قازاقستان • 14 قاڭتار, 2022

ەل تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭ

991 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى ەكى-ءۇش عاسىرلىق قازاق تاريحى مىناداي تۇجىرىمعا نەگىز بولا الادى: كەز كەلگەن حالىقتىڭ ءوزىن ءوزى ساقتاپ, ەركىن ءونىپ-ءوسۋى ونىڭ قۋاتتى ۇلتتىق مەملەكەتتىلىگىنىڭ بولۋىنا تىكەلەي تاۋەلدى.

ەل تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭ

زامان سۇرانىسىنا لايىق جاڭا مازمۇن­داعى ازاتتىق قوزعالىس قالىپتاس­تىرىپ, سول ارقىلى ۇلت ءومىرىن جاڭا ساپاعا كوتەرگەن الاشتىق بۋىننىڭ كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆ «مەملەكەتتىگى جوق حالىق – جەتىم حالىق» دەگەن تۇجىرىمعا كەلسە, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى بولشەۆيكتەر ۇكىمەتى بەرگەن مەملەكەتتىلىككە ء«بىز, قازاقتار, قازاق رەسپۋبليكاسى دەگەن اتاۋدى مالدانىپ ءجۇرمىز, ال بۇل رەسپۋبليكانىڭ مازمۇنى بىزدىكى ەمەس قوي, ونىڭ يەسى دە ءبىز ەمەسپىز» دەپ اششى دا بولسا ءادىلىن ايتتى.

وتىز جىل بولدى, قازاق حالقى ءوز اتىمەن اتالاتىن مەملەكەتتىلىك قۇرىلىمعا باۋىر باسىپ قالدى. حالقىمىز بۇل مەملە­كەت­تىلىكتى عاسىرلار بويى اتامەكەن جەرىمىز بەن ۇرپاعىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن تەر توگىپ, ەڭبەك ەتىپ, ءومىرىن جاۋىمەن ارپا­لىس­تا, كۇرەستە وتكىزگەن اتا-بابالارىنان بۇگىنگە جەتكەن امانات رەتىندە قابىلدايدى. ويتكەنى مەم­لە­كەتتىلىك يدەياسى مەن پراكتيكاسى عاسىر­دان-عاسىرعا ۇلاسقان ۇرپاقارالىق ساباقتاس­تىق جولىمەن ماقساتتى ەڭبەك پەن كۇرەس ناتيجەسىندە عانا قالىپتاستىق. جاڭا 2022 جىلدىڭ العاشقى كۇندەرى مىنە وسى مەم­لەكەتتىلىگىمىز ۇلكەن قاۋىپتى باسىنان وتكەردى.

قالىپتاسقان اۋىر جاعدايدا ءاربىر سانالى ازامات ورتاق قۇندىلىعىمىز – مەم­لەكەت­تىلىگىمىزگە بايلانىستى ءوز ۇستانى­مىن انىقتاۋعا ءتيىس بولدى. وسىنداي سىن سات­تە انىق بايقالعانى حالقىمىز اۋىزبىر­لىك, كەمەل­دىلىك تانىتتى مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ «مەن حالىقپەن بىرگەمىن, ەل اس­تا­ناسىنان كەتپەيمىن!» دەگەن اتالى سوزىنە قا­نات­تاندى, جىگەرلەندى. اللاعا شۇكىر, ەلى­مىزدە تاۋەلسىزدىگىمىزدى قورعاۋعا مۇددەلى كۇش­تەردىڭ از ەمەس ەكەندىگى انىق بايقالدى.

مەملەكەت باسشىسى 11 قاڭتاردا ماجى­لىس­تە سويلەگەن سوزىندە ۇكىمەت پەن قوعام ال­دىندا قالىپتاسقان جاعدايدان شىعۋدىڭ جولدارىن بەلگىلەپ بەردى. وسى رەتتە ىرگەلى دە ماڭىزدى وزگەرىستەرگە الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىم سالالارى دا مۇقتاج ەكەندىگىن ايتۋ پارىز. الگىندە عانا ەلىمىزدىڭ ومىرىندە ورىن العان تەكتونيكالىق سىلكى­نىستەرگە وتان­دىق عىلىم تەرەڭ تالداۋ جاساپ, نەگىزدى دە نا­نىمدى تۇجىرىمدار ۇسىنۋعا دايار ما؟ بۇل ۇلكەن ماسەلە. سوڭعى جىلدارى الەۋمەت­تىك-گۋمانيتارلىق عىلىم سالالارىنىڭ ءوزى­نىڭ بەلسەندىلىگىن جوعالتىپ العاندىعى بار­شاعا ايان. گۋمانيتارلىق باعىتتاعى ينستيتۋت­تاردىڭ اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى زامان سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرە الاتىنداي دەڭگەيدە بولعانى ءلازىم. عىلىمي جوبالار ارقىلى ورىندالاتىن جۇمىستاردىڭ ومىرمەن بايلانىس دەڭگەيى ەكشەۋدەن, سىننان وتكەنى ابزال.

ال مۇحيتقا شىققان كەمەگە كومپاس قانداي قاجەت بولسا, بۇگىنگى شىتىرمان وزگەرىستەر مەن قاۋىپتەر ارناسىندا تۇرعان قوعامعا الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق سالاداعى عىلىمدار سونداي قاجەت. تەرەڭ رۋحاني داعدارىستان اياعىن الىپ ۇلگەرمەگەن ءبىزدىڭ قوعامعا ونىڭ زارۋلىگى بىرنەشە ەسە ارتا تۇسپەك. باسقاشا ايتقاندا, جاس بۋىنعا ءبىزدىڭ قوعام قايدان شىقتى, قاي جەردە تۇر, ونىڭ الدىندا قانداي مىندەتتەر بار دەگەن ساۋالعا ادەبيەت جانە ونەرمەن قاتار گۋمانيتارلىق سالاداعى عىلىمدار دا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. مۇنداي قىزمەتسىز قوعامداعى مادەنيەتتىڭ ەتيكالىق مازمۇنى مەن وزەگى كەمي تۇسەتىندىگى كىمگە دە بولسا تۇسىنىكتى.

قورىتا ايتقاندا, بۇگىنگى ىرگەلى وزگەرىستەر الدىندا تۇرعان ءبىزدىڭ قوعام جاعدايىندا وتاندىق الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىم سالالارى ىرگەلى وزگەرىستەرگە مۇقتاج.

 

مامبەت قويگەلدى,

اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى

سوڭعى جاڭالىقتار