىك جانە  ەۋروپالىق كاسىپكەرلەر ينۆەستيتسياسىن جالعاستىرعىسى كەلەتىندەرىن ايتۋدا. قازاقستاننىڭ كوپتەگەن سەكتورلارى 2022 جىلدى 2021 جىلعا قاراعاندا الدەقايدا تابىستى وتكىزەدى».

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار