ايماقتار • 20 قازان، 2021

توعىز ايداعى تىنىس-تىرشىلىك

73 رەت كورسەتىلدى

وسى كۇندەرى سولتۇستىكتە ماي توڭعىسىز، بارىنشا جايلى، ميزامشۋاق قوڭىر كۇز تۇر. قىس قامىن جاساپ ۇلگەرمەگەندەر قازىر قىزۋ جۇمىس ۇستىندە. اگروقۇرىلىمداردىڭ ءبارى جيىن-تەرىم ناۋقانىن اياقتاعان. استىق وسىرەتىن شارۋاشىلىقتار باعانىڭ تۇراقتانۋىن كۇتىپ، ونىمدەرىن ساتا قويعان جوق، بىراق وكىمەتكە بەرەشەكتەرىن تولىق وتەگەن. بيىل اۋىر جىل بولدى. جامان ىندەت ءبىر جاقتان قىسسا، جاز ورتاسىنا دەيىن بولعان اپتاپ ىستىق ەكىنشى جاقتان سوعىپ، قۋاڭشىلىق بولدى. قۇرىلىس ماتەريالدارى باعاسىنىڭ شارىقتاپ ءوسۋى دە ەكونوميكاعا ءوز زيانىن تيگىزىپ باقتى.

وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بىلتىردىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا قۇيۋ كولەمى – 17،5%-عا، ونەركاسىپ ءوندىرىسى – 6،7%-عا، تۇرعىن ءۇي سالۋ كولەمى – 6،5%-عا، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 1،7%-عا ارتقان. ءوندىرىستىڭ ءوسىمى بار ەكەنىن باي­قاۋعا بولادى. اسىرەسە، اۋىل شارۋا­شىلى­عى ونىمدەرى قاتارىندا كوپتەپ تۇرعىزىلا باستاعا تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن ارقىلى ءسۇت ونىم­دەرىن شىعارۋ كۇرت ارتۋدا. وتكەن 9 اي­دا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى بىل­تىرمەن سالىستىرعاندا بارلىق اۋداندا ارت­قان. جالپى كولەمى 833،9 ملرد تەڭ­گەنىڭ ءونىمى شىعارىلعان. تەك مامليۋت، ع.مۇسى­رەپوۆ جانە تيميريازەۆ اۋداندارىندا بەلگى­لەنگەن مەجەنىڭ 95-96%-ى ورىندالعان، قال­عانىنىڭ ءبارى ءجۇزدىڭ ۇستىندە. سونىڭ ىشىندە وبلىس بويىنشا ەت ونىمدەرى – 2،1، ءسۇت ونىم­دەرى 6،1%-عا ارتقان. دەگەنمەن ارتتا قالۋشىلىقتار دا جوق ەمەس، تەك پەتروپاۆل قالا­سىندا عانا ەت ونىمدەرىن شىعارۋ جوسپارى 38%-عا ورىندالماعان. سونداي-اق قىزىلجار اۋدانىندا جۇمىرتقا ءوندىرۋ كولەمى 43،1%-عا دەيىن قۇلدىراعان. وبلىستاعى اسا ءىرى ءۇش قۇس فابريكاسى – وسى اۋداننىڭ اۋماعىندا. كاسىپورىندار بىلتىرعى جانە از مولشەردە بولسا دا بيىلعى قۇس تۇماۋىنان قىرىلعان قۇس باسىن قالپىنا كەلتىرە الماعاندىقتان، جۇ­مىرت­قا ءوندىرۋ كولەمىن ءالى ورىستەتە الماي وتىر.

بۇگىنگى تاڭدا وبلىس شارۋاشىلىقتارىندا 407،5 مىڭ ءىرى قارا، 444،6 مىڭ قوي-ەشكى، 139،8 مىڭ تۇياق جىلقى بار. توعىز ايداعى مالدىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا ءوسىم بايقالادى. ماسە­لەن، جىلقى سانى وسى كەزەڭدە 3،9%-عا، ءىرى قارا سانى 4،2%-عا ارتقان.

قازىر مال سانىن كوبەيتۋمەن قاتار ءتۇرلى اۋرۋلاردىڭ تارالۋىن باقىلاۋ دا كۇن تار­تىبىنەن تۇسپەيدى. تامىز ايىندا ەپيزو­وتي­كالىق احۋالى الاڭداتارلىق بولعان اقجار اۋدانىنداعى «اق نيەت-اگرو» جشس اۋماعىنا ءبىر اي كارانتين ەنگىزىلىپ، اگروقۇرىلىم باسشىسى 100 اەك (146 مىڭ تەڭگە) كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان. مەملەكەتتىك سانيتارلىق ينسپەكتورلار بەلگىلەگەن شەكتەۋ شارالارى دا تولىق ورىندالماعان اكىمشىلىك بىرلىكتەر بار. مىسالى، ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى كوك­­تەرەك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ مورتىق اۋى­لىنا ەنگىزىلگەن شەكتەۋ شارالارى تولىق ورىن­دالماي، ول 33 كۇنگە سوزىلعان. قوسال­قى شارۋاشىلىعى بار مال يەلەرىنە ۆەتەري­نارلىق زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن 243 رەت ايىپپۇل سالىنىپ، 7،5 ملن تەڭگەدەن ارتىق قارجى وندىرىلگەن. سونداي-اق ءوز مىندەتتەرىن تولىق ورىنداماعان 23 ۆەتەرينارلىق مامانعا 984 مىڭ تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلى سالىنعان.

سىرتتان اكەلىنەتىن مالداردى تەكسەرۋ ءۇشىن بارلىق كەدەندىك بەكەتتەردە ۆەتەري­نار­لىق قىزمەتتەر اشىلعان. توعىز ايدا ولار مال اكەلە جاتقان 2 768 كولىك قۇرالدارىن تەك­سەرىپ، ۆەتەرينارلىق تالاپتى ساقتاماعان 19 كولىك­تى كەرى قايتارعان، ال 3 كولىككە 87 مىڭ تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلىن سالعان.

توعىز ايداعى ءوسىم ونەركاسىپ سالاسىندا دا ورىن الدى. اسىرەسە، وڭدەۋ ونەركاسىبى بەلگىلەنگەن مەجەنى 7،6%-عا اسىرا ورىنداعان. ارتتا قالۋشىلار اراسىندا تاۋ-كەن ونەركاسىبى كەلەدى. پايدالى قازبا ءوندىرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 28،3%-عا تومەندەگەن.

اتالعان مەرزىمدە قۇرىلىس قارقىنى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىنەن 1،7%-عا نەمەسە 70،2 ملرد تەڭگەگە ارتقان. سونىڭ ارقا­سىندا 119،6 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دالانۋعا بەرىلدى. وبلىستا قۇرىلىستى ەڭ جوعارى قارقىنمەن تايىنشا اۋدانى جۇر­گىزىپ كەلەدى. ونداعى قۇرىلىس بىلتىرعى كور­سەتكىشتەن 20 پايىزعا اسقان. سونداي-اق پەتروپاۆل قالاسىنىڭ قۇرىلىس قارقىنى دا جوعارى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىس­تىرعاندا مۇنداعى ءوسىم 11،9%-عا ارتىق.

ەكونوميكالىق ءوسىم ءبىرشاما جاقسى بول­عانىمەن وبلىس حالقى سانىنىڭ ءوسىمى اۋىز تۇششىنتپايدى. 2021 جىلدىڭ 1 قىر­كۇيەگىندەگى حالىق سانى 540 مىڭ ادام بولىپ وتىر. ال بىلتىرعى 1 قىركۇيەكتە ول 546 مىڭ بولعان. بۇعان اسەر ەتۋشى فاكتورلار كوپ. سونىڭ ءبىرى – كوشىپ كەتۋشىلەر سانى­نىڭ كەلگەندەرگە قاراعاندا ارتىق ەكەنى. بيىل بۇل كورسەتكىشتىڭ ءوزى بىلتىرعىمەن سالىس­تىرعاندا 3،1%-عا ازايعان، ياعني توعىز ايداعى كوشىپ كەتۋشىلەردىڭ سانى كەلۋشىلەردەن 3 008 ادامعا عانا ارتىق. ەڭ وكىنىشتىسى سول، وبلىسقا باسقا وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلار سانىنىڭ بىلتىرعىدان 9،6%-عا ازايعانى بولىپ وتىر. مۇنىڭ ەڭ باستى سەبەبى «ەڭبەك» باعدارلاماسىمەن قونىس اۋدارعان حالىقتى قارسى الۋدىڭ كەمشىن تۇستارى كوپتىگىنەن. قىسى قاتتى سولتۇستىككە سۇلۋىنان جىلۋى ارتىق ۇيلەر كەرەك ەدى، بىراق باعدارلامانى جا­ساعاندەر تەك سۇلۋلىق جاعىنا كوڭىل اۋدا­رىپ، قونىس اۋدارۋشى ءۇشىن 8 ملن تەڭ­گەگە باعالاعان ۇيلەرىنىڭ سىرتى سۇلۋ بولعا­نىمەن ءىشى سۋىق بولىپ جاتىر. ءبىر پىسىقاي جىگىت­تەردىڭ ءبىر كۇندىك بريگادالارى مۇنداي «قۋىر­شاق» ۇيلەردى قاپتاتا سالىپ، ونى وكىمەتكە 8 ملن-عا ساتىپ، وزدەرى جوق بولادى. ەگەر قونىس اۋدارۋشىنىڭ وزىنە 8 ملن تەڭگەنىڭ كولە­مىندەگى ساتىلاتىن ءۇيدى تاڭداتىپ، الىپ بەرگەن بولسا، «قوي دا تىنىش، قاسقىر دا توق» بولار ەدى. ال ساتىلاتىن جاقسى ۇيلەر تولىپ جاتىر. ءوزى تاڭداعان ءۇيدى «سۋىق» دەپ قونىس اۋدارۋشى دا ەشكىمنىڭ مازاسىن الماس ەدى.

ساناققا دا حالىق بەلسەندىلىكپەن قاتىس­پاۋدا. جۋىردا وبلىس اكىمى ق.اقساقالوۆ وسى­عان وراي ۇندەۋ جاريالاپ، حالىقتى وسى­ناۋ ماڭىزدى ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.

بيىلعى توعىز ايدا وبلىستىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرىنە تۇسكەن سالىق بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 103،2%-عا ورىندالعان. ياعني جوسپارداعى 49 ملرد 166 ملن تەڭگەنىڭ ورنىنا بيۋدجەتتەرگە 50 ملرد 743 ملن تەڭگەنىڭ سالىعى تۇسكەن. ال بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى 99،8%-عا ورىندالعان. ياعني جوسپارلانعان 253 ملرد 336،4 ملن شىعىس 252 ملرد 930،3 ملن تەڭگەگە ورىندالعان. 406 ملن تەڭگەنىڭ شى­عىسى يگەرىلمەي قالعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ماقساتتى ترانسفەرتتەر مەن نە­سيەلەردىڭ شىعىسى 99،8%-عا يگەرىلىپ، 137،9 ملن تەڭگەسى قالعان. قولعا بەرىلگەن قار­جىنى تولىق ۇقساتا الماعانداردىڭ الدىڭ­عى قاتارىندا جولاۋشى تاسىمالى كولىگى مەن اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى مەن ءبىلىم بەرۋ باسقارمالارى بار. بۇلاردىڭ الدىڭ­عىسى 203،3 ملن، سوڭعىسى 126 ملن تەڭگەنى يگەرە الماعان.

مىنە، وبلىستىڭ توعىز ايداعى تىنىس-تىرشىلىگى قىسقاشا شولعاندا وسىنداي بولىپ وتىر.

 

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مەركەل قىزمەتىنەن كەتتى

ساياسات • بۇگىن، 17:30

ساراپشى گولوۆكيندى قاتتى سىناپ تاستادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 16:15

دوللار قىمباتتاپ بارادى

قارجى • بۇگىن، 11:20

ۇقساس جاڭالىقتار