ءوندىرىستى ورىستەتۋ قاشاندا وزەكتى

كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى مەن «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق-تىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا وتكەن جىلداعى جۇمىس قورىتىندىلارى جاريالانىپ, وسى جىلعا ارنالعان مىندەتتەر قارالدى. وتكەن جىلدا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ كۇش-قۋاتى يندۋس­تريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىن ساقتاۋعا باعىتتالدى. بارلىق نەگىزگى باعىتتار بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلدى. ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جونىندەگى باعدارلاما قابىلداندى, گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا رەفورما باستالدى, 10 زاڭ جوباسى ازىرلەندى دەيدى مينيسترلىك مالىمەتتەرى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىن­باسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مي­نيسترى اسەت يسەكەشەۆ نە­گىزىنەن العاندا وتكەن جىل ءبۇ­كىل ونەركاسىپ ءۇشىن وڭاي بولماعانىن اتاپ ءوتتى. دەسە دە, ونەركاسىپتىك ءوندىرىستىڭ وڭ ديناميكاسى ساقتالعان. ماسەلەن, ءوسۋ   2,3 پايىزدى قۇراپ, ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن وندىرەتىن ونەركاسىپ  –  3,1 پايىز, وڭدەيتىن ونەركاسىپ  1,6 پايىزعا ۇلعايدى. مينيستر كەلتىرگەن دايەكتەرگە سۇيەنسەك, ماشينا جاساۋ سالاسى  114,6 پايىزعا ارتىپ, ءوندىرىس كولەمى 850 ملرد. تەڭگەدەن اسقان, وعان قوسا 38 مىڭعا جۋىق جەڭىل اۆتوكولىك, 922 اۆتوبۋس  شىعارىلعان. ال اعىمداعى جىلى قازاقستاندىق اۆتوكولىك ونەركاسىبى 60 مىڭ اۆتوكولىك شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن. قۇرىلىس يندۋسترياسىنداعى ءوندىرىس ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 11,8 پايىزعا ۇلعايعان. ىشكى نارىقتا وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ۇلەسى 72 پايىزعا جەتكەن. تسەمەنت, شاتىر, جىلۋ ساقتايتىن ماتەريالداردى, پلاستماسسادان جاسالاتىن قۇبىرلاردى جانە قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن ءوندىرۋ كولەمدەرى كوبەيگەن. وتكەن جىلى ەلەكتر ەنەرگياسى سالاسى دا بارىنشا قارقىن الدى. ماسەلەن, 2013 جىلى 91,9 ملرد. كۆت. ساعات  ەلەكتر ەنەرگياسى ءوندىرىلىپتى. ال يندۋستريالىق باعدارلاماعا ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنىڭ 14 جوباسى ەنگىزىلگەن, ونىڭ 8-ءى اياقتالعان. يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاما­لارى اياسىنداعى جوبالارعا توقتالار بولساق, بۇل باعىتتا جالپى سوماسى 2,4 ترلن. تەڭگەنى قۇرايتىن 651 جوبا ىسكە قوسىلىپتى. 67 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, 52,4 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان. ال ناقتى  وتكەن جىلى جالپى سوماسى 400 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 137 جوبا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 11 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلعان. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى شىعارىلماعان جاڭا ءونىمنىڭ ءتىزىلىمى كەڭەيتىلگەنىن دە اتاپ وتكەن ءجون. مىسالى, 2013 جىلى وتىن تاراتاتىن كولونكالار, قۇبىر ارماتۋراسى, يزولياتسيالىق پليتالار, جارىق ديودتى شامدار, كوزىلدىرىكتەر ءۇشىن لينزالار شىعارىلا باستادى. فارماتسەۆتيكالىق زاۋىتتار مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ جاڭا تۇرلەرىن, ءدارى-دارمەكتەردى, ينەكتسيالىق جانە ينفۋزيالىق ەرىتىندىلەردى وندىرۋدە. كارتا جوبالارى وندىرگەن ءونىمنىڭ ەكسپورتى 2010-2012 جىلدارىندا 100 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان. مۇنىمەن قوسا, اعىمداعى جىلى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ 150-گە تارتا جوباسى ىسكە قوسىلماق, 16 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كوزدەلۋدە. ءا.يسەكەشەۆ سونىمەن قاتار, 2014 جىلى رەسپۋبليكالىق يندۋستريا­لان­دىرۋ كارتاسىنا ەنگەن 6 جوبانىڭ قۇرىلىسى باستالاتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سالىناتىن جوبا­لاردىڭ ىشىندە «ەۋروحيم» مينەرالدى تىڭايتقىشتار كەشەنىن ءوندىرۋ بويىنشا زاۋىت, گلەيپفوسفات ءوندىرىسى, تاباق شىنى ءوندىرۋ بويىنشا زاۋىت قۇرىلىسى, كەگوك كومپانياسىنىڭ جانە باسقالارىنىڭ «ەكىباستۇز – سەمەي – وسكەمەن» كەرنەۋى 500 كۆ بولاتىن جەلىلەر قۇرىلىسى بار. تاعى ءبىر ايتا كەتەر اقپارات, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىن العا جىلجىتۋ ماقساتىندا 2013 جىلى ەلىمىزدە جانە شەتەلدە 14 بيزنەس-فورۋم وتكىزىلىپتى. جالپى سوماسى 1,5 ملرد. اقش دوللارىنا ىنتىماقتاستىق تۋرالى 40-قا تارتا ەكىجاقتى قۇجاتقا قول قويىلعان. وسى ۋاقىتتا شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن, مۇناي-گاز سالاسىنىڭ جوبالارىن قوسا العاندا, جالپى سوماسى 97,3 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايتىن 300 جوبا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. القالى جيىن بارىسىندا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى اق-تىڭ باسقارما توراعاسى قۋاندىق بيشىمباەۆ «بايتەرەك» كومپانياسىنىڭ وتكەن جىلعى تازا تابىسى 40 ملرد. تەڭگە كولەمىندە بولجانىپ وتىرعانىن حابارلادى. ونىڭ حابارلاۋىنشا, حولدينگ قۇرامىندا جالپى اكتيۆتەرى 3 ملرد. اقش دوللارىنا تەڭ 10 كومپانيا بار. ولار يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي» جانە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» سىندى ءۇش مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋدا. القا ءماجىلىسىنىڭ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ ءسوز سويلەپ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنە بىرقاتار تاپسىرمالار جۇكتەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا جولداۋىندا العا قويعان مىندەتتەرگە جەتۋ جولىندا بۇل مينيسترلىكتىڭ ايرىقشا ءرولىن ايتا وتىرىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەلەرىنە, جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا, ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ەنگىزۋگە جانە ونىمدەرىمىزدى ەكسپورتقا شىعارۋعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ينۆەستيتسيالار تارتۋعا قولايلى جاعدايلار تۋعىزۋ بويىنشا قوسىمشا ىنتالاندىرۋ شارالارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەت باسشىسى يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنە ءوندىرۋشى سەكتوردى ودان ءارى دامىتۋ شەڭبەرىندە 1 شىلدەگە دەيىن تاۋ-كەن كودەكسى تۇجىرىمداماسىن دايىنداۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر سونداي-اق ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتاردى دامىتۋداعى شەكتەۋلەردى الۋعا باعىتتالعان زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن قاراۋعا, سونىمەن قاتار, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار بىرەگەي وپەراتورىن قۇرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋعا نۇسقاۋ بەردى. مۇنىڭ سىرتىندا, «كەدەن وداعىنىڭ تەرەڭدەتىلگەن ينتەگراتسيالىق پروتسەستەرى شەڭبەرىندە جانە دسۇ-عا ءوتۋ كەزىندە ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتى قورعاۋ ءۇشىن تەحنيكالىق رەتتەۋ ماڭىزدى تەتىك بولىپ تابىلادى», دەگەن س.احمەتوۆ كەدەن وداعىنىڭ رەتتەۋشىلىك اسەر ەتۋ باعاسى ەسەپكە الىنعان ستاندارتتارى مەن تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىن دايىنداۋ مەن ەنگىزۋ قاجەتتىگىنە دە باسا نازار اۋداردى. «بايتەرەك» حولدينگى قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى, پرەمەر-مينيستر جوبالاردى نەسيەلەۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىن تالداۋدى جانە ونى جەتىلدىرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».