بوز كىلەمدە – بۇرىمدىلار

ايەلدەر كۇرەسى قازاقستانعا كەشەۋىلدەپ جەتتى. سوعان قاراماس­تان, بۇرىمدىلارىمىز قىسقا عانا مەرزىم ارالىعىندا ورەلى ونە­رىمەن كوزگە ءتۇسىپ, سان مىڭ جان­كۇيەردىڭ جۇرەگىن جاۋلادى. ما­سەلەن, 2004 جىلدان بەرى وليمپيا ويىن­دارىنا ءبىزدىڭ كوماندا بەس مارتە قاتىستى. سول جارىستاردىڭ ۇشەۋىندە جۇلدە الدىق. اتاپ ايتساق, 2008 جىلى بەيجىڭدە ەلەنا شالىگينا جانە 2012 جىلى لون­دوندا گيۋزەل مانيۋروۆا ءۇشىن­شى ساتىعا جايعاستى. 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا مانيۋ­روۆا كۇمىسپەن كۇپتەلسە, ەكاتە­رينا لاريونوۆا مەن ەلميرا سىزدىقوۆا قولا مەدالدى مو­يىن­دارىنا ءىلدى.

الەم چەمپيوناتتارى جايىن­دا اڭگىمەلەيتىن بولساق, بۇل جا­رىس 1987 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بىراق ول كەزدە, ءتىپتى توقسانىنشى جىل­داردىڭ سوڭىنا دەيىن قازاقستاندا ايەلدەر كۇرەسىنە دۇرىس كوڭىل بولىنبەدى. كەيىن سپورتتىڭ بۇل ءتۇرى قولعا مىقتاپ الىنعان سوڭ بۇرىمدىلار بوز كىلەمدە كوپ­تەپ بوي كورسەتە باستادى. تىر­ناقالدى تابىسىمىزعا 2007 جىلى قول جەت­كىزدىك. بۇل 19-مارتە جالاۋى جەلبىرگەن الەم­­دىك دودا ەدى. باكۋدە وتكەن با­سەكەدە ەلەنا شالىگينا كۇمىس مەدالدى ولجالاسا, ولگا سمير­نوۆا مەن ولگا جانىبەكوۆا قولا جۇلدەنى يەلەندى. 2008 جىلى توكيودا جۇلدىز ەشىموۆا اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەت­كەنىمەن, شەشۋشى تۇستا ۇتىل­دى. 2009 جىلى حەرنينگتە شالى­گينا قولا السا, 2010 جىلى ماس­كەۋدە ول كۇمىسپەن كۇپتەلدى. 2011 جىلى ەشىموۆا ءۇشىنشى سا­تىعا جايعاستى. 2012 جىلى ال­بەرتادا گيۋزەل ما­نيۋروۆا فينالدا عانا ەسە جى­بەردى. 2013 جىلى ىستانبۇلدا ەكاتەرينا لاريونوۆا, 2016 جىلى بۋ­داپەشتتە ايىم ءابدىلدينا ۇزدىك ۇشتىكتى قورىتىندىلادى. 2019 جىلى نۇر-سۇلتاندا شى­مىل­­دىعى تۇرىلگەن ءدۇبىرلى دودادا ۆالەنتينا يسلاموۆا قولا مە­دالدى يەمدەندى.

1993-2019 جىلدار ارالى­عىندا وتكەن الەم چەمپيوناتتارىندا قازاقستاننىڭ ايەلدەر قۇراماسى 4 التىن مەن 7 قولا مەدالعا قول جەتكىزدى. بارلىعى – 11 جۇلدە. وسىلايشا, ۇزدىكتەر تىزىمىندە جەرلەستەرىمىز قازىرگى كەزدە 23-ورىندى يەلەنىپ وتىر. ال تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەس­سىزدەرى كىمدەر ەكەنىن بىلگىلە­رىڭىز كەلسە, «توپ-20» كومان­دا­نىڭ ءتىزىمىن تومەندە جاريا­لادىق. سول مىقتىلاردان بو­لەك, بۇرىمدىلارىمىز گرە­كيا (1 التىن+2 قولا) مەن قىرعىز­ستاننان (1 التىن+1 قولا) قا­لىپ قويدى. ارينە, جالپى مەدال­دار سانى بويىنشا ءبىزدىڭ قىز­دار ولاردان وزىپ تۇر. بىراق گرەكتەر مەن قىرعىزداردىڭ ال­تىنى بار. قازاقتارعا ونداي باق ازىرگە بۇيىر­عان جوق. سول سە­بەپتى دە رەي­تينگتە اتالعان ەكى ەلدىڭ وكىل­دەرى قازاق ەلىنىڭ بالۋان­دا­رىنان جوعارى تۇر.

جەر-جاھاننىڭ مىقتىلارى جينالعان جارىستا 23-ورىندى ولجالاۋ دا جامان كورسەتكىش ەمەس. بىراق ءبىزدى قىنجىلتاتىنى – سوڭعى ءۇش الەم چەمپيوناتىندا جالعىز عانا مەدالدى يەلەن­گەنىمىز. ودان ارىگە شاما-شار­قىمىز جەتپەدى. اتاپ ايتساق, 2017 جىلى پاريج جانە 2018 جىلى بۋداپەشتتە وتكەن جارىستاردان قورجىنىمىز بوس قايتتى. تەك 2019 جىلى ءوز ەلىمىزدە ۇيىم­داستىرىلعان دودادا ۆالەن­تينا يس­لاموۆا قولاعا قول سوزدى. ول از دەسەڭىز, توكيو وليم­پيا­دا­سىنان قۇرالاقان ورال­دىق. وسى مالىمەتتەردىڭ وزىنەن-اق قازىرگى كەزدە ايەلدەر كۇ­رەسى ەلى­مىزدە ءبىراز داعدارىسقا ۇشى­راعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. الدە ءبىز قاتەلەسىپ وتىرمىز با؟ ونىڭ ناقتى جاۋابىن سكان­دي­ناۆيا تۇبەگىندە وتەتىن الەم چەمپيوناتىنان كەيىن بىلەتىن بولامىز.

ايەلدەر كۇرەسى تاريحىندا جا­پونيامەن تەڭەسە الاتىن كو­ماندا جوق. 1993-2019 جىلدار ارالىعىندا 26 مارتەجالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جالپىكوماندالىق ەسەبىندە ولار 23 رەت كوش باستادى. اسىرەسە, 1994, 2003 جانە 2006 جىلدار كۇن­شىعىس ەلىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن اسا تابىستى بولدى. وتكەن عاسىردا نورۆەگيانىڭ ستاۆەرن قالاسىندا وتكەن جارىستا جاپوندار التى رەت التىننان القا تاقسا, كەيىنىرەك نيۋ-يورك پەن بۋداپەشتتە بەس رەتتەن توپ جاردى. جالپى ولار­دىڭ ەكى التىننان كەم العان كەزى جوق. تەك 2006 جىلى ءبىر عانا باس جۇلدەنى قاناعات تۇتقانى بار. بىراق ول كەزدە ماجارستاننىڭ باس شاھارىندا باسەكەلەر ەكى سالماق دارەجەسى بويىنشا عانا ءوتتى. ايتۋلى دودادا 55 كيلو سالماقتا مايۋ مۋكايدا جەڭىمپاز اتانسا, 60 كيلو سالماقتا قىتايلىق پەي سينجۋ قارسىلاس شىداتپادى. سونداي-اق جالپى ەسەپتە اقش بالۋاندارى ەكى رەت (2012, 2019) الدىنا جان سالماسا, فرانتسيا قۇراماسى (1997) ءبىر جارىستا وزدى.

سوڭعى الەم چەمپيوناتى وسىدان ەكى جىل بۇرىن نۇر-سۇل­تاندا وتكەنى بەلگىلى. بۇل بايراقتى باسەكەدە اقش قۇراماسىنىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. امەري­كا­دان كەلگەن كوماندانىڭ سا­پىنداعى دجاكاررا ۆينچەستەر (55 كيلو), تاميرا مەنسا (68 كيلو) جانە ادەلاين گرەي (76 كيلو) التىن تۇعىردان قول بۇلعادى. رە­سەي بالۋاندارى اراسىندا يننا ترا­جۋكوۆا (65 كيلو) مەن ناتاليا ۆوروبەۆا (72 كيلو) ءبىرىنشى ورىن السا, تاعى ەكى سپورتشى جۇل­دەگەرلەر قاتارىنا قوسىلدى. جا­پونيانىڭ ءبىر عانا بۇرىمدىسى ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداتتى. ول – ريساكو كاۆاي (57 كيلو). ايگىلى مايۋ مۋكايدا, نانامي يريە جانە حيروە ميناگاۆا كۇمىس السا, يۋكاكو كاۆاي مەن ماساكو فۋرۋيتي قولاعا قول سوزدى. الاش توپىراعى قىرعىز بالۋاندارىنا دا قۇت اكەلدى. 62 كيلو سالماق دا­رەجەسىندە بەلدەسكەن ايسۇلۋ تى­نىبەكوۆا بارلىق قارسىلاسىن سىپىرا ۇتىپ, ءوز ەلى تاريحىنداعى تۇڭعىش الەم چەمپيونى رەتىندە تاريحتا قالدى. سونداي-اق توپ جارعاندار قاتارىندا ازەرباي­جاندىق ماريا ستادنيك (50 كيلو) پەن سولتۇستىككورەيالىق پاك ەنمي (53 كيلو) سىندى بالۋاندار بار.

وسلوداعى الەمدىك دودادا قازاق­ستاننىڭ نامىسىن سەگىز بالۋان قورعايدى. ولار – اسىلزات ساعىم­باي (53 كيلو), ايشا ءۋالي­شان (55 كيلو), نيلۋفار رايموۆا (57 كيلو), ديانا كايۋموۆا (59 كي­لو), اياۋلىم قاسىموۆا (62 كيلو), اينا تەمىرتاس (65 كيلو), ءجاميلا باقبەرگەنوۆا (72 كيلو) جانە ەلميرا سىزدىقوۆا (76 كيلو). ۇلت­تىق قۇراما باپكەرلەرى 50 جانە 68 كيلو سالماق دارەجەلەرىندە نور­ۆەگياعا ەشكىمدى اپارماۋدى ۇيعارعان ەكەن.