تاۋەلسىزدىگىنىڭ وتىز جىلدىق تاريحى بار ەلدىڭ ۇلاندارىنىڭ, ءۇش ءجۇز جىلدىق تاريحى بار مەملەكەتتەردەن ۇيرەنەرى ارينە كوپ. بۇگىندە جاستارى ينتەللەكتۋالدىق ۆاكۋمدا تاربيەلەنىپ جاتقان مەملەكەتتەر دە بار. ونداي ەلدەر بولاشاقتا دا پەرەفەريادا قالا بەرمەك.
مەن «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى اقش-تا ءبىلىم الدىم. سوندىقتان كوزى قىراعى جاسقا «مىقتىلاردىڭ مىقتىسى مەنمىن» دەپ ۇرانداتاتىن ەلدەگى ينتەللەكتۋالدىق ءارى ساياسي ەليتانىڭ پيعىلىن ءتۇسىنۋ قيىنعا سوقپايدى. ونىڭ ۇستىنە ۆاشينگتوندا كوممۋنيكاتسيادان بولەك, اقش-تىڭ سىرتقى ديپلوماتياسى جونىندە العان بىلىمنەن كەيىن, ونداعى اكادەميالىق ورتانىڭ «جۇمساق كۇش» تاقىرىبىنا ەرەكشە دەن قوياتىنىن باسا ايتقىم كەلەدى.
قاي ەلمەن بولسا دا كوممۋنيكاتسيانى جۇمسارتۋ, وزگەلەردى تەرەڭنەن تاني ءتۇسۋ, بىلە تۇسۋگە ۇزدىكسىز تالپىنىس اقش قارجىلاندىراتىن ءبىلىم باعدارلامالارىنان انىق كورىنىپ تۇرادى. تەك اقش قانا ەمەس, حالىقارالىق ءبىلىم باعدارلامالارىنا تالداۋ جاساپ كورسەڭىز, كانادا, قىتاي جانە ەۋروپانىڭ وزگە دە الىپتارى الدىمەن جاستارىن شەتكە وقۋعا جىبەرۋگە ءجىتى ءمان بەرەتىنىن كورەسىز. يمپەريالىق پيعىلى بار قاي مەملەكەت تە ءبىلىم سالاسىنداعى حالىقارالىق بايلانىستاردى بەرىك ەتۋگە كۇش سالادى. ونىڭ استارىندا ءوز جاستارىنىڭ ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتۋ يدەياسى عانا ەمەس, جاستارى بارعان ەلدەردى تەرەڭ تاني ءتۇسۋ نيەتى دە جاتىر.
مەنىڭشە, ەلباسىنىڭ ەڭبەگى قازاق جاستارىنىڭ ءبىر پاراسىنىڭ كەڭەستىك داۋىردەن قالعان ينتەللەكتۋالدىق ۆاكۋمدى بۇزىپ شىعىپ, كەڭ پەرسپەكتيۆانى كورۋىنە, تۇيسىنۋىنە مۇمكىندىك بەردى. وتىز جىلدا بىردە باتىستان, بىردە شىعىستان سوققان ەكونوميكالىق داعدارىستار كەزىندە دە, توقسانىنشى جىلدارداعى توقىراۋلار تۇسىندا دا باعدارلاما توقتاپ قالمادى. قازاق جاستارى وقۋىن جالعاستىرا بەردى. ون بەس مىڭ جاس وزگە ەلدىڭ ءبىلىمىن الدى, مادەنيەتىن كوردى, حالىقارالىق كوممۋنيكاتسيالىق كوپىر قالىپتاستى. سول كوپىر ارقىلى ەلگە ۇزدىكسىز ءبىلىم كەلىپ جاتىر جانە سول جاستار ارقىلى ءبىلىم جاڭارا بەرمەك.
جايناگۇل تولەمىس,
دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى,
مەديا جانە ستراتەگيالىق كوممۋنيكاتسيا ماگيسترى
