جولاۋشىعا جول قىمبات, جولسەرىككە شە؟..

ەلىمىز ءبىزدىڭ كەڭ-بايتاق. و شەتى مەن بۇ شەتىنە جەتۋ ءۇشىن جۇگىرگەن اڭنىڭ اياعى, ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالادى. وسىعان وراي جىلدان-جىلعا ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا ساي ەل ىشىندە ءارلى-بەرلى قاتىنايتىن جولاۋشىلار سانى دا ارتا تۇسۋدە. سوعان سايكەس جول قاتىناسى تۇزەلىپ, كوكپەن دە, جەر ۇستىمەن دە نەبىر كولىك تۇرلەرى باتىستان شىعىسقا, شىعىستان باتىسقا اعىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ەلىمىزدە ەڭ ءبىر جاقسى جولعا قويىلعان تەمىرجول قاتىناسىندا تىنىم جوق. بۇل دۇرىس تا. ويتكەنى وسى كولىك قاتىناسىن كوپ ادام پايدالانادى. الايدا حالىقتىڭ بۇل قىزمەت تۇرىنە دەگەن سۇرانىسى كەيدە تالاپ دەڭگەيىنەن تابىلماي جاتاتىنى كوڭىلگە كىربىڭ تۇسىرەدى. سەبەبى, تاسىمال قىزمەتىندە ءتارتىپ بۇزۋشىلىق كوپ. تاعى دا سول سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرى ەتەك العان. پويىزداردا «قوياندار» كوپ كورىنەدى. ال بۇعان, ەڭ الدىمەن كىنالى جولاۋشىلار ەمەس ەكەن, كەرىسىنشە «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, اتالعان قوعام قىزمەتكەرلەرىنىڭ وزدەرى, ياعني جولسەرىكتەر كورىنەدى. «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق تاراپىنان بيلەتسىز جولاۋشىلارمەن كۇرەسكە باعىتتالعان ناقتى ستراتەگيا جاسالعان, وسىنىڭ اياسىندا جولاۋشىلار پويىزدارىن تەكسەرۋ جيىلەتىلىپ, رەۆيزورلىق اپپارات جۇمىسى كۇشەيتىلگەن. ەگەر پويىز بريگاداسى تاراپىنان قىزمەتتىك مىندەتتەرىن, جولاۋشىلار مەن جۇكتەردى تاسىمالداۋ ەرەجەلەرىن ورەسكەل بۇزۋ فاكتىلەرى انىقتالسا, ولارمەن ەڭبەك كەلىسىمشارتتارى بۇزىلۋعا دەيىنگى قاتاڭ اكىمشىلىك شارالار قولدانىلادى ەكەن. بىراق بۇعان قاراپ جاتقان پويىز بريگاداسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جوق. ولار بيلەتسىز جولاۋشىلاردى سول تاسىعان كۇيى ءالى تاسۋدا كورىنەدى. ءاي دەيتىن «اجا», قوي دەيتىن «قوجا» بولماعان سوڭ ولار وتكەن جىلى ەكى مىڭعا تارتا جولاۋشىنى بيلەتسىز الىپ ءجۇرىپتى. بۇل جولاۋشىلار پويىزعا وتىرعانى ءۇشىن اقىنى كىمگە تولەدى؟ ونداي قوماقتى قارجىنى كىم قالتاسىنا باستى؟ ودان بيۋدجەتكە قانشا شىعىن كەلدى؟ بەلگىسىز. ەشكىم ايتپايدى. ءسويتىپ, جوعارىداعى ءسوزى­مىزگە دالەل, جۇزەگە اسىرىلعان تەكسەرۋ شارالارى ناتيجەسىندە 2013 جىلى 1 698 بيلەتسىز جو­لاۋشى انىقتالعان. وسى بۇزۋ­شىلىقتار بويىنشا تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە 1 428 قىزمەتكەر تارتىلسا, ونىڭ ىشىندە 201 قىزمەتكەرمەن ەڭبەك كەلىسىمشارتتارى بۇزىلىپتى. مىنە, وسىنداي سوراقى جايتتەرگە بايلانىستى «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق بيلەتسىز جولاۋشى العان جولسەرىكتەر مەن بيلەتسىز قاتىنايتىن جولاۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا جانە ولاردىڭ وزدەرىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەنگىزبەك. بۇل ورايدا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق, «جولاۋشىلار تاسى­مالى» اق قىزمەت كورسەتۋ تەح­نولوگياسىن تۇراقتى ءتۇر­دە جەتىلدىرىپ, جولاۋشىلار ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە قۇقىق بۇ­زۋشىلىقتاردىڭ الدىن­ الۋ قۇرالى رەتىندە, زاماناۋي­ قىزمەت تۇرلەرىن ەن­گىزۋ­دە.­ ماسەلەن, 2013 جىل­دىڭ­ ناتيجەلەرى بويىنشا ەلەك­تروندىق ءادىس بويىنشا 2,5 ملن. بيلەت ساتىلدى, بۇل 2012 جىلعى كورسەتكىشتەن 2 ەسە ارتىق. وسىلايشا قىزمەت كورسەتۋدى جاق­سارتۋ بويىنشا استانا ۆوكزالىندا اۆتو­ماتتاندىرىلعان كاسسالار ارقى­لى جۇمىس ءىس­تەي­تىن ەلەكتروندى ساتۋ ور­تا­لىعى قۇرىلۋدا. وسى سەكىل­دى ورتالىقتار بىرتىندەپ رەس­پۋب­ليكامىزدىڭ ءىرى ۆوكزالدارىن قامتۋ ارقىلى الماتى, اقتوبە جانە قاراعاندى ۆوكزالدارىندا اشىلماق. ساتۋدىڭ وسى تەحنولوگياسى جولاۋشىلاردىڭ كاسسيرلەرمەن قارىم-قاتىناسىن جويىپ, ۋاقىتتى ۇنەمدەپ, قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن ارتتىرادى دەگەن ءۇمىت بار. ەندى, مىنە, ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا تاعى دا «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق جاساقتاعان «ماڭعىشلاق-اتىراۋ» باعى­تىن­داعى №313 جولاۋشىلار پويىزىندا جولاۋشىلاردى بيلەتسىز الىپ ءجۇرۋ دەرەگىنە قاتىستى قىزمەتتىك تەكسەرىس باس­تالدى. «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق كىنالى قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى قاتاڭ شارالار قول­دانىلماق. مۇنداي مەملەكەتكە دە, جولاۋشىلارعا دا پايدالى يگىلىكتى ءىس ودان ءارى دە جال­عاسىن تابا بەرەرىنە سە­نىم مول. ويتكەنى كوپشىلىككە كە­سىرىن تيگىزەتىن «قويانداردىڭ» جوعالۋى جولاۋشىلاردىڭ جولى جاقساراتىندىعىنىڭ باس­تاۋى دەمەكپىز. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».