«بانك تسەنتركرەديتتىڭ» باسقارما توراعاسى ۆلاديسلاۆ لي:«باعام وزگەرسە دە ۇلتتىق ۆاليۋتا ەل ەكونوميكاسىنا قىزمەت ەتە بەرەدى»

حالىقپەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ وتىرعان وتاندىق بانكتەر ءۇشىن تەڭگە باعامى پالەندەي قاۋىپ تۋدىرمايتىندىعىن ەسكە سالعىم كەلەدى. ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا وزگەرىس ەنگىزۋ قاي مەملەكەت ءۇشىن دە وڭاي جاسالا سالاتىن تاۋەكەل ەمەس. الايدا, بۇل قادام ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن وزىندىك پايداسى بار, ادام ورگانيزمىن «قان الدىرۋ» ارقىلى قالاي ساۋىقتىرار بولساق, ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا وزگەرىس ەنگىزۋ ارقىلى وتاندىق ەكونوميكانى ءبىر مارتە جانداندىرىپ الاتىنىمىزدى ايتقىم كەلەدى. اپتا باسىندا بولعان وقيعالار, اسىرەسە, عالامتور مەن ۇيالى بايلانىس ارقىلى تارالعان جالعان اقپاراتتىڭ سالقىنى بىزگە تىكەلەي تيگەنى راس. دەسەك تە, ءبىز ءوزىمىزدىڭ قارجىلىق قورىمىز بەن دۇرىس جولعا قويىلعان بانكتىك جۇيەنىڭ ارقاسىندا ءوز سالىمشىلارىمىزدى دا, قارجى الەمىندەگى الەۋەتىمىزدى دە ساقتاپ قالا الامىز. ناقتى ايتا كەتەر بولساق, «بانك تسەنتركرەديتتىڭ» بىلتىرعى تازا پايىزدىق پايداسى 3 ەسەگە ءوسىپ, جىل باسىندا 1,4 پايىز بولسا, بۇل كورسەتكىش جىل سوڭىندا 4,3 پايىزعا ارتىپ وتىر. بۇل اكتيۆتىك كىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى جانە مىندەتتەمە باعاسىن تومەندەتۋدىڭ ناتيجەسى. اكتيۆتەردىڭ كىرىسى 6,8 پايىزدان 9 پايىزعا وسسە, ال مىندەتتەمەلەر 5,8-دەن 5,2 پايىزعا تومەندەتىلىپ وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 2013 جىلى نەسيەلىك پورتفەل كولەمى 32 ميلليارد تەڭگەگە ارتىپ, جەكە سالىمشىلاردىڭ دەپوزيتتەرى 29 ميلليارد تەڭگەگە ءوستى. بانك ءوز مىندەتىندەگى جالپى سوماسى 19 ميلليارد بولاتىن 3 بىردەي سىرتقى قارىزىن ۋاقىتىنان بۇرىن جاۋىپ, سىرتقى قارىز ۇلەسىن 3 پايىزعا تومەندەتىپ وتىر. مىنە, مۇنداي بانكتە بانكروتتىق ارەكەت قايدان بولادى؟! تاعى ءبىر ماڭىزدى اقپاراتتى ايتا كەتەيىن. ءبىزدىڭ بانكتىڭ اكتسيونەرلەرى قاتارىندا وڭتۇستىككورەيالىق كۋكمين بانك پەن حالىقارالىق قارجى كورپوراتسياسى سەكىلدى ءىرى اكتسيونەرلەر بار. ءبىر عانا كورەيالىق بانكتىڭ اكتيۆ قورى 250 ميلليارد اقش دوللارىمەن باعالانىپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, «بانك تسەنتركرەديت» ەلىمىزدەگى ومىرشەڭ قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى دەگەن سەنىمىمىز ۇلعايا تۇسەدى. العاش ارانداتۋشى اقپارات تۋرالى ەستىگەندە اۋەلى رەنجىپ, سوسىن تاڭ قالدىم. ويتكەنى, ءوزىڭ باسقارىپ وتىرعان قارجى مەكەمەسى تۋرالى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنىڭ ءوزى كەيدە بۇيىرىڭە باتىپ تۇرادى. ال, عالامتور مەن ۇيالى قىزمەتتى پايدالانىپ, جەمىستى جۇمىس ىستەپ تۇرعان بانك تۋرالى جامان حابار تاراتۋشىلارعا نە دەۋگە بولادى؟ تاڭ قالعانىم, مۇنداي قادامدى جاساۋ ءۇشىن جان-جاقتى ويلاپ, بەلگىلى ءبىر مۇددەنىڭ اياسىندا قيمىلدايتىنى بەلگىلى, ال بۇل كىمگە كەرەك بولدى ەكەن؟ «قازاق ەلىنىڭ بانكتىك جۇيەسىن كىمدەر شايقالتقىسى كەلەدى؟» دەگەن ساۋال كوڭىلىمدى داڭ ەتتى. ارينە, بانكتەگى جۇمىس مانەرىنە ارتىق جۇكتەمەلەر كوبەيە باستاعان سوڭ, ءتيىستى جەرلەرگە رەسمي تۇردە حات جولداپ, بانك باسشىسى رەتىندە ماسەلەنىڭ قولدان جاسالىپ وتىرعانىن, ەل ىشىنە تارالعان اقپاراتتىڭ نەگىزسىز ەكەنىن مالىمدەۋگە ءماجبۇر بولدىم. جازىپ العان قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.