ورنىن وڭالتقان ورىنشا

اسىلى, ەل بولماق – انادان ! ەل وسسە دە – انادان, بەتى اۋلاق , وشسە دە انادان ! «اتقا مىنسەڭ, ەي, قاعان, جەردى كورمەيسىڭ, تاققا وتىرساڭ, ەي, قاعان, ەلدى كورمەيسىڭ! اتىڭدى جەر, تاعىڭدى ەل كوتەرىپ تۇرعانىن نەگە بىلمەيسىڭ!؟» دەگەن دە ءبىزدىڭ اسىل انالارىمىز! «ءوزىڭ ءۇشىن ەڭبەك قىلساڭ, ءوزى ءۇشىن وتتاعان حايۋاننىڭ ءبىرى بولاسىڭ, ادامدىق قارىزى ءۇشىن ەڭبەك قىلساڭ, اللانىڭ سۇيگەن ق ۇلى بولاسىڭ» دەگەن ۇلى ابايدىڭ ءسوزىن ساناسىنا ءسىڭىرىپ, اينالاسىنا اي مەن كۇندەي جارىق ساۋلە شاشىپ جۇرگەن انا­لاردىڭ ءبىرى – ورىنشا بيمانوۆا. ول كۇنى بۇگىنگە دە­يىن ەل جۇرتقا قا­يىرىمدىلىق جاساۋدان جاڭىلعان ەمەس. بۇل ونىڭ سوم التىنداي اسىل قاسيەتى دەسەك, جاراسادى. ورىنشا عيززاتقىزى – ءىسى – قايىرىمدى, ءسوزى – مەيىرىمدى, جانى جومارت جايساڭ جان. ونى قارتايتپايتىن دا وسى كىسىلىك كەل­بەتى بولسا كەرەك. ونىڭ وتكەن ءومىرى نەبىر قيىن­دىققا تولى بولسا دا ول قازاق­تىڭ تالاي مارقاسقا ۇلدارىمەن, ايماڭداي قىزدارمەن دامدەس, قادىرلەس, سىيلاس, قىزمەتتەس بولىپتى. ولاردىڭ اسىل قاسيەت­تەرىن الىپ, ءومىر جولىندا شىڭ­دالىپتى. قاراپايىم وتباسىندا تاربيەلەنىپ, اكە-شەشەدەن ەرتە ايىرىلعان ورىنشا عيززاتقىزى العاشىندا بىرگە تۋعان باۋىر­لارىنا قامقورلىق جاساپ, وقى­تىپ ەر جەتكىزەدى. كەيىن ونداي قامقورلىقتى وزگەگە جاسايدى. قۇداي قوسقان قوساعى جەكسەن مارقۇمنان ەكى ۇلى­مەن قالعان ورىن­شاعا تاعدىر سال­ماعى وڭاي تي­مەي­دى. ءبى­رەۋىن جە­تەگىنە, ەكىن­شىسىن ەتەگىنە وراپ ءجۇرىپ ەڭبەك ەتەدى. «ەر مەن ايەل تەڭ بولسا, ايى كۇندەي وتەدى, جالعىز قالسا بىرەۋى, ىشتەي تىنىپ ويمەن وتەدى» دەگەندەي وتاعاسىنان جاستاي ايىرىلعان ورىنشانىڭ تاعدىرى اعايىن-تۋىستارىن الاڭداتا باس­تايدى. «ايەل قىرىق شىراقتى» دەمەكشى, تاعدىر ورىنعاليداي ازاماتتى كەزدەستىرەدى. ورىنشا وشاق وتىن قايتا جاعادى. «جەر­دە ءبىر جەتىم جىلاسا, كوكتە پەرىشتەنىڭ دەنەسى تۇرشىگەدى» دەگەن ۇلكەندەردىڭ وسيەتى قۇلاعىنا سىڭگەن ورىنشا وراعانىڭ كىشكەنە ەكى قىزىنا مەيىرىمىن توگىپ, جەكىرىپ جەتىمسىرەتپەي باۋىرىنا باسادى. دۇنيەگە ەكى ۇل اكەلگەن ورىنشا مەن ورىنعالي ەرلى-زايىپتى بولىپ باقىتتى عۇمىر كەشە باستايدى. قاتال ءومىر-اي دەسەڭشى, «قايتا تۋدىم, ومىرگە قايتا كەلدىم» دەگەن ورىنشانى تاعدىر تاعى سۇرىندىرەدى. وراعانىڭ ءومىرى قىسقا بولادى. ءبىر جىعىلىپ, ءبىر تۇرىپ ءومىر سىناعىنا تۇسكەن ورىنشا ءوزىنىڭ اقىلىنا, كۇش-قايراتىنا سەنىپ ەسىن قايتا جيدى. ارىپتەستەرىنە, دوستارىنا, تۋىستارىنا ارقا سۇيەدى, ەڭبەك ەتىپ, ۇرپاعىن جەتىلدىرەدى. باياعىدا ءبىر قاريادان بەيتانىس بىرەۋ «نەشە بالاڭ بار؟» دەپ سۇراعاندا «قۇداي بەرگەن بەس بالام, قۇماي بەرگەن ءۇش بالام بار» دەپتى. قۇماي بەرگەن ءۇش بالاسى باۋىرىنا باسقان اسىراندى بالالارى ەكەن. بۇل قازاقتىڭ ءتامسىل ءسوزى عوي. ورىنشا التى بالاسىن ءبىر-بىرىنەن ايىرعان ەمەس. ول – قازىر ءتورت ۇل, ەكى قىزىن بالاپانداي باۋلىعان باقىتتى انا, نەمەرەلەرىنىڭ سۇيىكتى اجەسى. ۇلدارى ءوسىپ ەر جەتىپ, قىزدارى ءوسىپ بويجەتىپ ءبىلىم الدى. ماماندىق يەلەندى. ۇرپاق ءوسىرىپ جاتپەن قۇدا, قۇداعي بولىپ سىيلاسۋ دا ءبىر باقىت ەمەس پە!؟ ۇلدى ۇياعا, قىزدى قياعا قوندىرعان ارداقتى انانىڭ قۇداندالى اعايىندارى بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – بىزدەر. ەكەۋمىزدىڭ تۇڭعىشتارىمىز جۇپتاسىپ, ءوز الدىنا ءبىر وتاۋ تىكتى. جالپى, ورىنشا ەكەۋمىزدىڭ سىرت كەلبەتىمىز دە, تاعدىرىمىز دا ۇقساس. جاس ەرەكشەلىگىمىز الشاق بولسا دا تاتۋ, سىرلاس, سىيلاس جاندارمىز. قيىندىققا تايسالماي قارسى تۇرىپ جەڭە بىلگەن اياۋلى جاننىڭ ونەگەسى ءوزىنىڭ ىزىندەگى ءسىڭلى-كە­لىندەرگە, جاستارعا ۇلگى. ورىنشا عيززاتقىزى اۋىلدىق ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى. وتىز جىلدان استام كىتاپحانا سالاسىندا ەڭبەك ەتكەن انانىڭ باعىندىرعان بيىگى, جەتكەن جەتىستىكتەرى دە بار­شىلىق. اۋداندىق, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ماراپات يەگەرى. بويىندا دومالاق-انانىڭ اۋليەلىگى, بوپايدىڭ باتىلدىعى, ايشا ءبيبىنىڭ ادالدىعى, زەرەنىڭ پاراساتى, بيبىگۇلدىڭ انشىلىگى, اتتارى التى الاشقا تانىمال قازاقتىڭ ارۋلارىنىڭ اسىل قا­سيەتتەرى مول. سونىڭ ارقاسىندا ورنىن وڭالتقان ورىنشا اتالىپ ءجۇر. سايا كاريمۋللينا. باتىس قازاقستان وبلىسى, اقجايىق اۋدانى, بازارشولان اۋىلى.