تاۋەلسىزدىك • 22 قاراشا, 2021

مەملەكەتتىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام

1082 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

1991 جىلى 16 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى كەڭەسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىن قابىلدادى.

مەملەكەتتىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام

بيىل ءبىز باستى ۇلتتىق مەرەكەنىڭ, تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ, ەگەمەن مەملەكەتتىڭ قۇرىلۋىنىڭ, حالىقارالىق قۇقىق پەن حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ قادىرلى سۋبەكتىسىنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز. قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا حالىقارالىق ارەنادا ابىرويلى, وركەندەگەن, دامۋشى ەلگە اينالدى. بۇل تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دا زور ەڭبەگى.

«تاريحى ەرەن, تامىرى تەرەڭ قازاقستان ءۇشىن بۇدان ارتىق قۇندىلىق جوق. بۇل ءبىزدىڭ ەڭ قىمبات قازىنامىز, ەڭ اسىل مۇراتىمىز. سوندىقتان ءبىز اتا-بابالارىمىز ارمانداعان تاۋەلسىزدىگىمىزدى باعالاي بىلەمىز. ەگەمەندىك - بۇل ءار حالىققا بۇيىرا بەرمەيتىن باعا جەتپەس يگىلىك. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ شەجىرەسى تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسىنىڭ تاريحي تۇلعاسىمەن تىعىز بايلانىستى», دەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ دامۋى, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتى, ەكونوميكانى جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن دامىتۋ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاڭا قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرىلدى. قۇقىقتىق ساياساتتىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارى ۇلتتىق زاڭنامانىڭ نەگىزگى سالالارىن ەلەۋلى تۇردە جاڭارتۋى بولدى. باسقا ەلدەردە ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق نەگىزدە سىلكىنىستەر بولىپ جاتقاندا قازاقستان ءوز حالقى ءۇشىن ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرىپ, حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتى جانە ولاردىڭ دامۋىن نىعايتتى. رەفورمالار جۇرگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى زاڭنامالىق بازا قۇرىلدى, قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋ جانە قۇقىق ۇستەمدىگىن ورناتۋ جونىندەگى كونستيتۋتسيالىق قاعيداتتار بەلگىلەندى. بۇل رەتتە, قازاقستاندىق قۇقىقتىق جۇيە ۇزدىك حالىقارالىق ستاندارتتارعا, قوعامدىق دامۋ قاجەتتىلىكتەرىنە باعدارلانا وتىرىپ, دايەكتى دامىپ كەلەدى, وزەكتى جاھاندىق مىندەتتەرگە بەيىمدەلەدى.

1995 جىلى مەملەكەتتىلىكتىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق, مادەني جانە قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەكىتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. كونستيتۋتسيا مەملەكەت پەن قوعامنىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزىنە اينالدى. اتا زاڭعا سايكەس ءتيىمدى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار - پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانى, قوس پالاتالى پارلامەنت, ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت, تاۋەلسىز سوت جۇيەسى جانە بەلسەندى ازاماتتىق قوعام قالىپتاستى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى باستامالارىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىز حالىقارالىق يادرولىق قارۋسىزدانۋ قوزعالىسىنىڭ كوشباسشىسى بولىپ, جوعارى حالىقارالىق بەدەلگە يە بولدى.

تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ قازاقستان كوپتەگەن بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مۇشەسى بولدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇمىستى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداتتارىن ىسكە اسىرۋعا, ء«ادىل قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت» قالىپتاستىرۋ, مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلىنا, قۇقىقتىق ساياسات پەن قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنا باعىتتاۋدا.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلدى «تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى» دەپ جاريالادى. «مەرەيتوي ەكونوميكالىق جانە ساياسي رەفورمالار, تسيفرلاندىرۋ, بالالار مەن مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل, ەكولوگيالىق جانە باسقا دا پروبلەمالاردى شەشۋ بەلگىسىمەن وتۋدە. مەملەكەت باسشىسى اڭگىمە, ەڭ الدىمەن, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءتيىمدى رەفورمالار تۋرالى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگىدەرى ادام قۇقىقتارى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرۋ, زاڭدار مەن زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەس كەلۋى, ال وعان پارمەندى كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ جۇزەگە اسىرىلۋى ءۇشىن تولىققاندى جانە ءتيىمدى زاڭ جوبالاۋ جۇمىسى ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. مىنە, وسى باعىتتا ۇلكەن جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. كونستيتۋتسيا نەگىزگى قاعيدات – قاراپايىم ادام قۇقىقتارىنىڭ باسىمدىعى دەپ جاريالاۋدان باستالادى: «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى, ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى-ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى». ياعني, مەملەكەتتىڭ قىزمەتى عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام.

ادام مەملەكەتكە قىزمەت ەتپەيدى, بىراق مەملەكەت, مەملەكەتتىك ورگاندار وسى قاراپايىم ادامنىڭ قۇقىقتارى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك. وسى قاعيداتتاردى ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرۋدى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزى جاريالاعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمدامالارىندا, ء«ادىل قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت» قۇرۋدا ىسكە اسىرادى. ولار دەموكراتيا تۋرالى, ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ باسىمدىعى تۋرالى, يدەولوگيالىق جانە ساياسي سان الۋاندىق, زاڭ مەن سوت الدىندا جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ تەڭدىگى تۋرالى, ءادىل سوت ارقىلى قورعالۋ قۇقىعى تۋرالى, كەز كەلگەن نەگىزدەر بويىنشا كەمسىتۋشىلىككە تىيىم سالۋ تۋرالى, ازاماتتىڭ مەملەكەتتى باسقارۋداعى قۇقىعى تۋرالى, سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىعى تۋرالى, قوعامدىق باقىلاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى كونستيتۋتسيالىق پرينتسيپتەر مەن نورمالاردى ايقىن كورسەتەدى. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن, بيلىك پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ تىكەلەي ديالوگىنىڭ بىرەگەي ينستيتۋتىن قۇرۋ مەملەكەتتىڭ دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا, قۇقىق ۇستەمدىگى مەن ادام قۇقىقتارى قاعيداتتارىنا باعىتتالعان قوزعالىسىنداعى پروگرەسسيۆتى قادام جانە ماڭىزدى وقيعا بولدى.

ناق وسى تۇستا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ساياسي رەفورمالاردىڭ ماڭىزدى ءارى قاجەتتى قورجىنىن پاش ەتتى. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءتۇرلى باستامالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قىسقا مەرزىم ىشىندە 17 زاڭ قابىلداندى. وسىنىڭ ءبارى پروگرەسسيۆتى دەموكراتيالىق قايتا قۇرۋلارعا, ال ەڭ باستىسى, ءبىز ءبارىمىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ, ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىزدىڭ قاعيداتتارى مەن نورمالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورمالارى – دەموكراتيالاندىرۋ, قوعامدىق قاتىناستاردى ىرىقتاندىرۋ, ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا العا جىلجۋ.

بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت پەن قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق اسپەكتىلەرىن مودەرنيزاتسيالاۋ جاعدايىندا قۇقىقتىڭ ءرولى ارتىپ كەلەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نورماشىعارماشىلىق پروتسەسىن ساپالى دەڭگەيگە شىعارۋ جونىندە جاڭا مىندەتتەر قويىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە زاڭ جوبالاۋ قىزمەتىن پەرسپەكتيۆالىق جوسپارلاۋ; نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر جوبالارىنا عىلىمي (قۇقىقتىق, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جانە ت.ب.) ساراپتاما جۇرگىزۋ; قابىلداناتىن زاڭداردى تولىق قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق شىعارماشىلىعى قىزمەتىن بولجامدى-تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ ەرەكشە ورىن الادى.

ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىن, ساراپشىلاردى نورماشىعارماشىلىق قىزمەتكە تارتۋ ماڭىزدى بولماق. ادامداردى كەڭىنەن قاتىستىرۋ ارقاسىندا قۇقىقتىق جۇيە الەۋمەتتىك پروتسەستەرگە, ازاماتتىق قوعامنىڭ ۇمىتتەرىن ورناتۋعا جانە باعدارلاۋعا بەلسەندى اسەر ەتەدى, ولاردىڭ زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنە قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. نورما تۇزۋشىلىكتىڭ قولدانىستاعى پراكتيكاسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ءارى قارايعى شارالار قاجەت.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان قايتا قۇرۋلارىنا بارابار زاڭداردىڭ مازمۇنى مەن ساپاسى مەملەكەتتىك بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى, بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋشى جانە اتقارۋشى تارماقتارىنىڭ سىندارلى جانە سەرپىندى ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس, مۇنى ءبىز قازىر بايقاپ تا وتىرمىز. قازىرگى كەزەڭدە قۇقىقتىق ءبىلىم بەرۋدى جانە قۇقىقتىق ناسيحاتتى, ياعني قۇقىقتىق مادەنيەتتى جەتىلدىرۋ وزەكتى بولىپ تابىلادى. بۇل قۇقىقتىق تاربيەنىڭ جاڭا عىلىمي نەگىزدەلگەن جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك جانە ساياسي ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتۋ كەزىندە دەموكراتيالاندىرۋ پروتسەستەرى مەن XXI عاسىردىڭ جاھاندىق سىنقاتەرلەرىنە ساي قوعامنىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىنىڭ ءبىر مەزگىلدە وزگەرۋگە بەت الۋى اسا ماڭىزدى.

قۇقىقتىق شىندىق قۇقىقتىق نيگيليزمنىڭ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعىنىڭ سالدارىنان ۇلكەن قيىندىقپەن قالىپتاسادى. قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋمەن تىعىز بايلانىستى اسپەكتىلەردىڭ ءبىرى زاڭگەرلىك ءبىلىم ماسەلەلەرى بولىپ تابىلادى. قوعامعا جانە مەملەكەتكە ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعدارلانعان جاڭا تۇرپاتتاعى دايارلانعان زاڭ كادرلارى قاجەت. مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان ء«ادىل قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت» قۇرۋ, قۇقىقتىق مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ جاعدايلارىندا قۇقىق نورمالارىنىڭ ولاردىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىگىنە, ادىلدىگىنە, وزەكتىلىگىنە تەرەڭ ىشكى نانىمىنا وراي ورىندالۋى ماڭىزدى. زاڭنىڭ قوعامنىڭ رۋحاني مادەنيەتىنىڭ ەلەمەنتى رەتىندە, قۇقىقتىق مادەنيەت ونىڭ بارلىق كورىنىستەرىندە جالپى مادەنيەتتە ەرەكشە ورىن الاتىندىعىن اتاپ وتكەن ءجون. ءدال وسىنداي ءتاسىل «قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ قازىرگى زامانعى تالاپتارى كونتەكسىندە جان-جاقتى قايتا قۇرۋدى تالاپ ەتەتىن زاڭ ءبىلىمى جۇيەسىنىڭ نەگىزىندە جاتۋعا ءتيىس. بۇل سونداي-اق رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ نەگىزگى يدەيالارى مەن قاعيداتتارىن قازاقستاندا قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى كونتەكسىندە ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستاندىق زاڭنامانى كەشەندى دامىتۋ جانە ونى ءتيىمدى قولدانۋ كونستيتۋتسيا پارمەنىن, زاڭدىلىق رەجيمىن ودان ءارى نىعايتۋعا, ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋعا, ەلدىڭ ورنىقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. ەل دامۋىنىڭ قازىرگى كەزەڭى قۇقىقتىق جۇيەنى دامىتۋدىڭ ءىرى كەشەندى پروبلەمالارىن شىعارماشىلىق تۇرعىدان ازىرلەۋدى, قۇقىقتىق سالاداعى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋدى قاجەت ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە قۇقىقتىق جۇيەنى دامىتۋدىڭ ىرگەلى عىلىمي پروبلەمالارىن جاريا ەتۋگە جانە شەشىمىن تابۋعا بايلانىستى بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالعان. بۇل تۇرعىدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇلتتىق مۇددەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى زاڭنامالىق جانە پراكتيكالىق شارالاردى دايەكتى قابىلداۋ تۋرالى باستامالارى اسا ماڭىزدى. اڭگىمە جاڭا باستامالار تۋرالى عانا ەمەس, قولدانىستاعى زاڭناما مەن پراكتيكانى قايتا جۇكتەۋ قاجەتتىگى تۋرالى بولىپ وتىر. قولدانىستاعى مەحانيزمنىڭ تيىمدىلىگىنە ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاجەت. بۇل پروتسەسس مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ازاماتتىق قوعاممەن, ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ساراپشىلارمەن جانە عالىمدارمەن سىندارلى ارىپتەستىگى ارقىلى ءوتۋى ءتيىس. بارلىق ۇسىنىستار جان-جاقتى تالقىلانۋى كەرەك. بۇل رەتتە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە جۇمىس ىستەۋى دە ماڭىزدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزى سايلانعان العاشقى كۇندەردەن باستاپ-اق ادام قۇقىقتارى ونىڭ ساياساتىنىڭ باسىم باعىتىن قۇرايتىنىن مالىمدەدى. قولدانىستاعى زاڭنامالىق تەتىكتەر مەن تاجىريبەنىڭ بىرتەكتى جانە ءتيىمدى بولۋىنىڭ ماڭىزى زور. بۇل تەك اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىنە عانا ەمەس, سوت پراكتيكاسىنا دا قاتىستى. ول ءۇشىن ۇسىنىستاردى قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ باسىندا تالقىلاۋدىڭ اشىق ديالوگىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل ايەلدەردى, مۇگەدەك ادامداردى قولداۋ جانە ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ بولىگىندە مەملەكەتتىك ساياساتتى تۇجىرىمداۋعا عانا ەمەس, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتەرگە سايكەس ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە دە قاتىستى. ۇكىمەت اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قابىلدانۋى ءتيىس ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالاردىڭ ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارىن قابىلداعانىنىڭ ءمانى زور. ازىرلەنگەن شارالاردا ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى كوتەرگەن ۇسىنىستاردىڭ ەسكەرىلگەنى وتە ماڭىزدى. ازاماتتاردىڭ ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى وتىنىشتەرى بويىنشا بۇۇ كوميتەتتەرىنىڭ شەشىمدەرىنە دەن قويۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرىن جاساۋ زور ماڭىزعا يە بولىپ وتىر.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قاتار قازاقستاندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسى قۇرىلدى جانە ونىڭ نەگىزگى ماقساتى مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن جانە قر كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلگەن ادامنىڭ ءوز قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا جانە بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋ بولىپ تابىلادى. ول ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋعا زور ۇلەس قوسادى. القا زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرادى, مەملەكەتتىك ورگانداردا, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردا, ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك جانە حالىقارالىق ۇيىمداردا زاڭ كونسۋلتانتتارى پالاتالارىنىڭ مۇددەلەرىنە وكىلدىك ەتەدى, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋگە قاتىسادى جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا ادىستەمەلىك ماتەريالدار ازىرلەيدى.

 زاڭ كونسۋلتانتىنىڭ وزىنەن زاڭگەرلىك كومەك سۇراعانداردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋىنا مۇمكىندىگى مول. زاڭگەرلىك كومەك تەك ارنايى قۇقىقتىق ءبىلىمدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردى قولدانۋدىڭ پراكتيكالىق داعدىلارىن دا قاجەت ەتەدى, تەك كاسىپقوي مامان عانا وسىنداي قاسيەتتەرگە يە بولا الادى. زاڭ كونسۋلتانتتارىنىڭ قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى قىزمەتى بەلگىلى ءبىر ازاماتتىڭ, جەكە ادامنىڭ مۇددەلەرىنە دە, قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىنە دە ساي كەلەدى. سوندىقتان ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ ەڭ باستى ماقساتى – ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ, رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىن قۇرۋ – ابدەن نەگىزدەلگەن, ورىندى ءارى قاجەتتى بولارى انىق. بۇل بىلىكتى زاڭ كومەگىن نەعۇرلىم ءتيىمدى, ساپالى كورسەتۋ قاجەتتىگىنە دە بايلانىستى.

رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىنىڭ قۇرىلۋى تاريحي وقيعا بولدى, بۇل ەلدىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ جانە ازاماتتارعا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى حاق. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى كەزەڭىندە قۋاتتى, بىرەگەي الەۋمەتتىك رەتتەۋشى رەتىندەگى قولدانىستاعى قۇقىقتىڭ مىزعىماس ءمانى اسا ماڭىزدى بولىپ وتىر. ويتكەنى, قولدانىستاعى قۇقىقتىڭ رەتتەۋشىلىك قاسيەتتەرىنىڭ كومەگىمەن, قۇقىقتىق قۇرالداردىڭ كۇللى جۇيەسىنىڭ قۇقىقتىق نىسانىمەن ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگى ارتا تۇسەدى, ادام مەن قوعامنىڭ الەۋمەتتىك, ساياسي, ەكونوميكالىق جانە تىرشىلىك ارەكەتىنىڭ وزگە دە سالالارىنداعى نەگىزگى پروبلەمالار شەشىمىن تاباتىن بولادى.

 

سەرىك بايسەيىت ۇلى اقىلباي,

رەسپۋبليكالىق زاڭ كونسۋلتانتتارى القاسىنىڭ توراعاسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار