اۋىل • 02 جەلتوقسان، 2021

اكىمى قانداي بولسا، اۋىلى دا سونداي

638 رەت كورسەتىلدى

اقتوبە وبلىسىندا ەلدى مەكەندەردى كەشەندى تۇردە دامىتۋعا ارنالعان «اباتتاندىرىلعان اۋىل» قاناتقاقتى جوباسى قولعا الىندى. بۇل – ەل ۇكىمەتى قولعا العان «اۋىل – ەل بەسىگى» ستراتەگيالىق جوباسىنىڭ وڭىردەگى جالعاسى بولىپ قانا قويماي، باسەكەگە قابىلەتتى ەلدى مەكەندەردىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان تىڭ باستاما.

قاناتقاقتى جوبا وپەراتورى – وبلىس­تىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسى اباتتاندىرىلاتىن ەلدى مەكەندەردىڭ ءتىزىمىن انىقتاۋ ماقساتىندا العا اۋدانىنداعى ۇشقۇدىق ەلدى مەكە­نىن­دە اۋىل اكىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جيىن وتكىزدى. قاناتقاقتى جوباداعى ەڭ تاڭداۋلى اۋىل ساناتىنا كىرۋ ءۇشىن قويىلاتىن باستى ولشەمدەر – تۇرعىندار سانىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن بالا تۋ كورسەتكىشىنىڭ جوعارى بولۋى جانە رەس­پۋبليكالىق نە وبلىستىق ماڭىزى بار تاس جولدارعا جاقىن ورنالاسۋى. كوپشىلىك داۋىسپەن تاڭدالعان سەگىز اۋىلدىڭ قاتارىن العا اۋدانىنىڭ ۇشقۇدىق جانە مۇعالجار اۋدانىنىڭ جاعابۇلاق ەلدى مەكەندەرى باستاپ تۇر. ارينە، ءوڭىردىڭ وزىق اۋىلى ساناتىنا لايىقتى دەپ تابىلعان سەگىز ەلدى مەكەننىڭ ارقايسىسىنىڭ دامۋ بولاشاعى جوعارى، قۇتتى قونىسقا اينالۋى ءۇشىن بىرنەشە جىل كەرەك. بۇل جەردە اۋىل ادامدارىنىڭ بەلسەندىلىگى دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. تۇرعىندارى ەنجار، جالقاۋ، سالاق، ءۇي-جايىن ۇقىپتاپ ۇستامايتىن بولسا، قانشا جەردەن قارجى بولىنسە دە، اۋىلدىڭ شىرايى كىرمەيدى. ازىرگە بەلگىلىسى، قاناتقاقتى جوباعا ىلىككەن ءاربىر اۋىلعا ەكى جىلعا جوسپارلانعان جول كارتاسى ازىرلەنىپ، ءىس-شارالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسپاقشى. ەڭ اۋەلى، «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىمەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىعا جەتىسپەيتىن ينفراقۇرىلىمدار سالىنادى. ناتيجەسىندە، ەكى جىلدان كەيىن زاماناۋي مەكتەبى مەن بالاباقشاسى، دەنەشىنىقتىرۋ-سپورتتىق كەشەنى، ينتەرنەت بايلانىسى قوسىلعان كلۋبى مەن كىتاپحاناسى، مەديتسينالىق امبۋلاتورياسى بار، جاسىل جەلەكپەن كومكەرىلگەن، تۇرعىندارى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن، كاسىپكەرلىك جاقسى جولعا قويىلعان جارقىراعان سەگىز اۋىل بوي تۇزەيدى دەگەن ءۇمىت بار. ايتا كەتۋ كەرەك، «اباتتاندىرىلعان اۋىل» جوباسىنا ەندى عانا ەنگەن اۋىلداردىڭ كوشەلەرى الدىڭعى جىلدان باستاپ وبلىستىق بيۋدجەت قارجىسىنا جوندەلە باستادى.

 ەلدى مەكەندەردى كوركەيتۋ ماقساتىن­دا ۇكىمەت باستاماسىمەن قولعا الىنعان «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ مۇم­كىن­­دىكتەرىن وسى كەزگە دەيىن ءتيىمدى پايدالانىپ كەلە جاتقان ەلدى مەكەندەردىڭ ءبىرى – ۇشقۇدىق تۇرعىندارى. ءومىرى جوندەۋ كورمەگەن، 1980 جىلى سالىنعان ەكى قاباتتى ورتا مەكتەپ عيماراتىنا وتكەن جىلى كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. جىلۋ جۇيەسى اۋىستىرىلىپ، سپورت زالى جاڭالاندى، پاندىك كابينەتتەرى تولىق جابدىقتالىپ، كىتاپحانا قورى جاڭا كىتاپتارمەن تولىقتى. كىرەبەرىس تاسجولدىڭ بويىندا ورنالاسقان ءىشى-سىرتى جاڭالانعان ءبىلىم ورداسى بۇگىندە اۋىلدىڭ ءسانىن اشىپ تۇر.

ۇشقۇدىق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى مەم­لەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ يگى­لىك­­تەرىن ءۇش جىلدان بەرى كورىپ كە­لەدى. جۇمىسسىزدارعا ارنالعان ەڭ ۇتىم­دى جوبا – «باستاۋ-بيزنەس» باعدار­لا­ماسىمەن كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقى­­عان اۋىلدىڭ بىرنەشە تۇرعىنى قاي­­تارىمسىز گرانت ۇتىپ الىپ، ءوز كا­سىپ­تەرىن اشقان. ۇشقۇدىق اۋىلدىق وك­رۋ­گىنىڭ اكىمى بەرىك اقداۋلەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، جاپپاي كاسىپكەرلىككە وقىتۋ باع­دارلاماسى ارقىلى اۋىلدا شاشتاراز، ءسان سالونى، قۇرىلىس دۇكەنى اشىلىپ، كوكونىس، قۇس وسىرەتىن، ءسۇتتى ەشكى تۇقىمدارىن كوبەيتۋمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتار قۇرىلعان. ماسەلەن، بىلتىر 200-گە جۋىق قازاقتىڭ اقباس سيىرىن ساتىپ العان «پەتروۆكا» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسى ۇشقۇدىقتىڭ 5 ادامىنا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىر.

ۇشقۇدىق اۋىلىنىڭ قىز-كەلىن­شەك­تەرى كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا وتە ىقىلاستى دەسەك، سولاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا ەلەنا كۋرتاباەۆا تۇر. ول 2018 جىلدىڭ سوڭىندا ناۋبايحانا اشىپ، قازىر ءتۇرلى نان ونىمدەرىن ءپىسىرىپ ساتادى. ەندى ەلەنا ناۋبايحاناسىنىڭ جانىنان كونديتەرلىك تاعامدار پىسىرەتىن قوسىمشا تسەح اشىپ، اۋىلدىڭ ەكى ادامىنا جۇمىس تاۋىپ بەرمەك. كاسىپكەر كەلىنشەك ەلىمىزدە اۋىل ايەلدەرىنىڭ كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋىنا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ كومەگى كوپ بولدى دەگەن پىكىردە.

جيىندا اۋىل كاسىپكەرلىگىنىڭ دا­مۋ پەرس­پەكتيۆالارى جونىندە بايانداما جاساعان وبلىستىق كاسىپكەرلىك باس­­­قارماسىنىڭ باسشىسى نۇرحان تىلەۋمۇراتوۆ وسى جىلى اقتوبە وڭىرىندە 2 300 جوبا ىسكە اسىرىلعانىن باياندادى. ونىڭ 1 مىڭى اۋدان ورتالىقتارىندا، ال 400 جوبا شاعىن ەلدى مەكەندەردە جۇزەگە استى. «كاسىپكەرلىك باسقارماسى وڭىردەگى «اتامەكەن» پالاتاسىنىڭ ماماندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ، ەلدى مەكەندەردەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ دامۋ قارقىنىنا تۇراقتى تالداۋ جاسايدى. توقسان سايىن مونيتورينگ جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە جەكە كاسىپكەرلەر سانى وتە از، جۇمىسسىز تۇرعىندارى كوپ ەلدى مەكەندەر انىقتالىپ، 12 اۋداننىڭ كاسىپكەرلىك بولىمدەرى ماماندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ، كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىن تەجەيتىن سەبەپتەر سارالانادى. ءبىر قۋانتارلىعى، اقتوبە وبلىسىندا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا نيەتتى ازاماتتار قاتارى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى. ماسەلەن، بيىل وڭىردە بيزنەس جوبالارىن ءساتتى قورعاعان 55 كاسىپكەر 3 ملرد تەڭگەگە نەسيە السا، وسى سومانىڭ 11 ملرد تەڭگەسىن مەملەكەت سۋبسيديالادى. قارجى رەسۋرسىنا قول جەتكىزۋدە مەملەكەتتىڭ كەپىل بولۋى ءىس باستاعان تۇرعىندار ءۇشىن وتە ماڭىزدى قولداۋ. سۋبسيديالاۋ كولەمىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى نەسيە رەسۋرستارىنا قول جەتكىزۋگە ىقىلاستى كاسىپكەرلەر سانى ارتقانىن مىنا مىسالدان كورۋگە بولادى. ماسەلەن، «بجك-2025» اياسىندا ءوڭىر كاسىپكەرلەرى 2020 جىلى 3 ملرد تەڭگە سوماسىندا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە السا، 2021 جىلى ونىڭ كولەمى 9 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى»، دەدى ن.تىلەۋمۇراتوۆ.

قىسقا مەرزىم ىشىندە اباتتاندى­رى­لاتىن اۋىلدار قاتارىنا العا اۋدا­نىنىڭ ۇشقۇدىق اۋىلىنان وزگە مۇعال­جار اۋدانىنىڭ جاعابۇلاق جانە جار­لى، ىرعىز اۋدانىنان قۇرىلىس ەلدى مە­كەندەرى دە كىردى. باتپاقكول اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ورتالىعى جاعابۇلاقتا بيىل بەس كوشەگە اسفالت جامىلعىسى توسەل­دى. وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قار­جىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالىپ، اۋىل كو­شە­­لەرىنىڭ ساپالى تۇردە جوندەلۋىنە جاعابۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى مەيرامبەك بوقاشەۆتىڭ تىنىمسىز جۇگىرىسى دە سەبەپ بولدى. شىنىندا دا اۋىلدى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ تەزىرەك ىسكە اسۋىنا اكىمنىڭ بەلسەندىلىگى وتە قاجەت. اكىمى قانداي بولسا، اۋىلى دا سونداي بولادى دەمەكشى، ءبىر جىلدا بەس كوشەسى بىردەي جوندەلگەن جاعابۇلاق اۋىلىنىڭ ورتالىعىنداعى ورتا مەكتەپ عيماراتىنا قاراما-قارسى انگار ۇلگىسىندەگى سپورت كەشەنى سالىنىپ جاتىر. قۇرىلىس الداعى جىلدىڭ ساۋىرىندە اياقتالماق.

ۇشقۇدىقتاعى اۋىل اكىمدەرىنىڭ جيىنىن قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىعالي يمانقۇلوۆ ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ مال جايىلىمى ماسەلەسىن شەشۋدەن باستالۋى كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى. جاسىراتىنى جوق، بۇگىندە ەلىمىزدىڭ قاي اۋىلىندا بولسىن جايىلىم ماسەلەسى كۇيىپ تۇر. زاڭ بويىنشا كەز كەلگەن اۋىلدىڭ اينالاسىندا راديۋسى 13 شاقىرىمعا دەيىن بىردە ءبىر شارۋا قوجالىعىنىڭ مالى جايىلماۋى ءتيىس. بىراق وسى تالاپ كوپتەگەن اۋىلدا ساقتالا بەرمەيدى. سول سەبەپتى دە مال جايىلىمى داۋىن ءتيىمدى شەشۋ اۋىل اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي قۇزىرەتىندەگى شارۋاعا اينالدى.

«قازىرگى كەزدە اقتوبە وبلىسىنداعى ءتورت ت ۇلىكتىڭ 60 پايىزىن اۋىل ادام­دا­رى­نىڭ قوراسىنداعى جەكە مالى قۇرايدى. كەلەسى جىلى اۋىلدىڭ مال جايىلىمىن كەڭەيتۋ مەن سۋارمالى شارۋاشىلىقتار سانىن كوبەيتۋدى قولعا الامىز. ويتكەنى بيىلعى قۋاڭشىلىق قىسى قاتتى، جازى اپتاپ ىستىق بولاتىن ءبىزدىڭ وڭىردە مال ازىعىن ءوسىرۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن ەنگىزۋ مەن تەزىرەك ىلعال ساقتاۋ تەحنولو­گياسىنا كوشۋدىڭ قاجەتتىلىگىن كور­سەتتى. كەلەسى كوكتەمنەن باستاپ مال ازى­عى ءۇشىن كوپجىلدىق، شولگە ءتوزىمدى وسىم­دىكتەردى ءوسىرۋدى قولعا الىپ، ونىڭ ىشىن­دە جوڭىشقاعا باسىمدىق بەرمەكپىز. وسى جاعىنان العاندا ءبىر ماۋسىمدا بىرنەشە رەت ءونىم الۋعا بولاتىن جوڭىشقا وسىرۋدەن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ تاجىريبەسى مول.

«اباتتاندىرىلعان اۋىل» جوباسىندا تەك الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىن سالىپ قانا قويماي، مال باسىن كوبەيتۋدىڭ جۇيەلەنگەن تاسىلدەرىن قولعا الىپ، مال ازىعى ءۇشىن قۇنارلى كوپجىلدىق جانە بىرجىلدىق وسىمدىكتەر ەگىپ، شارۋا قوجالىقتارىن تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋدى جولعا قويامىز»، دەپ قورىتىندىلادى جاقسىعالي يمانقۇلوۆ.

 

اقتوبە وبلىسى،

العا اۋدانى،

ۇشقۇدىق اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت پەن شاراپ

ادەبيەت • بۇگىن، 22:13

ديلەتانتتان داۋىرگە دەيىن

ادەبيەت • بۇگىن، 21:57

ەرتەڭ اۋا رايى قانداي بولادى؟

قازاقستان • بۇگىن، 16:20

اندرادەنى مۋنگيا الماستىرۋى مۇمكىن

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 14:25

ۇقساس جاڭالىقتار