McKinsey كومپانياسىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, جاساندى ينتەللەكت اسىرەسە سەرۆيستىك وپەراتسيالارمەن قاتار ماركەتينگ جانە ساۋدا سالاسىندا تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. ياعني اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى كليەنتتىك دەرەكتەردى ساراپتاۋ بارىسىندا ءجيى قولدانعان كومپانيالاردىڭ تابىسى جىلىنا 5-20 پايىزعا دەيىن ءوسىم بەرگەن. وسى ورايدا كومپانيالاردىڭ 20 پايىزعا جۋىعى جاساندى ينتەللەكتىنى كليەنتتىك بازاسىن ساراپتاۋدا قولدانسا, ال 14 پايىزدان استامى كليەنتتەر سەگمەنتى ءۇشىن پايدالانعان.
بۇگىندە كوپتەگەن ەل جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋدا كوشباسشى بولۋعا ۇمتىلۋدا. امەريكا, ۇلىبريتانيا, جاپونيا سياقتى ەلدەردە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە ينۆەستيتسيا كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە جاساندى ينتەللەكتىمەن اينالىساتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە دە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. مىسالى, قىتايدا 2030 جىلعا قاراي 20 ملرد دوللار شاماسىندا مەملەكەتتىك قور قۇرىلىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋداعى جوبالارعا قوماقتى قاراجات قاراستىرىلىپ وتىر. ساراپشىلار قازاقستاندا دا بۇل باعىتتا سەرپىلىستى اڭعارۋعا بولاتىنىن ايتۋدا. ياعني 2030 جىلعا دەيىن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى مەن تەرەڭدەتىلگەن ساراپتاما ءىجو-ءنىڭ 5-6 پايىزعا جەتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا ماماندار جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋ ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا دا ىقپالىن جوققا شىعارمايدى. بۇل رەتتە سالادا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتۋ ءۇشىن بىلىكتى ماماندار قاجەت. 2030 جىلعا قاراي ەلىمىزدە 5-10 مىڭعا جۋىق دەرەكتەر بويىنشا ساراپشىلار, 20 مىڭنان استام دەرەكتەر جۇيەسىن ازىرلەۋشىلەر, 5 مىڭنان اسا زەرتتەۋشىلەرگە سۇرانىس ارتا تۇسەتىن بولادى. وسى ورايدا سالانى دامىتۋ ءوز كەزەگىندە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى قاجەت ەتەتىن بولسا, بيزنەس وكىلدەرى مەن قىزىعۋشىلىعى بار سەگمەنتتىڭ بەلسەندىلىگى اسا قاجەت.
سوڭعى ون جىلدا باسقا يندۋستريالارمەن سالىستىرعاندا تابىستى بولعان اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار الداعى ونجىلدىقتا دا قارقىن الاتىنى ءسوزسىز. جاساندى ينتەللەكتىمەن بايلانىستى كومپانيالار اكتسيالارىنىڭ ورتاشا جىلدىق كىرىستىلىگى 2010-2021 جىلدارى باسقا سەكتورلاردان باسىم ءتۇسىپ, شامامەن 15 پايىزدى قۇراعان. مىسالى, S&P سەكتورلارى بويىنشا اكتسيالاردىڭ جىلدىق تابىسى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا – 15, ۇزاق مەرزىمگە پايدالاناتىن تۇتىنۋشى تاۋارلارى – 13, كۇندەلىكتى پايدالاناتىن تۇتىنۋشىلار تاۋارى – 10, دەنساۋلىق سالاسى – 11, ونەركاسىپ, كوممۋنيكاتسيا سالالارىندا 9 پايىزعا جەتكەن. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا الداعى ونجىلدىقتا تەحنولوگيالارعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا كولەمى ۇلعايىپ, كاسىپورىنداردىڭ دا سانى ارتا تۇسەدى. ياعني ءداستۇرلى يندۋسترياعا قاراعاندا digital-ويىنشىلاردا ينۆەستيتسيا كولەمى ارتادى. وسىلايشا, اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار لاندشافتى كەڭەيە وتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا باسەكەلەستىك وسەدى. وسى ورايدا ساراپشىلار نارىقتا باسەكەلەستىكتىڭ جوعارى بولۋى مەن ونى يگەرۋدىڭ كۇردەلىلىگىنە قاراماستان, ونجىلدىقتاردان كەيىنگى الەۋەتى 3 ترلن دوللارعا جەتۋى ىقتيمال دەگەن بولجام جاساۋدا. ارينە, بۇل نارىقتا باسەكەلەستىك قالىپتاس-
تىرا بىلگەن كومپانيالار ايتارلىقتاي تابىسقا كەنەلەتىنى ءسوزسىز.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ءداستۇرلى فورماتتان digital الاڭعا كوشكەن كومپانيالار سەرۆيستىك مودەلگە جانە بۇلتتى ەسەپتەۋلەرگە اۋىسا باستايدى. Nextgen جاڭا بۋىن سەرۆيستەرى 6 ەسەگە دەيىن وسەدى. ياعني AI/ML, دەرەكتەر ساراپتاماسى, كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, IoT-based قىزمەتتەر, AR/VR, بلوكچەين-سەرۆيستەر جانە دە تاعى باسقالار. ەگەر تەحنولوگيالىق جانە بۇلتتى سەرۆيستەردە ءىرى ويىنشىلار قاتىسقان بولسا, جاڭا بۋىن سەرۆيستەرى سەگمەنتىندەگى نارىق وتە جاس, سوندىقتان دا بۇل الاڭ كوگىلدىر مۇحيت ىسپەتتەس دەپ سانايدى ساراپشىلار. دەگەنمەن جاڭا تەحنولوگيا جارقىن بولاشاققا دەگەن سەنىمدىلىككە باسىمدىق بەرگەنىمەن, سالانىڭ قاپەرگە الاتىن تۇستارى دا بار. مىسالى, جەكە دەرەكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى قۇپيالىق سالا – ويىنشىلارىن الاڭداتىپ وتىرعان باستى جايت. قازىرگى كەزدە بۇل ماسەلە كوشباسشى ەلدەر نارىعىندا ءجيى پىكىرتالاس تۋعىزۋدا. وسىعان قاراماستان, 2030 جىلعا دەيىن اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىنىڭ ەكسپونەنتسيالدى ءوسۋىنىڭ درايۆەرى بولا الاتىن جۇزدەگەن جاڭا تەحنولوگيا مەن باعىت پايدا بولدى. بۇل الەم بويىنشا ۆەنچۋرلىق كاپيتاليستەر بەلسەندى ينۆەستيتسيا سالاتىن سەگمەنتتەر بولماق. قازىردىڭ وزىندە ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيا نارىعىندا قىزمەت تۇرىندەگى بانكينگ, جاستار بانكينگى, ورتالىقسىزداندىرىلعان قارجى كوزدەرى, باسپانانى بالامالى قارجىلاندىرۋ, باسپانا نارىعىنداعى كراۋدفاندينگ, شاعىن ساقتاندىرۋ, سويلەيتىن بانكينگ سياقتى جاڭا سالالار پايدا بولىپ, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ءوز ورنىن تابا باستادى.
