قاتەرلى ىسىك تە ەمدەلەدى

اۋرۋدىڭ جەڭىلى بولمايدى. «قاي جەرىڭ اۋىرسا, جا­نىڭ سول جەردە» دەپ اتام قا­زاق تەگىن ايتپاعان بولار. ال قاتەرلى ىسىك دەگەندى ەستىگەندە بارلى­عى­مىزدىڭ دا دەنەمىز تىكسىنىپ قالادى. الايدا, قازىر دارىگەرلەر الدىن السا بۇل دەرتتىڭ دە شيپاسى بار ەكەنىن ايتىپ, الاڭ كوڭىلگە دەم بەرە باستادى. سونىڭ ءبىر دالەلى, بۇدان بۇرىن حابارىن بەرگەنىمىزدەي, جۋىردا استانادا شاھار باسشىسى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ پەن گۋستاۆ رۋسسي اتىنداعى فرانتسۋز ونكولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى الەكساندر ەگگەرمونت اراسىندا قول قويىلعان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم ەدى. قاتەرلى ىسىك دەرتى سانىنىڭ ارتۋى تەك ءبىزدىڭ ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ عانا ەمەس, بارلىق دامىعان مەملەكەتتەردىڭ باستى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىر­عانى انىق. ويتكەنى, بۇل اۋرۋ-سىرقاتقا شالدىققانداردىڭ قايتىس بولۋى حالىقتىڭ ءولۋى مەن مۇگەدەك بولىپ قالۋىنا اكەلىپ سوعۋدا.  جىل سايىن الەمدە اتال­عان دەرتكە ۇشىراۋدىڭ 10 ميلليون وقيعاسى تىركەلسە, وسى اۋرۋدان كوز جۇمۋ كورسەتكىشى 6,2 ميلليوننان اسادى ەكەن. مامانداردىڭ بولجامدارىنا سۇيەنسەك, 2020 جىلعا قاراي جىل سايىن وسى دەرتكە شالدىعۋ وقيعاسى 20 ميلليونعا دەيىن ارتىپ, ءولىم كورسەتكىشى 10 ميلليونعا جەتەتىن كورىنەدى. اقش, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, جاپونيا سىندى اۋقاتتى ءارى دامىعان مەملەكەت­تەردە اۋرۋ-سىرقاۋ دەڭگەيى  الدەقايدا جوعارى دەيدى. ال تمد مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىندا بۇل كورسەتكىش ەلىمىزدە رەسەيگە قاراعاندا, ءبىرشاما ءتو­مەن بولعانمەن ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا جوعارى كورىنەدى. 2013 جىلى رەسپۋبليكامىزدا قاتەرلى ىسىككە شالدىعۋ وقيعالارى 100 مىڭ ادام­عا ەسەپتەگەندە 194,1-گە جەت­كەن, ال 2012 جىلى 190,6-نى قۇراپتى. قازاقستاندا جىل سايىن قاتەر­لى ىسىككە شالدىعۋدىڭ 30 مىڭعا جۋىق فاكتىسى تىركەلەدى ەكەن. 140 مىڭعا جۋىق ونكولو­گيالىق ناۋقاس ەسەپكە الىنسا, ونىڭ ىشىندە 60 پايىزدان اس­تامى حيميوتەراپيادان وتۋگە مۇقتاج. ەلىمىزدە ونكولوگيالىق ناۋقاستاردى ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ تولىق كولەمدە تەگىن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىنگى تاڭدا استانا قالا­سىنىڭ ونكولوگيالىق ديس­پان­سەرىندە ەم-دوم جاساۋ, قا­تەرلى ىسىكتى انىقتاۋ حا­لىق­ارالىق حاتتامالارعا ءساي­كەس جۇرگىزىلەدى. دەگەنمەن, ديس­پانسەردەگى حيميالىق ساۋلە تە­راپياسىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن اق­پاراتتىق جۇيەمەن قوسىمشا جابدىقتاۋ قاجەت دەسەك, كادرلار بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ دا ماڭىزدى سانالادى. ونكولوگيالىق ديس­پانسەر ورتا ەسەپپەن 6,5 مىڭ قالا تۇرعىندارىنا, سونى­مەن بىرگە, مەديتسينالىق ۇيىم­دى تاڭداۋ بويىنشا وزگە قا­لا تۇر­عىندارىنا دا كومەك كور­سەتەدى. ونىڭ بازاسىندا حي­­رۋرگيانىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەر ارقىلى وتالار جاسالادى. 2009 جىلى استانا قالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا ونكولوگيا ورتالىعىنىڭ زاماناۋي جابدىقتارمەن جاب­دىقتالعان مورفولوگيالىق دياگ­نوستيكا بلوگى بار, اۋىسىمىنا 380 كەلىپ-كەتۋشىلەرگە ارنالعان ەمحانا, جاڭا 245 ورىندى جاڭا ەمدەۋ كورپۋسى قولدانىسقا بەرىلگەن. جوعارىدا ايتىلعان, گۋستاۆ رۋسسي اتىنداعى ونكولوگيا ينستيتۋتى قۇرامىندا 11 جوعارى تەحنولوگيالىق عىلىمي زەرتحانا, 2300-دەن استام جوعارى بىلىكتى مامان جۇمىس ءىس­تەيدى. جىل سايىن ەكى ءجۇز مىڭ­عا دەيىن كەڭەستەر بەرىلىپ, شامامەن 12900 ستاتسيونارلىق ناۋ­قاستارعا قىزمەت كورسەتىلەدى. وسى كۇندەرى فرانتسيادا وبىرمەن اۋىرعان ناۋقاستاردىڭ 70 پايىزى ساۋىعىپ شىققان. بۇل دەرەك ناۋقاستار كوڭىلىن ءبىر سەرپىلتىپ تاستارى انىق. ەلدى وسى ءۇردىس استانا قالاسىندا جالعاسىن تابادى دەپ وتىر. اتىنىڭ ءوزى ايتۋعا اۋىز بارمايتىن ونكولوگيا اۋرۋىنىڭ الدىن الۋدى جانە ونى ەمدەپ جازۋعا وراسان سەپتىگىن تيگىزەتىن يگىلىكتى ءىس اسا قۇپتاۋعا تۇرارلىق. جاقسى ناتيجە وتانىمىزدا ورنىعىپ, فرانتسيا  جۇرتىنداي ءبىزدىڭ ەلدىڭ ازاماتتارى دا بولا­شاقتا 70 پايىز, كەيىن ودان دا جوعارى جەتىستىككە جەتىپ جاتسا, ەڭسەلى ەلوردا مەرەيى ارتا بەرەرى انىق. ءابدىراحمان قىدىربەك, «ەگەمەن قازاقستان».