باسەكەلەستىكتىڭ ءباسى ارتسىن

كەشە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ القا ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. ماجىلىستە اگەنتتىكتىڭ توراعاسى عالىم ورازباقوۆ 2013 جىلدىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى بايانداپ, ۆەدومستۆو الدىندا تۇرعان جاڭا مىندەتتەر جونىندە اڭگىمەلەدى. القا ماجىلىسىنە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ وكىلدەرى, رەسەيدىڭ فەدەرالدىق مونوپولياعا قارسى قىزمەتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى پ.سۋ­بوتين, بەلورۋسسيانىڭ ەكونو­ميكا مينيسترلىگىنىڭ باعا ساياساتى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ي.فومين, سونداي-اق بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى جانە اتال­عان اگەنتتىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. ەلباسىنىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىنداعى سالاعا بايلانىستى تاپسىرمالار جونىندە ايتقان اگەنتتىك توراعاسى, مەكەمەنىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارىنا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا 2013 جىلى ءبا­سە­كەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى 171 تەرگەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپتى. «2013 جىلى اگەنتتىك 171 تەرگەۋ ءىسىن قولعا الىپ, ولاردى ناتيجەلى اياق­تادى. ولاردىڭ قاتارىندا, ابونەنتتەردىڭ كەلىسىمىنسىز قو­سىم­­شا قىزمەتتەردى ولارعا جۇك­­تەۋ بويىنشا «Kcell» اق پەن «موبايلتەلەكومسەرۆيس» جشس-عا قاتىستى اكىمشىلىك قۇ­قىق بۇزۋشىلىققا قاتىستى ءىس قوز­­عالدى. بارلىق ىستەر سوتتىڭ قا­راۋىنا جىبەرىلگەن. ال, «شىم­كەنت تسەمەنت» اق پەن «ستاندارت تسەمەنت» جشس, «Central Asia Cement» اق, «بۋحتارمينسكايا تسە­­­مەنت­نايا كومپانيا» اق جانە «تسە­مەنت­نىي زاۆود سەمەي» جشس ارە­كەتتەرى تسەمەنتتىڭ باعاسىن كو­تە­رۋ ماقساتىندا جاسالعان, ءبا­سە­­كەلە­ستىككە قارسى ارەكەت رە­تىن­دە قاراس­تىرىلدى», دەدى ع.وراز­با­قوۆ. مۇنىمەن بىرگە, نارىقتىڭ 2 سۋبەك­تىسى اكىمشىلىك جاۋاپ­كەر­­شىلىككە تارتىلىپ, بيۋدجەت­كە 1,6 ملن. تەڭگە ايىپپۇل ءتو­لەنىپ­تى. باسقا ىستەر تىگىلگەن ماتە­ريالدار سوتتىڭ قاراۋىنا جىبە­رىل­گەن. مەم­لەكەتتىك ورگاندار مونو­پو­لياعا قارسى زاڭنامانىڭ وتە كوپ بۇزىلۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىل­دىرىپ وتىرعان كورىنەدى. بىل­تىر 44 تەرگەۋ جۇمىستارى ءجۇر­گى­زىلگەن. ال, بۇرناعى 2012 جىلى بۇل كورسەتكىش 24 بولعان ەكەن. وسى دايەكتى العا تارتقان توراعا سالاداعى جۇمىستى شيراتۋ كە­رەك­تىگىن قاداپ ايتتى. ايتا كەتەر­لىك تاعى ءبىر جايت, 2013 جىلى بيۋدجەتكە مونوپولياعا قارسى زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن تۇسكەن ايىپپۇل كولەمى 250 ملن. تەڭگەنى قۇراپتى. اگەنتتiك تۇراقتى نەگiزدە ءبا­سە­كەلەستiكتi دامىتۋدى تەجەي­تiن جۇيەلi پروبلەمالاردى انىق­تاۋ جانە ولاردى جويۋ ماقسا­تىندا كوپتەگەن شارالاردى قولعا الىپ وتىر. وcى كەزەڭدە تاۋ­ار نارىقتارىنا 36 تالداۋ ءجۇر­گiزiلدi. ناتيجەسiندە, تەمiر­جول كولiگi, ازاماتتىق اۆياتسيا, تەلە­كوم­مۋنيكاتسيا, وتىن-ەنەر­گەتي­كا­لىق كەشەن سالالارىندا مونو­پوليانىڭ بەلەڭ العانى انىق­­تالدى. جۇرگiزiلگەن تالداۋ قورى­تىندىسى بويىنشا ۇكi­مەت جانە مەملەكەتتiك ورگان­دارعا 30 ۇسىنىس ەنگiزiلiپ, ونىڭ جارتىسى ىسكە استى, دەدi ع.ورازباقوۆ. ءسويتىپ, جەكەلە­گەن تاۋار نارىقتارىندا باسە­كە­لەس­تiكتi دامىتۋ جونiندەگi جاسال­عان ۇسىنىستارعا توقتالىپ ءوتتi. «قازاقستان اۋەجايلارىنىڭ ترانزيتتiك تارتىمدىلىعىن ۇل­عايتۋ, سونداي-اق ولاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اگەنتتiك اۋەجايلار ءۇشiن وزگە قىزمەتتەن تابىس الۋ قۇقىعىنا 5%-دىق شەكتەۋدi الىپ تاستاۋ جونiندە باستاما كوتەردi. قازiرگi ۋاقىتتا بۇل iستiڭ وڭ ناتيجەلەرi كورiنە باستادى. مىسالى, استانا قالاسى اۋەجايىنىڭ وزگە قىزمەتتەن الاتىن تابىس ۇلەسi 2013 جىلعى تامىز, جەلتوقسان ايلارىندا 2012 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭiندەگiدەن 6%-عا ارتقان. بۇدان باسقا, اۆيا­تسيالىق ەمەس قىزمەتتi دامىتۋمەن بايلانىستى استانا قالاسىنىڭ اۋەجايى قوسىمشا جاڭا قىز­مەت­تەردi ەنگiزۋدi كوزدەپ وتىر. وسىن­داي شارالاردى پاۆلودار جانە قىزىلوردا قالالارىنىڭ اۋەجاي­لارىندا دا قابىلداۋ جوس­پار­لانۋدا. ەگەر وسى تەكتەس جۇ­مىس­تى ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىندا دا جۇرگiزەتiن بولساق, وندا بۇل تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتiلەرiنiڭ تاريفتەرiن تۇراقتاندىرۋعا كومەكتەسەر ەدi», دەدi توراعا. ۆەدومستۆو باسشىسى ال­دا­عى مىندەتتەر تۋرالى دا ايتتى. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تول­قى­نىنا بايلانىستى بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا ءبىز قازىر قانداي كاسىپورىندار باسەكەلەستىك ورتاعا شىعارىلۋى ءتيىس, قانداي كاسىپورىندار مەملەكەت يەلىگىندە بولۋى ءتيىس ەكەندىگىن انىقتاپ جا­تىرمىز. وسى ورايدا, اگەنتتىك جۇ­مىس توبى اياسىندا بەلسەندى جۇ­مىستار جۇرگىزۋى قاجەت. سەبەبى, ناۋ­رىز ايىندا باعدارلامانى ۇسى­نۋىمىز كەرەك», دەپ اياقتادى ءسوزىن سالا جەتەكشىسى. ماجىلىستە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.ەرتىلەسوۆا, رەسپۋبليكالىق تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە كەن-مەتال­لۋرگيا كاسىپورىندارى قاۋ­ىم­داس­تىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەك­تورى ن.رادوستوۆەتس, ەۋرا­زيا­لىق ەكونوميكالىق كوميس­سيانىڭ وكىلى ب.پارسەگوۆ سالاداعى تۇيتكىلى بار ماسەلەلەر جونىندە ءسوز سويلەپ, ولاردى شەشۋگە بايلانىستى ءوز ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. بايانداماشىلاردىڭ پىكىرىنە دەن قويعان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا باسەكەلەستىككە قا­تىس­تى ايتىلعان ۇسىنىستار مەن تاپسىرمالاردى تاپتىشتەپ شىق­تى. ءسويتىپ, الداعى ۋاقىتتا اتقا­رىلۋعا ءتيىس مىندەتتەردى ناق­تىلادى. «ۆەدومستۆو جۇرگىزگەن تالداۋ ەكونوميكانىڭ بىرقاتار سەگمەنتتەرىندە باسەكەلەستىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە دامىماي وتىر­عانىن كورسەتۋدە. بۇل ءىستى تەك اگەنتتىك قانا ەمەس, بارلىق مەم­لەكەتتىك ورگاندار جۇمىلا ءجۇر­گىزۋى كەرەك. وسى باعىتتاعى جۇ­مىستاردى ءبىر جۇيەگە ۇيلەستىرۋ قاجەت», دەدى ب.سۇلتانوۆ. ول باسە­كەلەستىكتىڭ دامۋىن تەجەپ تۇر­عان اكىمشىلىك كەدەرگىلەرگە دە توق­تالىپ ءوتتى. ءسويتىپ, زاڭنامالىق نەگىزدە باسەكەلەستىكتىڭ ءباسىن ارتتىرا بەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. تاۋار نارىعىنا تەڭ قول­جە­تىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, ونىڭ بۇگىنگى ىقپالداستىق پروتسەستەرى اياسىندا وزەكتىلىگى ارتىپ وتىر. سوندىقتان, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ ىشىندە, مەملەكەت پەن بيزنەس, سونداي-اق ۇكىمەتتىك ەمەس سەك­تورلاردىڭ اراسىنداعى ءوزارا ءىس-ارەكەت قۇرالدارىن جاڭارتۋ قاجەت. وسىعان بايلانىستى باسە­كەلەستىكتى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىل­دىرۋگە ارنالعان جۇمىستاردى تياناقتى جالعاستىرۋدى تاپسىرامىن, دەدى ب.سۇلتانوۆ. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».