قازاقستان • 30 قىركۇيەك, 2021

ەرلەرىن ەلەگەن ەل

395 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى سىرتقى جاۋلاردان اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن قورعاپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا امان-ەسەن جەتكىزگەن قازاق باتىرلارىن ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. وكىنىشكە قاراي, كەڭەستىك يدەولوگيا ەل ءۇشىن ەڭىرەگەن ەرلەردىڭ ەسىمدەرىن, ەڭبەكتەرى مەن ەرلىكتەرىن ۇمىتتىرۋعا تىرىستى. «ۇلان-بايتاق جەردىڭ بۇرىش-بۇرىشىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان با­­تىرلاردىڭ جاپپاي بىرىگۋى مۇم­كىن ەمەس, تەك حاننىڭ ماڭىندا قونىس­تانعان از عانا باتىرلار جاۋعا شاپ­قان, باسقاسى ميف, اڭىز» دەگەن سياق­تى ءبىزدىڭ تۇتاس تاريحىمىزدى جوققا شىعارىپ, بولشەكتەپ تاستاعان يدەولوگيا عانا ءورىس العان.

ەرلەرىن ەلەگەن ەل

سوعان الدانعان قازىرگى ادامدار اراسىندا «بۇل نە دەگەن قاپتاپ كەتكەن باتىرلار, ايتە­ۋىر اركىم ءوز اتاسىن باتىر قىلىپ شى­عارۋدا» دەگەن سياقتى سوزدەر بار.

شىن مانىندە بار­لىق رۋدان باتىر شىعىپ, ءوز وڭىر­لەرىندە جاساقتالعان شاعىن قولدا­رىن باستاعان. ولاردىڭ ءبارى بىر­دەي بوگەنباي, قابانباي سياقتى التى الاشقا اتى شىققان باتىر بولماسا دا «اتتان» دەگەن حان جارلىعى كەلگەندە ءوز قوسىنىن باس­تاپ, ۇلكەن قولعا كەلىپ قوسىلعان. ءسويتىپ ەل قورعاۋدا تىزە قوسىپ, ورتاق جاۋدى تالقانداۋعا ۇلەس قوسقان.

باتىر بولۋ كەڭ دالاداعى ەڭ ما­ڭىزدى ماقسات بولعانى دا بەلگىلى. قازاق بالاسىن ەڭ الدىمەن باتىر بولماققا تاربيەلەگەن.

بۇگىنگى سولتۇستىك قازاقستان وب­لى­سىنىڭ اۋماعىنان دا وندا­عان باتىر شىققان. سونىڭ ىشىن­دە قوجابەرگەن جىراۋ, بالتا تۇر­سىنباي, قۇلەكە مەن قۇلسارى, بايان مەن سارى سياقتى باتىرلاردىڭ ەسىمى التى الاشقا ايان. ال جانسۇگىر, سۇ­يىندىك, جاناتاي, مىقتىباي, قان­تاي, مەدەباي جانە ت.ب. باسقا باتىر­لاردىڭ ەسىمىن كو­بىنەسە تاريح­شى عالىمدار مەن جەر­گىلىكتى ولكە­تانۋشىلار ءبىلىپ, قازىر ولاردىڭ جا­ساعان ەرلىك ىستەرىن جاڭ­عىرتىپ, جاس ۇرپاققا تانىتۋدا.

جۋىردا «ابىلاي حان رەزي­دەن­تسياسى» مۋزەي كەشەنىندە قازاق­ستان رەس­پۋبليكاسى تاۋەلسىز­دى­گى­­نىڭ 30 جىل­­دىعىنا ارنالعان «قا­زاق حال­قى­­نىڭ باتىرلارى» تاقىرىبىن­دا جە­ر­گىلىكتى باتىرلار­دىڭ ەسى­مىن جاڭ­­­­عىرتۋعا ارنالعان عىلى­مي-
پراك­­­­تيكالىق كونفەرەنتسيا بولىپ ءوت­تى. كون­فەرەنتسيانى اشقان مۋزەي كە­­شە­­نىنىڭ ديرەكتورى ايان ساداەۆ «رۋ­­­حاني جاڭعى­رۋ» باعدارلاماسىنىڭ شەڭ­­بەرىندە ەلدىك پەن وتانشىلدىق جو­ل­ىندا ايقاسىپ وتكەن باتىرلاردىڭ ەسىمدەرىن جاڭعىر­تۋ قولعا الىنىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ وب­لىس­تىڭ اۋما­عىندا ءومىر سۇرگەن باتىر­لاردىڭ ەسىم­دەرى دە جاڭعىرىپ جات­قانى ايتىلدى. كونفەرەنتسيادا الدىمەن, قالىڭ قازاق­تىڭ باسىن قوسىپ, ەلدىڭ ىرگەسىن بۇتىندەگەن ابىلاي حان­­نىڭ ءوزىنىڭ باتىرلىعى تۋرالى ايتىل­دى. تاريحي ساحناعا الدىمەن ەرەن ەرلىگى ارقىلى شىعىپ, بۇرىن قار­سىلاستارىن شاق كەلتىرمەگەن جوڭ­عاردىڭ باس باتىرى شارىشتى جيىر­ماعا تولماعان جاسىندا جەڭىپ, قا­لىڭ قولعا رۋح بەرىپ جەڭىسكە جەتكەن ءساتى ەسكە الىندى. سول بەتىمەن حالىققا تانىلىپ, اعاسى ابىلمامبەت حاننىڭ تورگە شاقىرىپ, سۇلتان اتا­عىن بەرۋىمەن ارعىننىڭ اتىعاي-قا­راۋىل رۋلارىنا كىشى حان بولىپ تا­عايىنداعانى ايتىلدى.

سونداي-اق تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتتارى, زەرتتەۋشىلەر ساۋلە مالىكوۆا, اناتولي پلەشاكوۆ, اس­كەري ينستيتۋتتىڭ پروفەسسورى جان­باتىر سارتاەۆ, پەداگوگيكا سا­لا­سى­نىڭ ارداگەرلەرى جانگەلدى ءتا­جين, قاراقات شالاباەۆ, ابىلاي بال­عا­باەۆ جانە وسى جولداردىڭ اۆتورى جو­عارىدا اتالعان باتىرلاردىڭ ەسىم­دەرىنىڭ قالاي تانىلعانى جانە زەرت­تەلگەنى تۋرالى باياندادى. بۇ­رىن قالىڭ كوپشىلىككە بەيمالىم بو­لىپ كەلگەن دەرەكتەر العا تارتىلدى. مى­سالى, قۇلەكە باتىر تۋرالى رە­سەي مەن قىتايدان تابىلعان 32 قۇجات­تا ونىڭ ەسىمى ايتىلاتىنى جەتكىزىلدى.

قازىر بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن كوپتەگەن باتىردىڭ ەسىمدەرى ۇلىقتالىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە قۇلەكە باتىردىڭ تۋعان جە­رىندەگى اۋدان ورتالىعىندا ونىڭ اتىنداعى سپورت سارايى اشىلعانى, جانسۇگىر مەن سۇيىندىك باتىرلاردىڭ باسىنا كەسەنە ورناتىلعان.

 

پەتروپاۆل

 

سوڭعى جاڭالىقتار