ەلىمىز ەگەمەندىك العان جىلداردان بەرى الەۋمەتتىڭ الەۋەتى نازاردان تىس قالعان جوق. ءومىردىڭ قيىن جاعدايىنا تاپ بولعان جاندارعا مەملەكەت قاشاندا قولۇشىن سوزۋعا دايار.
بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «قازاقستان – الەۋمەتتىك مەملەكەت. سوندىقتان قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتارعا جان-جاقتى كومەك كورسەتۋ – باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى», دەپ اشىق ايتقان بولاتىن. الايدا پرەزيدەنت قوعامدا پاتەرناليستىك كوڭىل كۇي جانە الەۋمەتتىك ماسىلدىق ءۇردىسى بەلەڭ الىپ بارا جاتقانىن دا العا تارتادى. اسىرەسە, الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ادەيى جەكە مۇددەسىنە پايدالاناتىن ازاماتتاردىڭ قاتارى كوبەيدى. «ەڭ باستىسى, الەۋمەتتىك جەڭىلدىككە يە بولسام دەگەن ورىنسىز پيعىل ادامدى ءوز ەڭبەگىمەن تابىس تابۋ قابىلەتىنەن ايىرادى. مۇنداي جاعىمسىز ءومىر سالتى ۇرپاق تاربيەسىنە قازىردىڭ وزىندە كەرى اسەر ەتە باستادى. سوندىقتان بىزگە تۇبەگەيلى وزگەرىس كەرەك. زاڭ دا, قوعام دا, ادامداردىڭ سانا-سەزىمى دە وزگەرۋگە ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سوعان قاراماستان «قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي» الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ەسەلى ەڭبەگى دە ەسكەرۋسىز قالمايتىنى انىق. سونىڭ جارقىن دالەلى رەتىندە ەلىمىزدە قازان ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىندە الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنى اتاپ وتىلەدى. ايتسە دە ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ مارتەبەسى ءالى دە ايقىندالعان جوق. بۇل رەتتە, ەلىمىزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا 2025 جىلعا دەيىن الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ مارتەبەسى مەن الەۋەتىن ارتتىرۋ بەلگىلەنەتىن بولادى. ال بيىل الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 50%-عا ارتىپ, وسى ماقساتتا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن الداعى ءۇش جىلعا 95 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات قاراستىرىلدى.
جالاقى ستاتسيونارلىق (قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ۇيلەر) جانە جارتىلاي ستاتسيونارلىق ۇلگىدەگى مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردە (كۇندىز بولۋ بولىمشەلەرى, وڭالتۋ ورتالىقتارى), ۋاقىتشا بولۋ مەكەمەلەرىندە (بەلگىلى ءبىر تۇرعىلىقتى جەرى جوق ادامدارعا, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارى) قىزمەت ەتەتىن نەگىزگى پەرسونال (الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر) مەن باسشى قۇرامعا, سونداي-اق ۇيدە قىزمەت كورسەتەتىن الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 2022 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ 1,75 ەسەگە, ال 2023 جىلى 2 ەسەگە وسەدى.
الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ مارتەبەسى اۋەلى زاڭ اياسىندا ايقىندالاتىنى انىق. بۇل رەتتە, ەلىمىزدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى الەۋمەتتىك قىزمەتكەردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتا كەتكەن ءجون. اتالعان زاڭ جوباسىنا سايكەس بىلىكتىلىك ساناتتارىن بەرۋگە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ ارتۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ەڭبەكاقى مولشەرىن ارتتىرۋ, اتتەستاتتاۋ جانە تىركەۋ ارقىلى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ەسەبىن قۇرۋ جانە كادرلاردى دايارلاۋ, ولاردىڭ ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار جاسالىپ جاتىر.
بۇل رەتتە, ەڭ الدىمەن, سەرتيفيكاتتاۋ جانە ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ارقىلى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي داعدىلارىن ارتتىرۋ قاجەت. بۇگىندە ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ 27%-ىندا ارناۋلى ورتا, 22%-ىندا ارناۋلى ءبىلىمى جوق. سوعان بايلانىستى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت اياسىن كەڭەيتىپ, كاسىبي ستاندارتتاردى ارتتىرۋ كەرەك بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار وسى زاڭ جوباسىنا سايكەس ەڭبەكاقى پسيحوەموتسيونالدىق جۇكتەمە ءۇشىن تولەنەتىن تولەمدەردى قوسا العاندا, بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە جانە نورماتيۆتىك جۇكتەمەگە سايكەس تولەۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق بۇگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى الەۋمەتتىك جۇمىس سالاسىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ كەلەدى.
قازاقستانداعى يۋنيسەف كەڭسەسىنىڭ وكىلى ارتۋر ۆان ديزەننىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلى ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن يۋنيسەف اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەر مەن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ 11 مىڭ مامانى كاسىبي جانە جەكە قۇزىرەتتەرىنىڭ دەڭگەيىن جانە وقۋعا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن تەست تاپسىردى. تەستىلەۋ ناتيجەلەرى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ 91%-ى ءوتۋ بالىن, ال 50%-ى ورتاشا جانە ورتادان جوعارى بالل العانىن كورسەتتى. قازاقستانداعى يۋنيسەف كەڭسەسىنىڭ وكىلى سونىمەن قاتار, كەيىنگى ەكى جىل ىشىندە ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, الەۋمەتتىك قورعاۋ سەكتورىنىڭ 2 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەرى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان وتكەنىن جەتكىزدى. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى بيىل دا جالعاسىپ جاتىر. «ناقتى دەرەكتەر ۆەدومستۆوارالىق ىنتىماقتاستىققا, جەكە جوسپارلاردى ازىرلەۋگە جانە قاۋىپ-قاتەر دەڭگەيىنە سايكەس جانە بالانىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قولداۋدى ۇيىمداستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي جانە تۇلعاارالىق قارىم-قاتىناس داعدىلارىن نىعايتۋدى جالعاستىرۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى», دەيدى ارتۋر ۆان ديزەن.
ارينە, الەۋمەتتىك قىزمەتكەردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى الەۋمەتتىك قىزمەتكەردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىمەن شەكتەلمەيتىنى انىق. سونىمەن قاتار, الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى الەۋمەتتىك قىزمەت جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جول كارتاسى, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋدىڭ تۇجىرىمدامالىق تاسىلدەرى, وتباسى جاعدايىن انىقتاۋ ادىستەمەسى سىندى بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلدانباق.
بۇگىندە ەل اۋماعىندا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە 33, ال جەرگىلىكتى دەڭگەيدە 10-نان استام الەۋمەتتىك كومەك ءتۇرى كورسەتىلەدى. تابىسى از ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قولداۋ تولەمدەرى, جاردەماقىلار, ازىق-ت ۇلىك جانە تۇرمىستىق جيىنتىقتار, جۇمىسپەن قامتۋ سىندى كومەك جاسالادى. 2020 جىلعى مالىمەت بويىنشا, كەيىنگى 3 جىلدا وسى ماقساتتارعا ارنالعان بيۋدجەت شامامەن 1,8 ەسەگە, 551-دەن 964 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوسىپ وتىر. ماسەلەن, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى قارجىلاندىرۋ 2018 جىلعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 3,5 ەسەگە – 33,2-دەن 118 ملرد تەڭگەگە دەيىن, ون جىلدا – 42 ەسەدەن استام ءوستى (2010 جىلى – 2,8 ملرد تەڭگە).
