وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بىلتىردىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا قۇيۋ كولەمى – 17,5%-عا, ونەركاسىپ ءوندىرىسى – 6,7%-عا, تۇرعىن ءۇي سالۋ كولەمى – 6,5%-عا, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 1,7%-عا ارتقان. ءوندىرىستىڭ ءوسىمى بار ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى قاتارىندا كوپتەپ تۇرعىزىلا باستاعا تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن ارقىلى ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋ كۇرت ارتۋدا. وتكەن 9 ايدا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى بىلتىرمەن سالىستىرعاندا بارلىق اۋداندا ارتقان. جالپى كولەمى 833,9 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلعان. تەك مامليۋت, ع.مۇسىرەپوۆ جانە تيميريازەۆ اۋداندارىندا بەلگىلەنگەن مەجەنىڭ 95-96%-ى ورىندالعان, قالعانىنىڭ ءبارى ءجۇزدىڭ ۇستىندە. سونىڭ ىشىندە وبلىس بويىنشا ەت ونىمدەرى – 2,1, ءسۇت ونىمدەرى 6,1%-عا ارتقان. دەگەنمەن ارتتا قالۋشىلىقتار دا جوق ەمەس, تەك پەتروپاۆل قالاسىندا عانا ەت ونىمدەرىن شىعارۋ جوسپارى 38%-عا ورىندالماعان. سونداي-اق قىزىلجار اۋدانىندا جۇمىرتقا ءوندىرۋ كولەمى 43,1%-عا دەيىن قۇلدىراعان. وبلىستاعى اسا ءىرى ءۇش قۇس فابريكاسى – وسى اۋداننىڭ اۋماعىندا. كاسىپورىندار بىلتىرعى جانە از مولشەردە بولسا دا بيىلعى قۇس تۇماۋىنان قىرىلعان قۇس باسىن قالپىنا كەلتىرە الماعاندىقتان, جۇمىرتقا ءوندىرۋ كولەمىن ءالى ورىستەتە الماي وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا وبلىس شارۋاشىلىقتارىندا 407,5 مىڭ ءىرى قارا, 444,6 مىڭ قوي-ەشكى, 139,8 مىڭ تۇياق جىلقى بار. توعىز ايداعى مالدىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا ءوسىم بايقالادى. ماسەلەن, جىلقى سانى وسى كەزەڭدە 3,9%-عا, ءىرى قارا سانى 4,2%-عا ارتقان.
قازىر مال سانىن كوبەيتۋمەن قاتار ءتۇرلى اۋرۋلاردىڭ تارالۋىن باقىلاۋ دا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيدى. تامىز ايىندا ەپيزووتيكالىق احۋالى الاڭداتارلىق بولعان اقجار اۋدانىنداعى «اق نيەت-اگرو» جشس اۋماعىنا ءبىر اي كارانتين ەنگىزىلىپ, اگروقۇرىلىم باسشىسى 100 اەك (146 مىڭ تەڭگە) كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان. مەملەكەتتىك سانيتارلىق ينسپەكتورلار بەلگىلەگەن شەكتەۋ شارالارى دا تولىق ورىندالماعان اكىمشىلىك بىرلىكتەر بار. مىسالى, ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى كوكتەرەك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ مورتىق اۋىلىنا ەنگىزىلگەن شەكتەۋ شارالارى تولىق ورىندالماي, ول 33 كۇنگە سوزىلعان. قوسالقى شارۋاشىلىعى بار مال يەلەرىنە ۆەتەرينارلىق زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن 243 رەت ايىپپۇل سالىنىپ, 7,5 ملن تەڭگەدەن ارتىق قارجى وندىرىلگەن. سونداي-اق ءوز مىندەتتەرىن تولىق ورىنداماعان 23 ۆەتەرينارلىق مامانعا 984 مىڭ تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلى سالىنعان.
سىرتتان اكەلىنەتىن مالداردى تەكسەرۋ ءۇشىن بارلىق كەدەندىك بەكەتتەردە ۆەتەرينارلىق قىزمەتتەر اشىلعان. توعىز ايدا ولار مال اكەلە جاتقان 2 768 كولىك قۇرالدارىن تەكسەرىپ, ۆەتەرينارلىق تالاپتى ساقتاماعان 19 كولىكتى كەرى قايتارعان, ال 3 كولىككە 87 مىڭ تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلىن سالعان.
توعىز ايداعى ءوسىم ونەركاسىپ سالاسىندا دا ورىن الدى. اسىرەسە, وڭدەۋ ونەركاسىبى بەلگىلەنگەن مەجەنى 7,6%-عا اسىرا ورىنداعان. ارتتا قالۋشىلار اراسىندا تاۋ-كەن ونەركاسىبى كەلەدى. پايدالى قازبا ءوندىرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 28,3%-عا تومەندەگەن.
اتالعان مەرزىمدە قۇرىلىس قارقىنى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىنەن 1,7%-عا نەمەسە 70,2 ملرد تەڭگەگە ارتقان. سونىڭ ارقاسىندا 119,6 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىستا قۇرىلىستى ەڭ جوعارى قارقىنمەن تايىنشا اۋدانى جۇرگىزىپ كەلەدى. ونداعى قۇرىلىس بىلتىرعى كورسەتكىشتەن 20 پايىزعا اسقان. سونداي-اق پەتروپاۆل قالاسىنىڭ قۇرىلىس قارقىنى دا جوعارى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا مۇنداعى ءوسىم 11,9%-عا ارتىق.
ەكونوميكالىق ءوسىم ءبىرشاما جاقسى بولعانىمەن وبلىس حالقى سانىنىڭ ءوسىمى اۋىز تۇششىنتپايدى. 2021 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندەگى حالىق سانى 540 مىڭ ادام بولىپ وتىر. ال بىلتىرعى 1 قىركۇيەكتە ول 546 مىڭ بولعان. بۇعان اسەر ەتۋشى فاكتورلار كوپ. سونىڭ ءبىرى – كوشىپ كەتۋشىلەر سانىنىڭ كەلگەندەرگە قاراعاندا ارتىق ەكەنى. بيىل بۇل كورسەتكىشتىڭ ءوزى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 3,1%-عا ازايعان, ياعني توعىز ايداعى كوشىپ كەتۋشىلەردىڭ سانى كەلۋشىلەردەن 3 008 ادامعا عانا ارتىق. ەڭ وكىنىشتىسى سول, وبلىسقا باسقا وڭىرلەردەن قونىس اۋدارۋشىلار سانىنىڭ بىلتىرعىدان 9,6%-عا ازايعانى بولىپ وتىر. مۇنىڭ ەڭ باستى سەبەبى «ەڭبەك» باعدارلاماسىمەن قونىس اۋدارعان حالىقتى قارسى الۋدىڭ كەمشىن تۇستارى كوپتىگىنەن. قىسى قاتتى سولتۇستىككە سۇلۋىنان جىلۋى ارتىق ۇيلەر كەرەك ەدى, بىراق باعدارلامانى جاساعاندەر تەك سۇلۋلىق جاعىنا كوڭىل اۋدارىپ, قونىس اۋدارۋشى ءۇشىن 8 ملن تەڭگەگە باعالاعان ۇيلەرىنىڭ سىرتى سۇلۋ بولعانىمەن ءىشى سۋىق بولىپ جاتىر. ءبىر پىسىقاي جىگىتتەردىڭ ءبىر كۇندىك بريگادالارى مۇنداي «قۋىرشاق» ۇيلەردى قاپتاتا سالىپ, ونى وكىمەتكە 8 ملن-عا ساتىپ, وزدەرى جوق بولادى. ەگەر قونىس اۋدارۋشىنىڭ وزىنە 8 ملن تەڭگەنىڭ كولەمىندەگى ساتىلاتىن ءۇيدى تاڭداتىپ, الىپ بەرگەن بولسا, «قوي دا تىنىش, قاسقىر دا توق» بولار ەدى. ال ساتىلاتىن جاقسى ۇيلەر تولىپ جاتىر. ءوزى تاڭداعان ءۇيدى «سۋىق» دەپ قونىس اۋدارۋشى دا ەشكىمنىڭ مازاسىن الماس ەدى.
ساناققا دا حالىق بەلسەندىلىكپەن قاتىسپاۋدا. جۋىردا وبلىس اكىمى ق.اقساقالوۆ وسىعان وراي ۇندەۋ جاريالاپ, حالىقتى وسىناۋ ماڭىزدى ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.
بيىلعى توعىز ايدا وبلىستىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرىنە تۇسكەن سالىق بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 103,2%-عا ورىندالعان. ياعني جوسپارداعى 49 ملرد 166 ملن تەڭگەنىڭ ورنىنا بيۋدجەتتەرگە 50 ملرد 743 ملن تەڭگەنىڭ سالىعى تۇسكەن. ال بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى 99,8%-عا ورىندالعان. ياعني جوسپارلانعان 253 ملرد 336,4 ملن شىعىس 252 ملرد 930,3 ملن تەڭگەگە ورىندالعان. 406 ملن تەڭگەنىڭ شىعىسى يگەرىلمەي قالعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ماقساتتى ترانسفەرتتەر مەن نەسيەلەردىڭ شىعىسى 99,8%-عا يگەرىلىپ, 137,9 ملن تەڭگەسى قالعان. قولعا بەرىلگەن قارجىنى تولىق ۇقساتا الماعانداردىڭ الدىڭعى قاتارىندا جولاۋشى تاسىمالى كولىگى مەن اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى مەن ءبىلىم بەرۋ باسقارمالارى بار. بۇلاردىڭ الدىڭعىسى 203,3 ملن, سوڭعىسى 126 ملن تەڭگەنى يگەرە الماعان.
مىنە, وبلىستىڭ توعىز ايداعى تىنىس-تىرشىلىگى قىسقاشا شولعاندا وسىنداي بولىپ وتىر.
