بارلىعىمىز تاۋەلسىزدىك العان 90-جىلداردىڭ كۋاگەرىمىز, مەن 1991 جىلى مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان وقۋشى ەدىم. تاۋەلسىزدىكپەن ءوسىپ, ەگەمەندىكپەن ەرجەتتىك. قانداي قيىن كەزەڭدى ارتقا تاستاپ, بۇگىندە قاي سالا بولسىن اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرىمىز بار. وسى جەتىستىكتەردىڭ وزەگىندە ەلباسىمىزدىڭ حالقىمىز ءۇشىن جاساعان ماڭىزدى مەملەكەتتىك شەشىمدەرى ءارى باتىل رەفورمالارى تۇر.
ەلباسى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنا كوپ كوڭىل ءبولدى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىلىم جانە عىلىم ەلىمىزدە جاڭاشا قارقىنمەن دامىدى. مەملەكەتىمىزدەگى ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى ساياساتى ءاۋ باستان دۇرىس جۇرگىزىلدى. تۇعىرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كەزەڭىنەن ەلباسى مەملەكەت دامۋىنىڭ نەگىزگى مەجەسى ءارى تەمىرقازىعى رەتىندە ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن ايقىندادى. ۇنەمى جاڭاشىلدىققا ۇمتىلدى, سويتە تۇرا ءوز مەنتاليتەتىمىزدى, بىرەگەي بولمىسىمىزدى جوعالتپاۋعا كوپ نازار اۋداردى.
ۋاقىت پەن كەڭىستىك ءۇشىن 30 جىل – نەبارى قاس قاعىم ءسات. بىراق وسى ارالىقتا ەلباسىمىز حالقىمىزدى بارلىق قيىندىقتان امان-ەسەن ساقتاپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ, ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا زور تابىسقا جەتكىزدى. سونىڭ نەگىزىندە 30 جىلدىق قالىپتاسۋ مەن دامۋدىڭ مەملەكەتتىك تاريحىندا ءبىلىم سالاسى ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە ينتەللەكتۋالدى كاپيتالدى دامىتۋدىڭ شەشۋشى فاكتورىنا اينالدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان يننوۆاتسيالىق جوبالار جاستارعا جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى, جان-جاقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتتى.
بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدى ودان ءارى وركەندەتۋ جولىندا ءتيىمدى رەفورمالاردى ساباقتاستىقپەن جالعاستىرۋ ۇستىندە.
ەلباسى «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» ماقالاسىندا: «تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى – ادام. مەملەكەتىمىزدىڭ تىرەگى دە, التىن دىڭگەگى دە – قازاقستان حالقى. مەن بويىمداعى قۋات, قىزمەتىمدەگى تاجىريبە, ويىمداعى ءنار – ءبارى-ءبارىن حالقىما قىزمەت ەتۋگە جۇمساپ كەلەمىن. سول ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان بەرى تاعدىر تالايىمەن دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تارىداي شاشىلعان ميلليوننان استام قانداسىمىزدى اتامەكەنگە الدىردىم. بۇل ايتار اۋىزعا عانا وڭاي. جەر بەتىندە حالقىنىڭ سانى ميلليونعا جەتپەيتىن قانشاما مەملەكەت بار. ءبىز وسىنشاما قانداسىمىزدى شەتەلدەردەن الدىرىپ قانا قويماي, باسىنا – باسپانا, وزىنە – جۇمىس, ۇرپاعىنا ءبىلىم بەردىك. بۇل ءىس ءالى دە جالعاسىن تابا بەرەدى. وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا عانا مۇمكىن بولعانىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ وتىز جىلى ىشىندە كوپتەگەن قيىندىقتى ەڭسەرىپ, ۇلان-عايىر تابىستارعا قول جەتكىزدى. الدا الار اسۋلارىمىز بەن باعىندىرار بيىكتەرىمىز دە, ىقتيمال سىن-قاتەرلەر دە از ەمەس», دەپ اتاپ ءوتتى.
راسىندا, قازىرگى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان زاماندى فۋتۋرولوگتەر «قىسقا كوكجيەكتەر كەزەڭى» نەمەسە «تۋربۋلەنتتى ۋاقىت» دەپ اتايدى. پاندەميا كەزەڭىندە ۇنەمى يكەمدەلۋدى, جاعدايعا قاراپ تەز شەشىم قابىلداۋدى ۇيرەنىپ كەلەمىز. قازىرگى تەحنولوگيالاردىڭ ءبىلىم بەرۋگە تيگىزەتىن اسەرى, قۇندىلىقتار داعدارىسى, عالامدىق اقپاراتتىڭ تولقىنى, ەكونوميكا مەن ەڭبەك نارىعى جاڭا شەشىمدەردى ىزدەۋگە نەگىز بولارى ءسوزسىز.
بۇل تۇرعىدا ەلباسىمىز: «جاھاندىق جاڭا ترەندتەردىڭ قاتارىندا بولۋ ءۇشىن ءبىز «بولاشاق» باعدارلاماسىن جاساپ, جاستارىمىزدى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە وقىتتىق. ال قاراجات جەتكىلىكسىز بولعان وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى ءبىز ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ اقىسىن, ءجۇرىپ-تۇرۋى مەن كۇنكورىسىن تولەپ بەردىك. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەل يگىلىگى ءۇشىن 15 مىڭنان استام مامان دايارلاندى. ولار ءوز وتانىنىڭ قامقورلىعىن سەزىنىپ, ەلگە قىزمەت ەتىپ, ءبىزدىڭ ءۇمىتىمىزدى اقتايدى دەپ سەنەمىن. كەيىننەن الەمدىك دەڭگەيدەگى جوعارى وقۋ ورنى – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى جەلىسى, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ستارتاپتارعا ارنالعان «استانا-حاب» حالىقارالىق تەحنوپاركى اشىلدى. ءبىزدىڭ جاستار وسىنداي ىلگەرىشىل وزگەرىستەردىڭ كوش باسىندا بولۋى قاجەت», دەگەن ويى ارقىلى عالامدىق باسەكەگە قابىلەتتى دارىندى جاستارىمىزعا الداعى 30 جىلدا ەلدىگىمىزدى نىعايتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندە ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر.
شىنىمەن دە, ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىك جىلدارى مىڭداعان مەكتەپ پەن بالاباقشا بوي كوتەردى, ۇستازداردى مارتەبەسىنە ساي قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ شارالارى تۇراقتى وسۋدە. جوعارى وقۋ ورىندارىن زامانعا ساي دامىتۋ, عالىمدارىمىزدىڭ ىزدەنىسىنە قاجەتتى گرانتتار ءبولۋ, «بولاشاق» باعدارلاماسى, «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى», نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋ ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر بولعانى راس. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى جەلىسى جانە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىعىندا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق برەندى رەتىندە قالىپتاسىپ, قازاقستاننىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسىن تاربيەلەۋدىڭ ىرگەتاسى رەتىندە مەملەكەت تاريحىندا ورتا ءبىلىم, جوعارى ءبىلىم مەن عىلىم جۇيەسىن دامىتۋعا نەگىز بولدى, مەكتەپتەردى, ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىز بەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشتى. ەندىگى مەجە – نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ دەڭگەيىندە ساپالى ۇزدىك بىلىمگە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ, سونىمەن قاتار نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى تاجىريبەسى نەگىزىندە 2 وزىق وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورنىن قۇرۋ, عىلىمدى قولداۋ, زياتكەرلىك الەۋەتتى دامىتۋ ءۇشىن باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 20 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بازاسىندا اكادەميالىق ارتىقشىلىق ورتالىقتارىن قۇرۋ.
قانداي ەڭبەك نارىعى ورناپ, پوستمودەرنيستىك, اقپاراتتىق جانە پوستاقپاراتتىق كەزەڭدە قانداي قايشىلىقتار بولسىن, دەۆالۆاتسياعا ۇشىرامايتىن باستى قۇندىلىقتار – ادامنىڭ ءبىلىمى, ادامگەرشىلىك جانە رۋحاني الەۋەتىن كورسەتەتىن تاربيەسى, قالىپتاسقان داعدىسى, قۇزىرەتتىلىگى, الەۋمەتتىك ورتادا ءوزىنىڭ جەتىلۋى. مىنە, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدا ىزگى باستامالاردى كوتەرىپ, جاستارعا ۇنەمى سەنىمى مەن مول مۇمكىندىكتەرگە جول اشقان ۇلكەن جۇرەگى جانە باتىلدىعى ءۇشىن ەلباسىنا ازاماتتىق ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن!
تۇعىرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىعى بارشامىزعا قۇتتى بولسىن! ايتۋلى جاقسىلىقتار, جاڭا جەتىستىكتەر مول بولسىن.
جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
