«ونەر ۇلى بولماي, ۇلت ۇلى بولمايدى»

شىنىندا, «ونەر ۇلى بولماي, ۇلت ۇلى بولمايدى». بۇل – ع.مۇسىرەپوۆتەن قالعان قاناتتى ءسوز. ەلدىڭ ەلدىگىن تانىتاتىن ۇلكەن سالانىڭ ءبىرى – ونەر مەن مادەنيەت. بۇگىندە وڭتۇستىكتىڭ ونەرى مەن مادەنيەتى ناعىز كەمەل, تولىسقان شاعىندا تۇر. ءوڭىر سالاسىندا 5 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەر ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. وڭتۇستىك حالقىنا 756 ونەر مەن مادەنيەت مەكەمەلەرى قىزمەت ەتۋدە جانە ونىڭ 22-ءسى سوڭعى 3 جىلدا اشىلعان جاڭا نىساندار. ءبىر قۋانارلىعى, جاڭا نىساندار تەك وبلىس ورتالىعىندا ەمەس, اۋدان مەن قالالاردا دا پايدالانۋعا بەرىلۋدە. تۇركىستان قالاسىندا سوڭعى ۇلگىدەگى اسەم دە كورىكتى عيماراتتار  – تاريحي-ەتنوگرافيالىق ورتالىق, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ ورتالىعى, بالالار كىتاپحاناسى پايدالانۋعا بەرىلدى. سوزاق اۋدانىندا اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيى مەن كىتاپحانا, تولە بي اۋدانىنىڭ ءبىرىنشى مامىر اۋىلىندا مادەنيەت ءۇيى مەن كىتاپحانا ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى. بيىلعى جىلى دا بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاپپاق. اتا-بابالارىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن سان قيلى جولىنان بويتۇمارداي بوپ ساقتالىپ قالعان سالت-ءداستۇرىمىز بەن ادەت-عۇرپىمىزدى دارىپتەۋ ماقساتىندا بيىل سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپ ورتالىعى,  ولكەتانۋ مۇراجايى, جاڭا دراما تەاتر, سالتانات سارايىنىڭ عيماراتتارىنىڭ قۇرىلىستارى جۇرگىزىلۋدە. وبلىستىڭ اۋدان مەن قالالارىندا 6 كىتاپحانا مەن مادەنيەت ۇيلەرى سالىنۋدا. وسىنىڭ ءبارى ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعانداي, جالپىقازاقستاندىق مادەنيەتتى دامىتۋعا جاڭاشا سەرپىن بەرەتىنى ايقىن. وتكەن جىلى مادەنيەت سالاسىنا وبلىس قازىناسىنان 2 ملرد. 590 ملن. تەڭگە قارالىپ, ول 99,9 پايىزعا يگەرىلدى. سونداي-اق, وتكەن جىلى 13 مادەنيەت نىسانى جوندەۋدەن ءوتتى. جەتى جاڭا مادەنيەت نىسانى اشىلدى. «وتىرار» وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحاناسى, كورمە ورتالىعى, «ەرلىك» مۇراجايى, «وڭتۇستىك-تسيرك» مەكەمەسىنە جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربان­دارىنىڭ مۇراجايىنا قوسىمشا عيمارات سالىنىپ, «ناۋرىز» الاڭىنىڭ اشىلۋى ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, ءبىر سەرپىلتىپ تاستاعانى انىق. وتكەن جىلى مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەلەرىنە قاجەتتى 306 جاس مامان قابىلدانىپ, 72 مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىردى. «جاس كەلسە – ىسكە» دەگەن, مادەنيەت سالاسىنا جاستاردىڭ كوپتەپ كەلۋى ارينە, ونەر ۇجىمدارىنىڭ جۇمىسىنا كۇش-قۋات بەردى. سونىڭ دالەلى رەتىندە, وبلىستاعى 8 تەاتر 45 جاڭا سپەكتاكلدى كورەرمەنگە ۇسىنىپ, 2012 جىلمەن سا­لىستىرعاندا اقىلى قىزمەتتەن تۇسكەن تابىس 20 پايىزعا ارتىپ, 91 ملن. 670 مىڭ تەڭگەگە جەتكەنىن ايتا كەتۋگە بولادى. ىنتىماق-بىرلىگى, شەبەرلىگى كەلىسكەن ۇجىمنىڭ الار اسۋى دا كوپ بولادى. سولاردىڭ بىرقاتارىن ايتا كەتسەك, «قازىنا» بي ءانسامبلى استانا قالاسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق «ايماقتار الامانى» تەلەبايقاۋىندا باس ءجۇل­دەنى يەلەنسە, تسيرك مەكەمەسى قۇرىلعانىنا 2 جىل بولعانىنا قاراماستان, حالىقارالىق دەڭگەيدە ونەر كورسەتە باستادى. ءتورت  ايدان استام ۋاقىتتان بەرى تسيرك ۇجىمى تۇركيادا گاسترولدىك ساپاردا ءجۇر. وڭتۇستىك – كينو سالاسىنداعى قاجىرلى ەڭبەگىمەن دە ەلگە تانىلىپ كەلەدى. «وڭتۇستىكفيلم» مە­كە­مەسى 13 بەينەفيلم, 19 جارنامالىق بەينەروليكتەر, 180 بەينەسيۋجەتتەر ءتۇسىردى. سونىمەن قاتار, جاستارعا ارنالعان «ۇندىستاندىق كۇيەۋ جىگىت», «جاڭعىرىق» فيلمدەرىن جانە «ساق» كينوستۋدياسىمەن بىرلەسىپ بالالارعا ارنالعان «تومپاق» فانتاستيكالىق جانرداعى تەلەسەريالىن جارىققا شىعاردى. نەگىزى «وڭتۇستىكفيلم» مەكەمەسىنىڭ پوتەنتسيالى وتە جوعارى. ەگەر بيۋدجەتتەن قارجى قارالسا, بالالار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان كوركەم فيلمدەر تۇسىرەتىن ۇلكەن مەكەمەگە اينالماق. وڭتۇستىكتىڭ مۇراجايلارى شەت مەملەكەتتەردىڭ مۇراجايلارىمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋدى باستادى. وتكەن جىلى گەرمانيادا بولعان كورمەگە ءبىزدىڭ وبلىستىڭ 160 ەكسپوناتى قويىلدى. ۋكراينادا وتكەن حالىقارالىق كورمەگە وبلىستىڭ ولكەتانۋ مۇراجايى قاتىستى. العاش رەت سوزاق اۋدانىنداعى تاڭبالى تاسقا عىلىمي ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, ول جەردەن 14-15 عاسىرلاردىڭ تاڭبالارى مەن بەلگى تاستار تابىلدى. جۇمىس بارىسىندا 122 ارتەفاكتىلەر جيناقتالدى, ولار سول كەزەڭگە جاتاتىن تاستان جاسالعان ەڭبەك قۇرالدارى ەدى. تولىق زەرتتەۋ جۇمىستارى بىتكەن سوڭ, سول ەكسپوناتتار مۇراجاي قورىنا قابىلدانادى. جالپى العاندا, ءبىزدىڭ وبلىستا 1217 تاريحي-مادەني جانە ساۋلەتتىك ەسكەرتكىشتەر بار. ءوت­كەن جىلى جاڭا 17 نىسان انىقتالدى. ولار­دى ەسەپ­كە الۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار اتقارى­لۋدا. مەم­لەكەتتىك تىزىمگە ەندىرۋ ءۇشىن 100 ەسكەرت­كىش­تىڭ ءتيىستى قۇجاتتارى دايىندالىپ, وبلىس­تىق كو­ميسسيادا قارالدى. «ءبىز ءۇشىن بولاشا­عى­مىز­عا باعدار ەتەتىن, ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ۇلى ماقسات­تارعا جەتەلەيتىن يدەيا بار. ول – ماڭگىلىك ەل يدەياسى», دەپ ن.نازارباەۆ ايتقانداي, وڭ­تۇستىك قا­زاقستان – ەجەلدەن ماڭگىلىك ەل يدەياسى­نان تۋىن­­داپ وتىرعان ۇلتتىق بىرلىكتى  سانادا ساقتا­عان, تا­تۋ­لىقتىڭ ورداسى بولعان ءوڭىر. ەندە­شە, وتانداس­تارىمىزدىڭ بەرەكە-بىرلىگىنىڭ تەمىر­قازىعى بولاتىن يدەيانى ودان ارمەن دامىتۋعا مىندەت­تىمىز. كۇليا ايداربەكوۆا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.