ءبىز بۇگىن قالامگەردىڭ 1987 جىلى جازىلعان «نورۆەگيا ورمانى» رومانى جانە 2005 جىلى جارىق كورگەن «توكيو اڭىزدارى» اڭگىمەلەر جيناعى جايلى ءسوز قوزعاماقشىمىز.
سۇلۋلىق, ءومىر جانە ءولىم ونىڭ كرەدوسى ىسپەتتەس. شىعارمالارىنداعى ارەكەتتەر كوبىنەسە ءبىرىنشى جاقتا جاسالادى, سول ارقىلى كەيىپكەرلەردىڭ سانا-سەزىمىنىڭ اعىمى دا ءجيى-ءجيى وزگەرىستەرگە ۇشىراپ وتىرادى. وسىلايشا ول پروزاسىن شىنايى جاپونيالىق ەگو-رومان جانرىنا جاقىنداتا تۇسەدى. حارۋكي «توكيو اڭىزدارى» كىتابىندا كەيدە ءداستۇرلى جاپون ميفولوگياسىنا, قاراپايىم ادامداردىڭ ومىرىنە جۇگىنەدى. «نورۆەگيا ورمانى» – مۋراكاميدىڭ ەڭ تانىمال روماندارىنىڭ ءبىرى. اۆتوردىڭ ءوزى روماننىڭ ومىرباياندىق سيپاتتا ەكەنىن ايتقان. وقيعا 1960 جىلدارى توكيودا وتەدى, باستى كەيىپكەر جانە سىرتتاي بايانداۋشى – ستۋدەنت توورۋ ۆاتانابە. اۆتور اڭگىمە ىشىندەگى اڭگىمە تەحنيكاسىن شەبەر قولدانادى.
كولەمدى رومانداعى كەيىپكەرلەردىڭ قاراسى ايتارلىقتاي كوپ ەمەس. باستى كەيىپكەر, ەكى قىز, ناوكو مەن ميدوري, باس كەيىپكەردىڭ جاقىن دوستارى ناگاساۆا مەن يسيدو رەيكو, ماڭىزدى ەكىنشى دارەجەلى كەيىپكەر, ناوكو ەمدەلەتىن كلينيكانىڭ پاتسيەنتى. كەيىپكەرلەردىڭ مۇنداي شەكتەۋلى شەڭبەرى ولاردىڭ ارقايسىسىن تولىعىراق اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ۆاتانابەنىڭ وقشاۋلانۋى مەن جالعىزدىعىنا نازار اۋدارادى.
نەگىزى روماننىڭ اتاۋى «بيتلز» توبىنىڭ «نورۆەگيا اعاشى» انىمەن بايلانىستى بولۋىندا ءبىر سيمۆوليكالىق ءمان بار سەكىلدى كورىنەدى دە تۇرادى. سوندىقتان دا مۋزىكانى روماننىڭ تاعى ءبىر باستى كەيىپكەرى دەپ ساناۋعا بولاتىن شىعار. كەيىپكەرلەر ونىمەن ۇنەمى كەزدەسە بەرەدى: ولار گيتارامەن ءان ايتادى, دجاز پلاستينكالارىن تىڭدايدى. ءبىراز ۋاقىت بەدەرىندە ۆاتانابە مۋزىكا دۇكەنىندە دە جۇمىس ىستەيدى. مۋزىكا كەيىپكەرلەردىڭ جۇرەگىن, جانىن جىلىتا تۇسەدى.
كەيىپكەرلەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس شىعارمانىڭ نەگىزگى سيۋجەتتىك قۇرىلىمىن قۇرايدى. ۆاتانابە ۇنەمى جاقىن ادامىنان ايىرىلادى: الدىمەن ەڭ جاقىن دوسى قايتىس بولادى, سودان كەيىن سۇيىكتىسى... ەگەر ميدوري مەن جالعىز بالىقشى بولماسا, ول وسى الەمدە جالعىز قالاتىن ەدى. جاپون ادەبيەتىندەگى ءولىم كوبىنەسە ۇيلەسىمدىلىكتىڭ بۇزىلۋىمەن قاتار جۇرەتىنى ءمالىم. بۇل رومان دا ودان الشاق كەتە قويماعان.
ناوكو, كەيىپكەردىڭ سۇيىكتىسى, ۇزاق ۋاقىت بويى تىنىشتىق پەن ۇيلەسىمدىلىكتى جوعالتتى. ونىڭ العاشقى سۇيىكتىسى (ۆاتانابەنىڭ دوسى), سودان كەيىن ولار وتە جاقىن بولعان اپكەسى ءوزىن ءوزى ولىمگە قيدى. سودان دا بولار, قىز قالاي ءومىر ءسۇرۋدىڭ جولىن تاپپادى جانە وعان ەشكىم ستيمۋل بەرە العان جوق. الايدا دەرەكسىز ءولىم ونى ءاردايىم قىزىقتىردى.
شىنداپ كەلگەندە ناوكو ءۇشىن ءومىر ەرتەرەك اياقتالدى, جاقىن ادامدارىنان ايىرىلعاننان كەيىن وعان ءومىر قاجەت بولمادى. بىراق ۆاتانابە مۇنى تەك ناوكودان ايىرىلعان سوڭ تۇسىنە تۇسەدى. بۇكىل رومان بويى ونى قۇتقارۋعا, شىڭىراۋدان شىعارۋعا تىرىسادى. بىراق بارلىق ارەكەتى ناتيجە بەرمەيدى...
«نورۆەگيا اعاشى» – ناوكونىڭ سۇيىكتى ءانى – روماننىڭ لەيتموتيۆى. ەڭ باسىندا بۇل ءان ۆاتانابەنىڭ كوپتەگەن جىلدارعا تاتيتىن ەستەلىكتەرىن وياتادى. «ۇشاق قونعان كەزدە», «تەمەكى شەگۋگە بولمايدى» تاقتاسى ءسونىپ قالىپ, اسپاپتىق مۋزىكا ديناميكتەردەن تىنىش قانا توگىلەدى. وركەستر ء«بيتلزدىڭ» Norwegian wood ءانىن ورىندادى. بۇل اۋەن ادەتتەگىدەي مەنى تاڭعالدىردى». اۆتور ەگەر بۇل اۋەن بولماسا, ناوكو مەن ونىڭ جاقىندارىنىڭ وقيعاسى تولىق اياقتالعان اڭگىمەگە اينالماس ەدى دەگەندى تۇسپالداپ جەتكىزەدى.
«نورۆەگيا ورمانى» – بۇل تاڭداۋ تاۋقىمەتى, تاعدىر, جان ازابى جانە مۋزىكا تۋرالى رومان. رومانداعى مۋزىكا كەز كەلگەن ومىرلىك جاعدايدا باعىت-باعدار بەرىپ, كومەكتەسەدى. مۋزىكا تاقىرىبى, اسىرەسە دجاز – حارۋكي مۋراكامي شىعارمالارىنداعى باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. ول اۆتوردىڭ ەرتەرەكتەگى جانە كەيىنگى شىعارمالارىندا ءجيى كەزدەسەدى.
ۆاتانابە مۋزىكا دۇكەنىندە جۇمىس ىستەگەندە ءوزىن شىنىمەن باقىتتى سەزىندى. ەسكى پلاستينكالاردان ءوزىنىڭ سۇيىكتى ارتىستەرىن تاۋىپ, تىڭداۋمەن بولادى. مۋراكامي كەيىنگى شىعارمالارىندا وقىرمانعا وڭاي قولجەتىمدى بولۋدان اۋلاقتايدى. ول كوركەم شىعارمادا بايانداۋدى بارىنشا وبەكتيۆتەندىرۋگە ۇمتىلا باستايدى. مۋزىكا جازۋشىنىڭ كىتاپتارىنان الىستاتىلماعانىمەن, وقىرماننىڭ نازارىن باسقا ارناعا بۇرۋ ءۇشىن ەكىنشى پلاندا قالادى.
«توكيو اڭىزدارى» جيناعى بىزگە كەشتەۋ جەتتى. ورىس تىلىندە وقىدىق. «توكيو اڭىزدارىندا» ايتىلعان اڭگىمەلەر تەك ءىس-قيمىل ورنىن بىرىكتىرەدى.
بۇل جيناق اۆتوردىڭ شىعارماشىلىعى تۇرعىسىنان ايرىقشا مانگە يە ەكەنى داۋسىز. انشەيىندە حارۋكي ناقتى ءومىردىڭ ماتەريالىن قولدانۋعا شەبەر. ونىڭ شىعارمالارىنىڭ سيۋجەتتەرى بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا داميدى, وقىرمانعا ءوزىن وڭاي بايلانىستىراتىن ناقتى كەيىپكەرلەرىمەن قۇندى. مۇندا اۆتور رەاليزمگە باسا نازار اۋدارمايدى. بۇل جيناقتا ءبارى باسقاشا.
قالاي وي وربىتسەك تە, بىرقاتار اڭگىمەلەردىڭ ميستيكالىق مازمۇنى, ولاردىڭ سيۋجەتى, «توكيو اڭىزدارى» اتاۋى وقىرماندى ميفولوگيالىق شىعارمالار الەمىنە جەتەلەيدى.
«حانالەي شىعاناعى» اڭگىمەسىنىڭ كەيىپكەرى جالعىز ۇلىن جوعالتادى. ول جۇرەك تالماسىنان كوز جۇمدى. ساتيگە بۇل تۋرالى حابارلاعاننان كەيىن شوشىپ كەتەدى. ول ەشتەڭە ەستىمەدى جانە سەزبەدى. ۇلى قايتىس بولعان حانالەي شىعاناعىنا باردى. اۋەلدە قاتتى قينالادى, بىراق ونىڭ ساناسى ءبىرتۇرلى جۇمىس ىستەيدى. ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن كەيىپكەردىڭ ۇلىمەن ەشقاشان جاقىن بولماعانىن تۇسىنەمىز. كەيدە ساتي ءتىپتى « ۇلىن قاتتى جاقسى كورمەيمىن» دەپ ويلادى. بىراق جوعالتۋدى ءتۇسىنۋ ونداعى بارلىق سەزىمدى شيراتتى. جىل سايىن شىعاناققا كەلىپ, تەڭىزگە قاراپ, ول ۇلىمەن قارىم-قاتىناستى قايتا قۇراتىن سياقتى سەزىمدى باستان وتكەرگەنى بار.
ساتي ۇلىنىڭ ءولىمىن قابىلدايدى. مازاسىزدىق, الاڭداۋشىلىق, بەلگىلى ءبىر ارەكەتتەردى دۇرىس ءتۇسىنۋ ونىڭ ويىن ءبولدى. وقيعانىڭ باسىندا, ۋچاسكەدەگى ۇلىنىڭ ءمايىتىن تانۋ كەزىندە پوليتسيا قىزمەتكەرى بۇكىل وقيعانىڭ نەگىزگى ءسوزىن ايتادى: ء«سىز ءۇشىن بۇل وتە اۋىر ءارى اششى تاجىريبە, بىراق مۇمكىن بولسا, بىلاي ويلاۋعا تىرىسىڭىز: « ۇلىم قانداي دا ءبىر بايلانىستاردىڭ, وقيعالاردىڭ سەبەبىنسىز, اشۋ-ىزا مەن جەك كورۋ سەبەپتەرى ارقىلى قايتىپ تابيعاتتىڭ وزىنە ورالدى». ارينە, اۋىر. بىراق ويعا باتىرادى...
مۋراكامي تامامدالعان بولىپ كورىنەتىن وقيعاعا قۇپيا قوسادى: سول شىعاناقتاعى باسقا سەرفەرلەر ءبىر اياقتى جاس جاپوندىق سەرفەردى ءجيى كورە باستايدى, ول كەنەتتەن جاعاجايدا پايدا بولادى, سودان كەيىن جوعالادى. اۆتور بۇل ەلەس پە, جوق پا ونى ايتپايدى, تەك قۇبىلىستى كورسەتەدى. بۇل «حانالەي شىعاناعىنىڭ» فينالىن قورشاپ تۇرعان جۇمباق اتموسفەرانى بۇزادى...
اۆتوردىڭ ءبىراز اڭگىمەلەرى بىردەي پرينتسيپكە نەگىزدەلگەن: درامالىق وقيعا, پسيحيكالىق ازاپتاردى شەشۋگە تىرىسۋ جانە ميستيكالىق قۇبىلىس. «اڭىزداردا» ءبىز جەكە دەتەكتيۆتىڭ شاعىن تەرگەۋىنىڭ تاريحىمەن تانىسامىز, اۆتور ەڭ الدىمەن وزىنەن ۇيلەسىمدىلىك تابا الماي تالكەككە تۇسەدى.
حارۋكي مۋراكمي وقىرمان ويىمەن ويناعاندى ۇناتادى. وقىرمانىن ءتۇرلى سەزىم يىرىمدەرىنە ءتۇسىرىپ, كەيدە الىس ءارى وتىرىك جولمەن بايلانىستىرعىسى كەلەدى. ول شىندىققا وتكىر تروپتار ارقىلى جەتۋدى كوكسەيتىنى بار. ونىڭ كەيىپكەرلەرى ايتەۋىر ءبىر كەلەتىن جارقىن بولاشاق جولىنداعى شىنايى سەزىم, سەنىمنەن باسقاسىنىڭ بارىنە كۇمانمەن قارايدى. مۋراكامي – وقىرمان الدىندا شىنايى جازۋشى. ول بارلىق قۇپيالاردى اشپاسا دا, قورىتىندىسىندا وقىرماندى تەرەڭ ويعا قالدىرادى. البەتتە, قالامگەر ۇسىنعان سيۋجەتكە سەنۋ نەمەسە سەنبەۋ – وقىرمان ەنشىسىندەگى شارۋا. ونىڭ شىعارمالارىنداعى مۋزىكا دراماعا قۇرىلعان ميۋزيكلدى ەسكە تۇسىرە بەرەدى...
