– مەملەكەت باسشىسى كاسىپكەرلەردى قولداۋ جانە قورعاۋ ەل دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن ايتتى. وتاندىق بيزنەستى دامىتۋ, جاڭا جاعدايداعى ىسكەرلىك مۇمكىندىكتەردى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا بۇگىنگى فورۋم جەمىستى بولادى دەگەن سەنىمدەمىن. مەملەكەتتىك قولداۋلاردىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە وڭتايلى بيزنەس كليمات قالىپتاستى. قازاقستاندىق بيزنەس اشىق جانە ءموبيلدى بولا ءتۇستى. كاسىپكەرلەرىمىز ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلدى. ءبىز ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى بيزنەس كليمات قالىپتاستىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىراتىن بولامىز, – دەدى م.ايتەنوۆ.
ول 2018 جىلى رەسپۋبليكالىق قالا مارتەبەسىن يەمدەنگەن شىمكەنت قالاسىنىڭ ونەركاسىپ كولەمى 411 ملرد تەڭگەدەن بيىل 711,5 ملرد تەڭگەگە جەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. قالاعا وسى ۋاقىت ىشىندە 2,6 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 200-دەن اسا جاڭا كاسىپورىن اشىلىپ, جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 20 مىڭنان اسقان. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا 87 مىڭنان استام كاسىپكەرلىك سۋبەكتى تىركەلىپ, جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسى 41,6%-عا جەتتى.
فورۋم مىنبەرىندە Chocofamily ينتەرنەت-حولدينگىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە وسى ۇيىمنىڭ باقىلاۋشىلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى راميل مۋحورياپوۆ, Tan Media توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى, «31 ارنا» تەلەراديوكومپانياسى مەن بىرقاتار تاۋەلسىز بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ جەتەكشىسى ارمانجان بايتاسوۆ, Bilim Media توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى ءارى جەتەكشىسى راۋان كەنجەحان ۇلى, Freedom Holding Corp كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى جانە ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى تيمۋر تۋرلوۆ, Alageum Electric كومپانيالار توبىنىڭ قۇرىلتايشىسى ەركەبۇلان يلياسوۆ, BI Group قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, كومپانيانىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ايدىن راحىمباەۆتار ءسوز سويلەپ, تاجىريبەسىمەن ءبولىستى جانە دارىستەر ءوتتى.
«تاڭ مەديا توبىنىڭ» يەسى, «31 ارنا» تەلەراديوكومپانياسىنىڭ, سونداي-اق قازاقستانداعى باسقا دا تاۋەلسىز باق-تىڭ نەگىزىن قالاۋشى ارمانجان بايتاسوۆ باق قۇرۋ مەن ونى جۇرگىزۋدىڭ قىر-سىرىمەن ءبولىستى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل بيزنەستىڭ تارتىمدى جانە قولجەتىمدى باعىتى, ويتكەنى تۇتىنۋشىلاردىڭ نەگىزگى ينستينكتەرىنىڭ ءبىرى – جاڭا ءبىلىم الۋ.
– قازىر ءبارى وتە تەز ءجۇرىپ جاتىر, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ دامۋىنىڭ ناتيجەسىندە ايتارلىقتاي ماتەريالدىق ينۆەستيتسيالاردى قاجەت ەتپەيدى. ەڭ باستىسى, تارتىمدى كونتەنت جاساۋ جانە جەكە برەندتى دامىتۋ, دەيدى ارمانجان بايتاسوۆ.
Bilim Media Group-تىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى باسشىسى راۋان كەنجەحان ۇلى ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيا سالۋ ەكونوميكانىڭ دامۋى ءۇشىن ىرگەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ال Freedom Holding Corp اشىق كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى جانە ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى تيمۋر تۋرلوۆ زاماناۋي بيزنەستىڭ نەگىزگى مۇمكىندىكتەرى مەن قاۋىپتەرىن اتادى. نەگىزگى فاكتورلاردىڭ اراسىندا حالىقارالىق باسەكەلەستىك پەن الەمنىڭ وزگەرىپ جاتقان كەرەمەت جىلدامدىعى انىقتالدى.
جوعارى تابىستى بيزنەس قۇرۋ ءۇشىن ونداعان جىلدار جانە مىڭداعان قىزمەتكەر قاجەت ەمەس.
– بۇگىندە كوپتەگەن ءونىم كليەنتكە قولجەتىمدى جانە بۇكىل الەمدە ۇسىنىلادى. مىسالى, ءسىز ءوز بيزنەسىڭىزدى 20 جىل بويى قۇردىڭىز دەلىك. وسى سەبەپتى دە ءسىز باسەكەلەستەرىڭىزگە وزىڭىزدىكىندەي بيزنەس قۇرۋعا 20 جىل ۋاقىت كەتەدى دەپ ويلايسىز. بىراق بۇل ولاي ەمەس. شاعىن ستارتاپتار تەز وسەدى. ال باسقا ويىنشىلار قاتتى قوبالجۋى كەرەك, – دەدى سپيكەر.
سونداي-اق ول قارجى ونىمدەرىن تسيفرلاندىرۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىنا توقتالدى, ونىڭ ىشىندە ەلىمىز ءۇشىن بىرەگەي جاڭا مەحانيزم – تسيفرلى يپوتەكا, سول ارقىلى ساناۋلى مينۋتتاردا جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ يەسى بولا الاسىز – بۇل بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوبا.
Alageum Electric كومپانيالار توبىنىڭ يەسى ەركەبۇلان ءىلياسوۆ ءوز بايانداماسىن تابىستى بيزنەستىڭ قىر-سىرىنا ارنادى. كەز كەلگەن كاسىپكەر نازار اۋدارۋى ءتيىس نەگىزگى فاكتورلار – ءارتاراپتاندىرۋ, ەكسپورتتاۋ, جوبالاردى باسقارۋ ورتالىعىن قۇرۋ, تسيفرلاندىرۋ, ماركەتينگكە ينۆەستيتسيا قۇيۋ جانە وقىتۋ قاجەتتىلىگى.
قازاقستانداعى ەڭ ءىرى قۇرىلىس كومپانياسى BI Group ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ايدىن راحىمباەۆتىڭ بايانداماسى جۇرتشىلىقتىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. بيزنەسمەن يمپەريا قۇرۋدىڭ جولىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كاسىبي مامانداردان جوعارى ءتيىمدى كوماندا قۇرۋدىڭ جولىن ايتتى. حولدينگ قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى جەتەكشى قۇرىلىس سالۋشى بولىپ تابىلادى, تمد-داعى ەڭ ءىرى قۇرىلىس سالۋشىلار رەيتينگىندە ەكىنشى جانە الەمدەگى بارلىق قۇرىلىس كومپانيالارى اراسىندا 180-ورىندا.
– ءبىز ءوز جۇمىسىمىزدى 100 مىڭ دوللار كاپيتالمەن باستاپ, 1,5 ملرد دوللار تاۋار اينالىمىنا شىقتىق. قازىر ءبىر مەزگىلدە 186 جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. ءبىزدىڭ جوسپارىمىز – الداعى 5 جىلدا جۇمىس كولەمىن 3 ەسەگە ارتتىرۋ. بيزنەستەگى تابىستىڭ سىرى – كوپ جۇمىس ىستەۋ, كوپ وقۋ, ءوسۋ نۇكتەلەرىن ىزدەۋ جانە وسىنىڭ توڭىرەگىندە كورپوراتيۆتىك مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ, ءتيىمدى كوماندا قۇرۋ, – دەدى ا.راحىمباەۆ.
ول پاندەميا تۇسىندا بيزنەستى ساقتاپ قالۋ جانە ونى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى باسشىلاردىڭ جالاقىسىن 40 پايىزعا, ەكىنشى باسشىلاردىڭ جالاقىسىن 20 پايىزعا قىسقارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپتى. بىراق قاتارداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى قىسقارعان جوق.
قىسقاشا ايتقاندا, YPO-عا ەلىمىزدىڭ ەڭ وزىق بيزنەسمەندەرىن تارتۋ – فورۋمدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ العا قويعان ماقساتى جانە بۇل ءساتتى بولدى. ءىس-شارا مەن ۇيىمعا كىرۋ مۇمكىندىگى قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندا قىزىقتى بيزنەس-جوبالار كوبەيەتىنى ءسوزسىز.
سونىمەن قاتار «كورمە» ورتالىعىندا جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەر شىعاراتىن ءونىم تۇرلەرىنىڭ كورمەسى ءوتتى. قالا ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى سانالاتىن 100-گە جۋىق كاسىپورىن «شىمكەنت ونىمدەرى» تاقىرىبىمەن الداعى ءۇش كۇن كولەمىندە جالعاساتىن كورمەگە ءوز تاۋارلارىن ۇسىندى.
جالپى, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكونوميكاسى تۇرلەندى. قالامىزدا قۇرىلىس يندۋسترياسى, ماشينا جاساۋ, مۇناي-حيميا, جەڭىل ونەركاسىپ, تاماق ءوندىرىسى, تەكستيل ونەركاسىبى, فارماتسەۆتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ, تاعى باسقا وندىرىستىك سالالار قالىپتاستى. كورمەنىڭ اشىلۋ راسىمىنە قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ قاتىسىپ, قالا كاسىپورىندارى شىعاراتىن ءونىم تۇرلەرىمەن تانىستى.
– مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ ءتۇرىن كوبەيتىپ, ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتۋ جونىندە ناقتى تاپسىرمالار بەردى. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ەكسپورتىن كوبەيتۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ناتيجەسىندە قالامىزدىڭ ونەركاسىپ كولەمى جىل اياعىنا دەيىن 711,5 ملرد تەڭگەگە جەتەدى, وندىرىلگەن ءونىمنىڭ 87 پايىزىن وڭدەۋ ونەركاسىبى قۇرايدى. قالاداعى 4 وندىرىستىك ايماقتا 118 جوبا جۇزەگە اسىپ, 21 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلدى. بيىلدىڭ وزىندە جاڭادان 5 جوبا جۇزەگە اسىپ, 203 جۇمىس ورنى اشىلدى», دەپ اتاپ ءوتتى شاھار باسشىسى.
شىمكەنت قالاسى وتاندىق نارىقتا جەكەلەگەن ونىمدەردىڭ نەگىزگى جەتكىزۋشىسى بولىپ سانالادى. تسەمەنت ءوندىرىسى, موتور مايلارى, كىلەم, اياقكيىم, تۇرمىستىق بۇيىمدار ونىمدەرى, فارماتسەۆتيكا, ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى جونىنەن ىشكى نارىق پەن وتاندىق ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋدا. جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىنداعى كاسىپورىندار وتاندىق نارىقتىڭ 21 پايىزىن قامتۋدا.
قالا ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستار قولعا الىنىپ, ناتيجەسىن بەرۋدە.
شىمكەنتتىك ونىمدەر كورمەسى سانيتارلىق تالاپتار ساقتالا وتىرىپ وتكىزىلدى. وعان قاتىسۋشىلار Ashyq جۇيەسى ارقىلى تىركەلىپ, مارتەبەسى ايقىندالدى.
شىمكەنتتە شىعاتىن ونىمدەر كورمەسى الداعى ۋاقىتتا تۇراقتى تۇردە وتەتىن تانىستىرىلىمدىق سيپاتتاعى الاڭ رەتىندە قىزمەتىن جالعاستىرادى. ونىڭ اياسىندا دايىن ونىمدەردى وتكىزۋ نارىعىن قاراستىرۋ, ەكسپورتقا بەيىمدەلگەن تاۋار تۇرلەرىن ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىكتەر اشۋ, شىعارىلعان ونىمدەردىڭ ست-KZ وتاندىق ساپا ستاندارتى تالاپتارىنا ساي بولۋىن ۇيىمداستىرۋ, ىسكەرلىك بايلانىستاردى ارتتىرۋ مىندەتتەرى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
