ەلباسى • 16 جەلتوقسان, 2021

پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ قالىپتاسۋى

1511 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1991 جىلى 10 جەلتوقساندا قازاق كسر-ءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپ وزگەرتۋ تۋرالى ماڭىزدى زاڭعا قول قويدى. التى كۇننەن كەيىن, 16 جەلتوقساندا جوعارعى كەڭەس مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىكتى جاريا­لادى. سوندىقتان 1991 جىلدىڭ جەلتوقسانى قازاقستان ءۇشىن شىن مانىندە ەل دامۋىنىڭ باعدارىن ايقىنداعان تاعدىرشەشتى كەزەڭ­گە اينالدى. سودان بەرى ەلىمىز­دى حالىقارالىق ارەنادا مويىن­دالعان, ەكونوميكاسى وركەندەپ, ىرگەسى بەكىگەن مەملەكەتكە اينال­دىرۋ باعىتىندا كوپتەگەن جۇمىس اتقارىلدى. سونىڭ ءبىرى – پرەزي­دەنتتىك ينستيتۋتتىڭ دامۋى.

پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ قالىپتاسۋى

پرەزيدەنتتەردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگىن مو­يىنداۋ – وركەنيەتتى قوعام مادەنيەتىنىڭ ءبىر بولىگى جانە ءوز تاريحىنا دەگەن قۇرمەت­تىڭ بەلگىسى. بيىل قازاقستاندا تۇڭعىش پرە­زي­دەنت كۇنى ونىنشى رەت اتالىپ ءوتتى. كەيىن­گى 30 جىل ىشىندە پرەزيدەنتتىك ينستي­تۋت ن.نازارباەۆتى كوشباسشى رەتىندە قالىپ­تاس­تىرىپ قانا قويعان جوق, سونداي-اق كوش­باس­شىنىڭ ءوزى دە ينستيتۋتتىڭ تىنىسىن اشىپ, وعان ساياسي, تاريحي سيپات بەردى.

وسى ۋاقىت ىشىندە پرەزيدەنتتىك ينستيتۋت ايتارلىقتاي وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. ءبىر قاراعاندا, رەسپۋبليكالاردا پرەزيدەنتتىك بيلىكتى ەنگىزۋ وداقتىق ورتالىققا ەلىكتەۋ سەكىلدى كورىنگەنمەن, ءمان-جايلاردى مۇقيات تالداۋ ءاربىر ناقتى جاعدايدا ونىڭ ەرەكشە­لىگىن, ەرەكشە كونستيتۋتسيالىق فورمۋلاسىن جانە ەڭ باستىسى, پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتى دامىتۋ جانە وزگەرتۋ جولدارى ءارتۇرلى ەكەنىن كورسەتەدى. تيىسىنشە, ءاربىر جاعدايدا پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى ناقتى فاكتورلار ارقىلى انىقتالدى.

تاۋەلسىزدىكتى ساقتاۋ مەن قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋىنىڭ بۇكىل اۋىرتپالىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆ­تىڭ يىعىنا ءتۇستى. الدىڭعى قاتارعا كوش­باس­­شى مەن تۇلعا فاكتورى شىقتى. تاۋەل­س­ىز­­دىك جاريالانعان كۇننەن باستاپ جاڭا كونس­تيتۋتسيانى ازىرلەۋ ن.نازارباەۆ­تىڭ باسشىلىعىمەن جانە تىكەلەي قاتىسۋى­مەن جۇزەگە اسىرىلدى. كونستيتۋ­تسيا­­لىق كو­ميس­سيانىڭ 1992 جىلعى 6 قاڭتار­دا وتكەن وتى­رىسىندا پرەزيدەنت جاڭا كونستيتۋ­تسيا­نىڭ نەگىزگى تۇستارى ورىن العان نارىق جاعدايىن, بارلىق تۇجىرىمدى, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك باسقارۋعا قاتىس­تى قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋدى ەسەپكە الا وتىرىپ, مۇنىڭ رەسپۋبليكا ازاماتتارىنىڭ قۇقىق­تارى مەن مىندەتتەرىن ناقتىلاۋ ەكەنىنە توقتالدى.

تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن كەزىمىزدە مەملەكەت پەن قوعامدى جان-جاقتى جاڭعىرتۋ قاجەت ەدى. بۇل اۋقىمدى مىندەت بىرقاتار وبەكتيۆتى جانە سۋبەكتيۆتى جاعدايعا بايلانىستى قيىنداي ءتۇستى. ن.نازارباەۆ وسىنداي اسا كۇردەلى تاريحي جاعدايلاردا مودەرنيزاتسيا تەورياسى مەن تاجىريبەسىن جەتىك مەڭگەرگەن, ۇيلەستىرە بىلەتىن ساياسي كوشباسشى رەتىندەگى قاسيەتتەرىن جان-جاقتى تانىتقانىن اتاپ وتكەن ءجون.

جوعارعى كەڭەس 1993 جىلى 28 قاڭتاردا تاۋەلسىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش كونستيتۋتسياسىن قابىلدادى. كونس­تي­تۋتسيادا مەملەكەتتىك بيلىك زاڭ شىعارۋ­شى, سوت, اتقارۋشى رەتىندە ءبولىندى. سون­داي-اق اتا زاڭنىڭ تىكەلەي ارەكەت ەتۋ ءپرين­تسيپىن جانە بارلىق باسقا زاڭنان ۇستەم­دىگى بەكىتىلدى. الايدا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى­نىڭ جاڭا اتا زاڭى بيلىك جۇيەسى­نىڭ, مەم­لەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ نەگىزگى ما­سە­لەلەرىن شەشە المادى. بىرقاتار جاعداي­دا اتقارۋشى بيلىكتىڭ شەشىمدەرى مەن جار­لىقتارىن جوعارعى كەڭەس نازارىنا المادى.

جەرگىلىكتى جەرلەردە دە, ورتالىقتا دا بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى كۇرەس اعىم­داعى جانە بولاشاقتاعى ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ, مەملەكەت­تىلىكتىڭ قالىپتاسۋ ۇدەرىسىن تەجەپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءمانى مەن لوگيكاسىن دەفورماتسيالادى. ەلىمىز پرەزيدەنتتىك باسقارۋ فورماسىن تاڭدادى. بۇل بىردەن-ءبىر دۇرىس شەشىم ەدى. ويتكەنى تاريحتاعى سىندارلى, بەتبۇرىس كەزەڭدەرىندە ءاردايىم جانە بارلىق جەردە بيلىكتىڭ ورتالىقتاندىرىلۋى ەشبىر شارتتىلىقتارمەن, فورمالدىلىقتار­مەن شەكتەلمەيتىن, جەكە ادامداردىڭ دا, قوعامنىڭ دا جاڭاشىل, جاسامپازدىق قا­سيەت­تەرىن اشاتىن سونى جولمەن جۇرەتىن كوش­باسشىلىقتى تالاپ ەتتى.

ناتيجەسىندە, قازاقستاندا تاڭداپ الىنعان پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ ۇلگىسى العاشقى كەزەڭدە ايتارلىقتاي تۇراقتى بولىپ شىقتى. وسىلايشا, ۇكىمەتتى قۇرۋ­عا جوعارعى كەڭەس قاتىسىپ, سونىمەن بىرگە پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى ايتارلىقتاي نىعايدى.

قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ساقتالۋىنا جانە دامۋىنا ءوز دامۋى­نىڭ العاشقى كەزەڭىندە قابىل­دان­­عان ەۋروپالىق (پرەزيدەنتتىك مودەل شەڭ­بەرىندەگى) مەملەكەتتىلىك تۇجىرىم­داما­سى (قۇقىقتىق, ساياسي, مادەني جانە وركە­نيەتتىك تۇرعىدان) كومەكتەستى. بۇل تاڭ­داۋ ەتنوۇلتشىلدىق امبيتسيالار مەن ۇلت­ارالىق قاقتىعىستار كەزەڭىنەن سالىستىرمالى تۇردە اۋىرتپالىقسىز وتۋگە مۇمكىندىك بەردى. قازاقستان مۇددەلى ساياسي كۇشتەر اراسىنداعى قىزىعۋشىلىقتاردىڭ تەپە-تەڭدىگى تۇرىندەگى ورتا جولدى تابا ءبىلدى.

شىن مانىندە, قازاقستان پرەزيدەنتى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ باعىتىن ۇستانعان العاشقى ساياسي كوشباسشىعا اينالدى. ەگەمەن قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگياسىن ازىرلەۋ ۇدەرىسىندە پرەزيدەنت جولداۋلارىنىڭ ورنى ەرەكشە. وندا مەم­لەكەت باسشىسى مەن قازاقستان حالقى, ەل كوشباسشىسى مەن سىرتقى الەم اراسىنداعى ديالوگ قالىپتاستى. مەملەكەت پەن قوعام­نىڭ الداعى ۇزاق جىلدارعا ارنالعان ستراتەگياسى پىسىقتالادى.

باستاپقىدا ن.نازارباەۆتىڭ ستراتەگيا­لىق جوسپارلاۋ سالاسىنداعى ءستيلى ەرەكشە­لەندى. اتاپ ايتقاندا, تۇڭعىش پرەزيدەنت ماقسات قويۋدىڭ جاڭاشا كوزقاراسىن كورسەتتى. شەتەلدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار كوبىنەسە قازىرگى تەندەنتسيالاردى الىس بولاشاققا ەكستراپولياتسيالاۋعا, ياعني سىزىقتىق پەرسپەكتيۆانى قولدانۋعا بەيىم. بۇل ءادىس قولدا بار رەسۋرستار شەگىندە ناقتى جانە ورىندالاتىن تاپسىرمالاردى قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا مۇنداي ويلاۋ ءستيلى اۋەلدە-اق ۇلتتى مازمۇنى مەن بولمىسى جاعىنان ءبىرشاما شەكتەلگەن قاراپايىم ءومىر ءسۇرۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتاپ, تىعىرىققا تىرەيدى.

سوندىقتان ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ جاڭ­عىرتۋ ستراتەگياسىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, سىزىقتىق ەمەس, كەرى پەرسپەكتيۆانى قولداندى. سوعان سايكەس ەڭ الدىمەن الىس بولاشاقتىڭ قوعام مەن ەل ءۇشىن قولايلى جانە قالاۋلى ۇلگىسى جاسالادى. سودان كەيىن عانا وسى ۇلگىنى نەگىزگە الا وتىرىپ, ۇزاقمەرزىمدى, ورتامەرزىمدى جانە قىسقامەر­زىمدى كەزەڭگە ارنالعان مىندەتتەر قا­لىپ­تاستىرىلادى. بۇل تۇرعىدان العاندا قازاقستان تمد-داعى ارىپتەستەرىمەن سا­لىس­تىرعاندا ءتيىمدى ارتىقشىلىققا يە. ن.نازارباەۆ شىنىمەن دە ەكونوميكالىق جانە ساياسي جاڭعىرتۋدىڭ, ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتىڭ, ەلدىڭ جاقىن جانە ۇزاقمەرزىمدى مۇددەلەرىنىڭ اراسىنداعى اسا قاجەتتى تەپە-تەڭدىكتى تابا ءبىلدى.

ەكونوميكالىق رەفورمالار جولىندا ن.ءا.نازارباەۆقا ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اۋىر جۇگىن كوتەرۋگە تۋرا كەلدى. قايتا قۇرۋ­د­ىڭ ءار كەزەڭىندە تۇڭعىش پرەزي­دەنت قازاق­ستاندى وسى جولدا قانداي ماسە­لە­لەر مەن قيىندىقتار كۇتىپ تۇرعا­نىن اشىق ايت­تى. قازاقستاننىڭ ەكونومي­كا­لىق ىرگە­تاسى نىعايا تۇسكەن سايىن ەلبا­سى كۇشتى الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزۋ مىن­دە­تىن ودان ءارى اشىق, ءارى ايقىن ۇسى­نىپ كەلە جات­قانىن ايتا كەتكەن ءجون. ن.نازار­باەۆ­تىڭ پىكىرىنشە, قازاق­ستاندىق­تاردىڭ, قازاق­ستاندىق قوعام­نىڭ بارلىق توبىنىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن ۇدايى جاقسارتۋ مەم­لەكەتتىك ساياساتتىڭ ءبىرىنشى ماقساتى جانە سولاي بولىپ قالا بەرمەك.

1995 جىلعى كونستيتۋتسيادا قازاقستان دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك, ۋنيتارلىق مەملەكەت دەپ جاريالاندى. ەل پرەزيدەنتى مەملەكەت باسشىسى رەتىندە ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا مارتەبەسىن الدى.

ن.نازارباەۆتىڭ قوعامدى رەفورمالاۋ مەن قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتى قۇرۋداعى جانقيارلىق كۇش-جىگەرى ونىڭ حالىقارالىق باستامالارىندا زاڭدى جالعاسىن تاپتى. ىشكى جاعداي ويداعىداي جولعا قويىلماسا, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ەۋرازيالىق ەكو­نوميكالىق وداق, اوسشك, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر سەزدەرى يدەياسىنىڭ جۇزەگە اسۋى ەكىتالاي ەدى.

جاڭا مەملەكەتتىلىك وتكەننىڭ بارلىق جاقسىسىن, ەڭ وزىق تۇستارىن بويىنا ءسىڭىردى. مىسالى, ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا ادامدار اراسىنداعى تاتۋلىق پەن كەلىسىم, مەملەكەتتىڭ ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ زاڭدارى مەن ادەت-عۇرىپتارىن ساقتاۋ, بيلەۋشىلەردىڭ دانالىعى مەن كورەگەندىگى جوعارى باعالاندى. ەلباسىنىڭ ساياساتىمەن, باسشىلىعىمەن قۇرىلعان مەملەكەتتىلىك دالا دەموكراتياسىنىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى تانىتا ءبىلدى.

ەلباسى شىن مانىندە كۇشتى بيلىك پەن پرەزيدەنتتىك جۇيەنى, قوعامدىق تۇراقتى­لىقتى, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارا­لىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتەتىن, قازاقستان­دىق بىرەگەيلىك پەن جالپىقازاقستاندىق وتانسۇي­گىشتىكتى قالىپتاستىراتىن قازاق­ستاندىق ۇلگىنىڭ نەگىزىن قالادى. ۇلتارالىق كەلىسىم كوپەتنوستى قازاقستاندىق قوعام جاعدايىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل جالاڭ ساياسي پراگماتيزمنىڭ ماسەلەسى ەمەس. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ماسەلەلەردى شەشۋدە بەيبىتشىلىك پەن ەۆوليۋتسيالىق كوزقاراستىڭ جاقتاۋشىسىمىن دەپ جاريالاعان ەلباسى­نىڭ بەرىك جانە دايەكتى باعىتىنىڭ ماڭىزىن اتاپ وتكەن ءجون.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ساياسي كوشباسشى, ستراتەگ جانە رەفورماتور رەتىندەگى ەرەكشە قاسيەتتەرى قازاقستاننىڭ استاناسىن كوشىرۋ ماسەلەسىن شەشۋدە ايقىن كورىندى.

كوپەتنوستى جانە كوپكونفەسسيالى قازاقستان جاعدايىندا جاڭعىرتۋدى جۇزەگە اسىرۋى, جاھاندىق ويىنشىلاردىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى رەتىندە ارەكەت ەتۋگە قابىلەتتى, كۇشتى جانە قارقىندى دامۋ جولىنا تۇسكەن مەملەكەت قۇرۋى ن.نازارباەۆتى پرەزيدەنتتىك بيلىك ۇلگىسىنىڭ وكىلى رەتىندە كورنەكتى رەفورماتورلارمەن تەڭەستىردى.

وسىلايشا, قازاقستاندا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا كۇشتى پرەزيدەنتتىك ۇلگى شەڭبەرىندە ليبەرالدى قوعامدىق قۇرىلىس پەن دەموكراتيالىق ساياسي جۇيەنىڭ باستى نەگىزدەرىن بەكىتكەن ماڭىزدى ينستيتۋ­تسيو­نالدىق جانە قۇرىلىمدىق قايتا قۇرۋلار جۇزەگە اسىرىلدى. سونىمەن بىرگە قوعامدا تۋىنداۋى ىقتيمال قاۋىپتى ماسەلەلەر ىشكى قايشىلىقتارسىز شەشىلدى. ساياسي رەفورمالاردى بىرتىندەپ جۇرگىزۋ ستراتەگياسى قازاقستاندىق قوعامعا كۇردەلى وتپەلى كەزەڭنىڭ قاۋىپتى «قايتا باستامالارىنا» توتەپ بەرۋگە مۇمكىندىك بەردى.

ن.نازارباەۆتىڭ اسا كۇردەلى جاعدايدا قازاقستاندىق قوعامدى تەرەڭ جاڭعىرتۋ ترانسفورماتسيالارىن باستاۋى تاريحي شەشىم ەدى. بۇل شارالاردى ەلباسىنىڭ رەفورمالارىنان بولەك قاراستىرماۋ كەرەك. تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياسي كۇرەستە بىرجاقتى پوزيتسيا ۇستانىپ, قازاق ەلىن, ەكونوميكا مەن قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىن جاڭعىرتۋدى جالعاستىرۋدى تاباندى تۇردە جاقتادى.

وزىق قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا نەگىز­دەلگەن اۋقىمدى قايتا قۇرۋلار جاع­دايىندا جاڭعىرتۋ پروتسەستەرىنىڭ ايقىن ماق­ساتتارى مەن مىندەتتەرى, باسىمدىقتارى, تابىسقا جەتكىزەتىن ادىستەرى بولادى. ول سايا­سي جانە ەكونوميكالىق مودەرنيزاتسيانى تو­لىقتىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ وزەگىنە اينالادى. قازاقستان ءۇشىن ارقاشاندا اشىقتىق, يننوۆاتسيا جانە پروگرەسكە دەگەن وركەنيەتتى جانە قۇندى تاڭداۋ ءتان.

ەلباسى ۇسىنعان جەتەكشى يدەولوگەما – اشىقتىق, وزگەرىستەرگە دايىندىق, سالاماتتى پراگماتيزم, بۇكىل قازاق قوعامىنىڭ رۋحاني جانە مادەني ءديناميزمى ارقىلى جۇرەتىن رەفورمالار. جاڭعىرۋ – الەۋمەتتىك-مادەني قۇبىلىس. ونىڭ استارىندا ادامنىڭ دۇنيەتانىمى, ونىڭ قورشاعان الەمدى جانە ونداعى ورنىن ءتۇسىنۋى, مىنەز-ق ۇلىق ءموتيۆى مەن ءستيلى, قۇندىلىق باعدارلارى مەن مادەني ارتىقشىلىقتاردىڭ يگەرىلگەن جۇيەسى, الەۋمەتتىك, ونىڭ ىشىندە ساياسي, ءومىر ءسۇرۋ فورمالارى, بەلگىلى ءبىر جۇيە قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۇر.

جاڭا زامان تاريحىنداعى ساياسي كوشباس­شىلىق فاكتورى اۋقىمدى جانە ءوسىپ كەلە جاتقان ماڭىزدىلىققا يە. ەرەكشە تاريحي ميسسيا مەن جاۋاپكەرشىلىك قوعام مەن مەملەكەتتىڭ تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋ پروتسەس­تەرىنە جەتەكشىلىك ەتەتىن جانە باعىت­تاي­تىن ساياسي كوشباسشىلارعا جۇكتەل­ەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ فەنومەنى پرەزيدەنت­تىك ينستيتۋت شەڭبەرىنەن شىعىپ, ەلباسى – ۇلت كوشباسشىسى دارەجەسىنە كوتەرىلدى.

بۇعان ەلباسىنىڭ الەۋمەتتانۋلىق مونيتورينگتەردەگى رەيتينگى دالەل. ءتىپتى داعدارىستىق 2008-2009 جىلدارى دا ن.نازار­باەۆتى قولدايتىندار سانى 85 پايىز­دان تومەن بولعان جوق. بۇل قازاق­ستان­دىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءۇشىن پرە­زيدەنت تۇراقتىلىقتىڭ, سونداي-اق ماق­­ساتى مەن قول جەتكىزگەن ناتيجەسى دەموكراتيالى, گۇلدەنگەن, وزىنە سەنىمدى, قوعام­دىق بىرلەسكەن, دۇنيەجۇزىلىك قوعام­داستىق مويىنداعان قازاقستاندى قالىپتاستىرۋ­دىڭ ساياسي باعىتىن بۇلجىتپاي ۇستانۋ­دىڭ سەنىمدى كەپىلى بولعانىن بايقاتادى.

2010 جىلى قازاقستاندا ماڭىزدى قۇجات ن.نازارباەۆقا ەلباسى اتاعىن جانە پرەزيدەنتتىككە شەكسىز رەت سايلانۋ قۇقى­عىن بەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنت تۋرالى زاڭ قابىلداندى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ جاڭا زامان تاريحىنداعى ايرىقشا سىڭىرگەن ەڭبەگى, ونىڭ قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ جاڭعىرۋىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندەگى كورنەكتى ءرولى مويىندالدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنت بيلىك جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ جانە قازاقستاندىق قوعامدى بارىنشا دەموكراتيالاندىرۋ مەن وزىندىك ىشكى تۇراقتىلىققا يە وسىنداي جۇيەنى قۇرۋ جونىندەگى ءوز باعىتىن تاباندى تۇردە جالعاستىرىپ كەلەدى. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن ماڭىزدى باستامالار ايتىلدى. Nur Otan كادرلىق قۇرامىنىڭ جاڭارۋى وسى ۇدەرىستىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇر. پرايمەريزگە قاتىسقان پارتيانىڭ ءاربىر ءۇشىنشى جاڭا مۇشەسى جەڭىسكە جەتتى. پارتيالىق تىزىمگە ەنگەندەردىڭ ۇشتەن ءبىرى جانە ءاربىر بەسىنشىسى – جاستار.

اتا زاڭنىڭ 40-بابىنا سايكەس قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – مەملەكەت باسشىسى, ونىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى, حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك بىر­لىگىنىڭ, كونستيتۋتسيانىڭ مىزعىماس­تىعىنىڭ, ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى­نىڭ جوعارى ساياسي-قۇقىقتىق مارتەبەسىنىڭ ناقتى تاريحي ىسكە اسۋى الەمدىك دەڭگەي­دەگى تۇلعا – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ دەڭگەيىمەن ايقىندالدى. تۇڭعىش پرە­زيدەنتىمىز – قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ نەگىزىن قالاۋشى, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تابىستارى مەن جەتىستىكتەرىنىڭ شابىتتاندىرۋشىسى جانە ۇيىمداستىرۋشىسى.

قازىرگى تاڭدا ەلباسىنىڭ ءىسىن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تابىس­تى جالعاستىرىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسيالىق ارتىقشىلىقتارعا سايكەس ەلىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىلگەرىلەۋىن قامتاماسىز ەتىپ, كونس­تيتۋتسيانى, ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعايدى, ازاماتتىق, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم­نىڭ كەپىلى. پرەزيدەنت قۋاتتى مەملەكەت جانە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت قالىپتاستىراتىن جۇيەلى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرىپ وتىر. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, ءوزارا سەنىم جانە جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ءوزارا ارەكەتتەستىگىنسىز تۇراقتى دامۋ مۇمكىن ەمەس.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدىڭ ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراق­تى­لىعىن قامتاماسىز ەتۋى قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىن قازاقستاندىق قوعام الدىندا زاڭدى ەتكەن باستى شەشۋشى ارتىقشىلىعى.

Nur Otan پارتياسىنىڭ ساياسي كەڭەسىندە ەلباسى بۇگىندە مەملەكەتتىگىمىزدىڭ تۇعى­رىن ساقتاۋ بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى ەكەنىن, ونىڭ ىشىندە تاۋەلسىزدىك – ءاربىر ەل ازا­ما­تى­نىڭ باستى قۇندىلىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ توڭىرەگىنە حالىقتى بىرىكتىرىپ, مەملەكەتتىڭ ودان ءارى دامۋى ماڭىزدى. تۇراقتىلىق, بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق باستى قۇندىلىققا اينالىپ وتىرعان كەزدە وسىلاي عانا جاھاندىق قيىندىقتاردى جەڭۋگە بولادى.

 زارەما شاۋكەنوۆا,

پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار