قالاي دەسەك تە, قازىر ءومىر وزگەردى. بۇرىن تالانتتاردىڭ تانىلۋى ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن, اسىرەسە, تەلەۆيزيانى نە الماستىرا الاتىن ەدى؟! ۇلكەن تارالىممەن جارىق كورەتىن بەدەلدى باسىلىمنىڭ ءبىر عانا ماقالاسى دارىنداردىڭ داڭقىن جاياتىنى كەشە عانا ەمەس پە ەدى؟! بۇگىندە ءبارى دە باسقاشا. الەۋمەتتىك جەلىلەر كەز كەلگەن وقيعانى ءاپ-ساتتە ايداي الەمگە تاراتىپ جىبەرەدى. عالامتوردىڭ كومەگىمەن ەلەڭ ەتكىزەر جاڭالىقتىڭ ءبارى گادجەتتەردەن گادجەتتەرگە قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا اۋىسىپ جاتىر.
ماسەلەن, قىزىلوزەك دەگەن اۋىلدان شىققان قازاق ءانشىسى عالىمجان مولدانازاردىڭ «اقپەن بىرگە» دەيتىن بەينەبايانىن جىل سوڭىندا YouTube ارقىلى ءبىر عانا رەسەيدە ءبىر اپتانىڭ ىشىندە 33 مىڭ ادام تىڭداعان. ورىستاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرىن ءدۇر ەتكىزگەن وزىندىك دارىن يەسى تۋرالى رەسەيدىڭ ونەر تاقىرىبىن قوزعايتىن سايتتارى سىندارلى پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى. بىزدە مۋزىكا ونەرى قالاي دامىپ جاتقانىنان كورشىلەرىمىز اسا حاباردار بولا بەرمەسە دە, قازاقستاندا روك تا, پوپ تا, رەپ تە بار ەكەنىنە جانە ول ەۋروپالىق دەڭگەيمەن پارا-پار ەكەنىن كورىپ, تاڭدانىستارىن جاسىرعان جوق. الەمدىك مۋزىكا ساپاسىنان ءبىر مىسقال دا كەم كورىنبەگەن وزگەشە كليپ وزگە اعايىندارعا ۇناعانى شىندىق.
ەڭ قىزىعى, قىزىلوردالىق جىگىتتىڭ قازاق تىلىندە شىرقاعان اندەرىن تۇسىنبەي قالدىق دەپ تىڭداماي جاتقان جاندار تاعى جوق. فانكتىك نەگىزدەگى ءساندى ءبىر اۋەندەر قۇلاققا جاعىمدى قۇيىلىپ, جانىڭدى سيقىرلى سەزىمگە بولەيتىنى ايتەۋىر ءبىر اقيقات.
عالىمجان مولدانازاردىڭ تمد-دان تابىلعان تىڭدارماندارى وعان «قازاق دورنى», «قازاقتان شىققان Tesla Boy» دەگەن لاقاپ ات بەرىپ, كوپشىلىگى «حيپستەرجان» دەپ تە اتاپ ءجۇر.
مىسالعا, ءانشىنىڭ اتىن الىسقا شىعارعان «اقپەن بىرگە» دەيتىن بەينەبايانى سوناۋ 90-جىلداردىڭ جاستارىن كوز الدىڭا اكەلەتىن, جەرگىلىكتى كۆن-شىلارمەن تۇسىرىلگەن, يرونياعا تولى دۇنيە.
اۋىلدان شىققان تالانت 10-سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە-اق اندەر جازا باستاعان. قىزىلوردا قالاسىنان مادەنيەتتىڭ ورداسى الماتىعا اۋىسىپ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا جوعارى ءبىلىم العان جىگىت ايسا دەيتىن جەرگىلىكتى ورىنداۋشىنىڭ ستۋدياسىندا بىرنەشە ترەكتەر جازادى. وسىلايشا, Orda Brothers پروديۋسەرلىك ورتالىعىنان ءبىر-اق شىعادى. ول «وردا» توبىنان بولەك, ايسا, قايرات تۇنتەكوۆ, اسەم, اسىل بەدەلحان, Rin’go توبى ورىنداعان بىرقاتار اندەردىڭ اۆتورى. ال قازاق جەرىندەگى تىڭدارماندارعا ول روك ءانشىسى اسەممەن بىرگە شىرقايتىن «جىلايدى جۇرەك» اتتى تۋىندىسىمەن تانىس.
حيپستەر عالىمجان قازىر «وردا» توبىمەن ارىپتەستىكتى توقتاتقانىمەن, ءالى بايلانىستارى ۇزىلمەگەن سىندى. ويتكەنى, جىل باسىندا اتالمىش توپتىڭ قاتىسۋىمەن «تىيىم سالىنعان بيلەر» اتتى كارتينا تۇسىرىلگەن-ءدى. بۇل فيلم نەشە ءتۇرلى كەرەعار پىكىرلەر تۋعىزعانىن ونەر تاقىرىبىنان قۇلاعدار جاندار بىلەتىن بولار. وسى كارتينادا ونىڭ «الىستاما» دەيتىن ترەگى شىرقالادى.
ەڭ قىزىعى, قازاق اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن جىگىت اعىلشىنشا ايتىپ تىراشتانباي-اق, ورىسشا اندەتپەي-اق, انا تىلىندەگى جانىڭدى قوپارعان جۇمباق اۋەندەرمەن اتى شىعىپ كەلەدى. ەۋروپالىق پروموۋتەرلەردىڭ دە ىزدەگەنى وسى. وزگەگە ۇقسامايتىن ونەر يەسى.
ال شىنداپ كەلگەندە, ءبىزدىڭ كوپتەگەن انشىلەرىمىز شەت مەملەكەتتەردە تانىلۋ ءۇشىن قولدان كەلگەنىن جاساپ-اق جاتادى. مىسالى, وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن رەسەيلىك سايتتار الماتىلىق «Buhar Jerreau» («بۇقار جىراۋ») رەپ-تريوسى جايلى جارىسىپ جازدى. ولاردىڭ سانكت-پەتەربۋرگتە تۇسىرىلگەن «موست» دەپ اتالاتىن كليپى A-One مەن MTV-دان روتاتسيالانىپ, ياعني ءبىراز كورسەتىلدى دە عايىپ بولدى. رەسەيدى جاۋلاۋعا باعىتتالعان بۇل جوبا ونسىز دا ءوز ونەرپازدارى جىرتىلىپ-ايىرىلىپ جاتقان مەگاپوليستە جۇتىلىپ كەتە باردى دەسەك جاڭىلىسا قويماسپىز.
ال عالىمجاننىڭ قازىر عالامتور كەزىپ جۇرگەن ترەكتەرى – سينتي-پوپ, فانك ستيلىندە, كەيبىر مۋزىكالارى ۇيىندە وتىرىپ-اق جازىلعان. ءانشى الداعى ۋاقىتتا ءوز تىڭدارماندارىنا اعىلشىن تىلىندە شىرقاۋعا ۋادە بەرسە دە, وعان اسا قايىل بولىپ وتىرعاندار نەكەن-ساياق. رەسەيلىكتەردىڭ كوپشىلىگى قازاقشا اندەر الدەقايدا جاندى تەربەيتىن جۇمباقتاۋ ەستىلەدى ەكەن دەپ ەسەپتەيدى. قازاق حيپستەرىنىڭ اندەرىن الەمدىك ترەندتەردىڭ بەزبەنىنە سالىپ جىبەرسەك, كاۋريسمياكي مەن بالابانوۆتاردىڭ فيلمدەرىنە ءتان, ۇلتتىق بوياۋعا باي دەپ بىلەتىندەر دە جەتكىلىكتى.
فەيسبۋكتا وتىرعان ورىس اعايىندار ەگەر باسقا دا قازاق مۋزىكانتتارى عالىمجان مولدانازاردىڭ ءۇردىسىن جالعاستىراتىن بولسا, وندا قازاقستاندىق سينتي-پوپ ءبىر كەزدەگى كانادالىق پوستروك نەمەسە فين پسيحوفولكى سياقتى ينتەرناتسيونالدىق برەندكە, ياكي حالىقارالىق قۇبىلىسقا اينالۋعا مۇمكىندىگى بار دەگەن پىكىرلەرىن العا تارتادى.
ال ەندى تىڭدارمانداردىڭ ءبىر توبى «اقپەن بىرگە» انىندە 1976 مەن 1980 جىلدار اراسىندا ءداۋىرى جۇرگەن Joy Division-ءنىڭ مانەرى بار ەكەندىگىن ايتادى. سول سياقتى «جىلايدى جۇرەكتىڭ» جارتىسى جارناما دەپ جاقسى ءسوزىن قيماعاندارعا ايتاتىن ءۋاج تابۋعا بولادى. بۇل كليپتى قىرىق رەت اينالدىرا كەلە, جارناما تابا المادىق.
نە دەسەك تە, عالىمجان مولدانازار ەشكىمگە ۇقسامايتىن جاڭا ءسوز, جاڭا اۋەندەرىمەن ەلدى ەلەڭدەتتى. ەڭ قىزىعى, ول ون جىلعا جۋىق مۋزىكا جازىپ جۇرسە-داعى, «اقپەن بىرگەنى» ينتەرنەتكە سالعانى سول ەدى, سينتي-پوپ ستيلىندەگى مۋزىكا تىڭدارمان جۇرەگىنىڭ ەسىگىن قاقتى. قىزىلوزەكتەن شىققان حيپستەردىڭ ورىسشاسى «ونشا» بولماسا دا تىڭدارماننىڭ ءتىلىن تاپتى.
«مەن مۋزىكانىڭ بارلىق جانرىن سىيلايمىن, بىراق, توي-بيزنەس پەن شوۋ-بيزنەس ءۇشىن ءوز ءستيلىمدى وزگەرتپەيمىن», دەيدى حيپستەرجان.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
http://youtu.be/Dd_z2lHEgQQ
http://youtu.be/jpy0Hjai7m4
• 07 اقپان, 2014
حيپستەرجان توي-بيزنەس پەن شوۋ-بيزنەس ءۇشىن جانرىن وزگەرتپەيدى
قالاي دەسەك تە, قازىر ءومىر وزگەردى. بۇرىن تالانتتاردىڭ تانىلۋى ءۇشىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن, اسىرەسە, تەلەۆيزيانى نە الماستىرا الاتىن ەدى؟! ۇلكەن تارالىممەن جارىق كورەتىن بەدەلدى باسىلىمنىڭ ءبىر عانا ماقالاسى دارىنداردىڭ داڭقىن جاياتىنى كەشە عانا ەمەس پە ەدى؟! بۇگىندە ءبارى دە باسقاشا. الەۋمەتتىك جەلىلەر كەز كەلگەن وقيعانى ءاپ-ساتتە ايداي الەمگە تاراتىپ جىبەرەدى. عالامتوردىڭ كومەگىمەن ەلەڭ ەتكىزەر جاڭالىقتىڭ ءبارى گادجەتتەردەن گادجەتتەرگە قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا اۋىسىپ جاتىر.
ماسەلەن, قىزىلوزەك دەگەن اۋىلدان شىققان قازاق ءانشىسى عالىمجان مولدانازاردىڭ «اقپەن بىرگە» دەيتىن بەينەبايانىن جىل سوڭىندا YouTube ارقىلى ءبىر عانا رەسەيدە ءبىر اپتانىڭ ىشىندە 33 مىڭ ادام تىڭداعان. ورىستاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرىن ءدۇر ەتكىزگەن وزىندىك دارىن يەسى تۋرالى رەسەيدىڭ ونەر تاقىرىبىن قوزعايتىن سايتتارى سىندارلى پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى. بىزدە مۋزىكا ونەرى قالاي دامىپ جاتقانىنان كورشىلەرىمىز اسا حاباردار بولا بەرمەسە دە, قازاقستاندا روك تا, پوپ تا, رەپ تە بار ەكەنىنە جانە ول ەۋروپالىق دەڭگەيمەن پارا-پار ەكەنىن كورىپ, تاڭدانىستارىن جاسىرعان جوق. الەمدىك مۋزىكا ساپاسىنان ءبىر مىسقال دا كەم كورىنبەگەن وزگەشە كليپ وزگە اعايىندارعا ۇناعانى شىندىق.
ەڭ قىزىعى, قىزىلوردالىق جىگىتتىڭ قازاق تىلىندە شىرقاعان اندەرىن تۇسىنبەي قالدىق دەپ تىڭداماي جاتقان جاندار تاعى جوق. فانكتىك نەگىزدەگى ءساندى ءبىر اۋەندەر قۇلاققا جاعىمدى قۇيىلىپ, جانىڭدى سيقىرلى سەزىمگە بولەيتىنى ايتەۋىر ءبىر اقيقات.
عالىمجان مولدانازاردىڭ تمد-دان تابىلعان تىڭدارماندارى وعان «قازاق دورنى», «قازاقتان شىققان Tesla Boy» دەگەن لاقاپ ات بەرىپ, كوپشىلىگى «حيپستەرجان» دەپ تە اتاپ ءجۇر.
مىسالعا, ءانشىنىڭ اتىن الىسقا شىعارعان «اقپەن بىرگە» دەيتىن بەينەبايانى سوناۋ 90-جىلداردىڭ جاستارىن كوز الدىڭا اكەلەتىن, جەرگىلىكتى كۆن-شىلارمەن تۇسىرىلگەن, يرونياعا تولى دۇنيە.
اۋىلدان شىققان تالانت 10-سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە-اق اندەر جازا باستاعان. قىزىلوردا قالاسىنان مادەنيەتتىڭ ورداسى الماتىعا اۋىسىپ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا جوعارى ءبىلىم العان جىگىت ايسا دەيتىن جەرگىلىكتى ورىنداۋشىنىڭ ستۋدياسىندا بىرنەشە ترەكتەر جازادى. وسىلايشا, Orda Brothers پروديۋسەرلىك ورتالىعىنان ءبىر-اق شىعادى. ول «وردا» توبىنان بولەك, ايسا, قايرات تۇنتەكوۆ, اسەم, اسىل بەدەلحان, Rin’go توبى ورىنداعان بىرقاتار اندەردىڭ اۆتورى. ال قازاق جەرىندەگى تىڭدارماندارعا ول روك ءانشىسى اسەممەن بىرگە شىرقايتىن «جىلايدى جۇرەك» اتتى تۋىندىسىمەن تانىس.
حيپستەر عالىمجان قازىر «وردا» توبىمەن ارىپتەستىكتى توقتاتقانىمەن, ءالى بايلانىستارى ۇزىلمەگەن سىندى. ويتكەنى, جىل باسىندا اتالمىش توپتىڭ قاتىسۋىمەن «تىيىم سالىنعان بيلەر» اتتى كارتينا تۇسىرىلگەن-ءدى. بۇل فيلم نەشە ءتۇرلى كەرەعار پىكىرلەر تۋعىزعانىن ونەر تاقىرىبىنان قۇلاعدار جاندار بىلەتىن بولار. وسى كارتينادا ونىڭ «الىستاما» دەيتىن ترەگى شىرقالادى.
ەڭ قىزىعى, قازاق اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن جىگىت اعىلشىنشا ايتىپ تىراشتانباي-اق, ورىسشا اندەتپەي-اق, انا تىلىندەگى جانىڭدى قوپارعان جۇمباق اۋەندەرمەن اتى شىعىپ كەلەدى. ەۋروپالىق پروموۋتەرلەردىڭ دە ىزدەگەنى وسى. وزگەگە ۇقسامايتىن ونەر يەسى.
ال شىنداپ كەلگەندە, ءبىزدىڭ كوپتەگەن انشىلەرىمىز شەت مەملەكەتتەردە تانىلۋ ءۇشىن قولدان كەلگەنىن جاساپ-اق جاتادى. مىسالى, وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن رەسەيلىك سايتتار الماتىلىق «Buhar Jerreau» («بۇقار جىراۋ») رەپ-تريوسى جايلى جارىسىپ جازدى. ولاردىڭ سانكت-پەتەربۋرگتە تۇسىرىلگەن «موست» دەپ اتالاتىن كليپى A-One مەن MTV-دان روتاتسيالانىپ, ياعني ءبىراز كورسەتىلدى دە عايىپ بولدى. رەسەيدى جاۋلاۋعا باعىتتالعان بۇل جوبا ونسىز دا ءوز ونەرپازدارى جىرتىلىپ-ايىرىلىپ جاتقان مەگاپوليستە جۇتىلىپ كەتە باردى دەسەك جاڭىلىسا قويماسپىز.
ال عالىمجاننىڭ قازىر عالامتور كەزىپ جۇرگەن ترەكتەرى – سينتي-پوپ, فانك ستيلىندە, كەيبىر مۋزىكالارى ۇيىندە وتىرىپ-اق جازىلعان. ءانشى الداعى ۋاقىتتا ءوز تىڭدارماندارىنا اعىلشىن تىلىندە شىرقاۋعا ۋادە بەرسە دە, وعان اسا قايىل بولىپ وتىرعاندار نەكەن-ساياق. رەسەيلىكتەردىڭ كوپشىلىگى قازاقشا اندەر الدەقايدا جاندى تەربەيتىن جۇمباقتاۋ ەستىلەدى ەكەن دەپ ەسەپتەيدى. قازاق حيپستەرىنىڭ اندەرىن الەمدىك ترەندتەردىڭ بەزبەنىنە سالىپ جىبەرسەك, كاۋريسمياكي مەن بالابانوۆتاردىڭ فيلمدەرىنە ءتان, ۇلتتىق بوياۋعا باي دەپ بىلەتىندەر دە جەتكىلىكتى.
فەيسبۋكتا وتىرعان ورىس اعايىندار ەگەر باسقا دا قازاق مۋزىكانتتارى عالىمجان مولدانازاردىڭ ءۇردىسىن جالعاستىراتىن بولسا, وندا قازاقستاندىق سينتي-پوپ ءبىر كەزدەگى كانادالىق پوستروك نەمەسە فين پسيحوفولكى سياقتى ينتەرناتسيونالدىق برەندكە, ياكي حالىقارالىق قۇبىلىسقا اينالۋعا مۇمكىندىگى بار دەگەن پىكىرلەرىن العا تارتادى.
ال ەندى تىڭدارمانداردىڭ ءبىر توبى «اقپەن بىرگە» انىندە 1976 مەن 1980 جىلدار اراسىندا ءداۋىرى جۇرگەن Joy Division-ءنىڭ مانەرى بار ەكەندىگىن ايتادى. سول سياقتى «جىلايدى جۇرەكتىڭ» جارتىسى جارناما دەپ جاقسى ءسوزىن قيماعاندارعا ايتاتىن ءۋاج تابۋعا بولادى. بۇل كليپتى قىرىق رەت اينالدىرا كەلە, جارناما تابا المادىق.
نە دەسەك تە, عالىمجان مولدانازار ەشكىمگە ۇقسامايتىن جاڭا ءسوز, جاڭا اۋەندەرىمەن ەلدى ەلەڭدەتتى. ەڭ قىزىعى, ول ون جىلعا جۋىق مۋزىكا جازىپ جۇرسە-داعى, «اقپەن بىرگەنى» ينتەرنەتكە سالعانى سول ەدى, سينتي-پوپ ستيلىندەگى مۋزىكا تىڭدارمان جۇرەگىنىڭ ەسىگىن قاقتى. قىزىلوزەكتەن شىققان حيپستەردىڭ ورىسشاسى «ونشا» بولماسا دا تىڭدارماننىڭ ءتىلىن تاپتى.
«مەن مۋزىكانىڭ بارلىق جانرىن سىيلايمىن, بىراق, توي-بيزنەس پەن شوۋ-بيزنەس ءۇشىن ءوز ءستيلىمدى وزگەرتپەيمىن», دەيدى حيپستەرجان.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
http://youtu.be/Dd_z2lHEgQQ
http://youtu.be/jpy0Hjai7m4
قوعام • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ەينشتەين ءوزىن «الاياق» سەزىنگەن بە؟
قوعام • كەشە