«قازاقستان-ەۋرووداق» سەمينارى

قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاقىن­دا داۆوستا الەمدىك كوشباسشىلارمەن وتكىزگەن كەلىس­سوزدەر ناتيجەسىندە ەۋروپالىق باعىتتا قول جەتكىزىلگەن ۋاع­دالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىمەن جالعاسقان ەۋرو­پا­لىق تۋرنەسى اياسىندا ەلىمىز سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ ماجارستان رەسپۋبليكاسىندا بولىپ قايتتى. بۋداپەشت قالاسىندا سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى باستاعان قا­زاقستاندىق دەلەگاتسيا «ءارىپ­تەس­تىكتى نىعايتۋ: قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسى-ەۋروپالىق وداق» اتتى حالىقارالىق سەمينار جۇمىسىنا قاتىستى. دەلەگاتسيا قۇرامىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا, ءبىلىم جانە عىلىم, قورعانىس, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىكتەرى, سونىمەن قاتار, قازاقستان سترا­تە­گيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى, شىعىستانۋ ينستيتۋتى, ەۋرو­پا­لىق اقپاراتتىق ورتالىق, ت.ب. وكىلدەرى بولدى. اتالعان سەمينار تاراپتاردىڭ ءوزارا قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىرعان ىنتىماقتاستىقتىڭ ەڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ باسىمدىقتارى مەن ۇستانىمدارىن انىقتاۋ جانە ءوزارا ارەكەتتەسۋدىڭ جاڭا الەۋەتىن اشۋ ماقساتىمەن ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستان-ەۋروپا ارىپتەستىگىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى ءۇش نەگىزگى پانەلدى پىكىر الماسۋ تاقىرىپتارىندا كورىنىس تاپتى: قر-ەو ءوزارا ارە­كەت­تەسۋدىڭ جالپى ماسەلەلەرى (كە­ڭەي­تىلگەن ارىپتەستىك پەن ىن­تى­ماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, قازاقستان اۋە كومپانيالارى ءۇشىن «ەۋروپا اسپانىن» اشۋ, قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ), ايماقتىق قاۋىپسىزدىك (جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن قاۋىپتەر, حالىقارالىق كواليتسيا اسكەرلەرىن اۋعانستاننان شىعارۋ) جانە ەنەرگەتيكا (قازاقستان ەكونوميكاسىن «جاسىلداندىرۋ», تەحنولوگيا ترانسفەرى, ەكسپو-2017). سەمينارعا ەۋروپا تاراپىنان ءبىر توپ مامان مەن رەسمي ادامدار قاتىستى, ونىڭ ىشىندە ەو-نىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ارنايى وكىلى پاتريتسيا فلور, ەۋرووداقتىڭ سىرتقى ىستەر قىزمەتىنىڭ جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەرى, ماجارستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى يانوش مارتوني جانە ماجارستان ۇكىمەتىنىڭ باسقا مينيسترلەرى بولدى. ە.ىدىرىسوۆ ءوزىنىڭ سوزىندە بۇل كەزدەسۋدىڭ قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەۋرووداق قازاق ەلىنىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى بولىپ تابىلادى, ونىڭ ۇلەسىنە قازاقستاندىق سىرتقى ساۋدانىڭ جارتىسىنا جۋىعى تيەسىلى. 2012 جىلعى ساۋدا اينالىمىنىڭ كورسەتكىشتەرى ىنتىماقتاستىق تاريحىنداعى ەڭ جوعارى مەجەگە جەتىپ, 53 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى, ال وتكەن جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارى ارالىعىندا 46 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. قازاقستان ەكونوميكاسىنا تارتىلعان شەتەل­دىك ينۆەستيتسيالاردىڭ 47%-ى ەۋرووداق ەلدەرىنىڭ ۇلەسىندە. تالقىلانعان ماڭىزدى تاقى­رىپ­تاردىڭ ءبىرى كەڭەيتىلگەن ءارىپ­تەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم بولدى. بۇل قۇجات قازاقستان – ەو ارىپتەستىگىن قازىرگىدەن دە ءبىرشاما سەرپىندى كەزەڭگە وتۋگە قۇقىقتىق نەگىز قالاۋى ءتيىس. «كەڭەيتىلگەن كەلىسىمنىڭ شىن مانىسىندە جاڭا پەرسپەكتيۆالار اشۋى بىزدەر ءۇشىن قاعيداتتى تۇرعىدا ماڭىزدى, اتاپ ايتساق, قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەۋروپالىق ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ, عىلىم مەن تەحنولوگيا جانە يننوۆاتسيا سالالارىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ءتيىمدى. باسقاشا ايتقاندا, كەلىسىم ازاماتتاردىڭ, عىلىم مەن بيزنەستىڭ جاقىنداسۋى جولىنداعى جاساندى توسقاۋىلداردى جويۋعا مۇمكىندىك تۋدىرۋى ءتيىس. ماجارستان سىرتقى ىستەر مي­نيسترى يا.مارتوني جاۋاپ سوزىندە قازاقستان ءوز ەلى ءۇشىن «شىعىسقا كوپىر» بولىپ تابىلاتىنىن, ال ماجارستان قازاقستان ءۇشىن «باتىسقا كوپىر» بولۋعا دايىن­ ەكەنىن العا تارتتى. «ءبىزدى ءسىز­دەر­مەن ورتاق تاريحىمىز بەن ورتاق تامىرلارىمىز بىرىكتىرەدى. كوپ­تەگەن زەرتتەۋلەرگە سۇيەنسەك, ما­جارلاردىڭ تاريحي وتانى قازىرگى قازاقستان اۋماعى بولىپ تابىلادى», دەدى ماجار ديپلوماتياسىنىڭ باسشىسى. سونىمەن قاتار, ول جانە ونىڭ ۇكىمەتتەگى ارىپتەستەرى قازاقستان مەن ەو-نىڭ ودان ءارى جاقىنداي تۇسۋىنە بارىنشا كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن جانە اتالعان سەميناردىڭ ءدال بۋداپەشتتە ءوتۋى وسىعان دالەل بولاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. سەمينار بارىسىندا ەۋرو­پا­لىق وداقتىڭ قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق ارىپتەسى رەتىندەگى ءرولىنىڭ ماڭىزى اتالىپ ءوتتى. قازاقستان مۇناي ەكسپورتىنىڭ 70%-ىن ەۋروپالىق وداق ەلدەرىنە, مىسالعا, يتاليا, نيدەرلاند كورولدىگى, فرانتسيا, اۆستريا, رۋمىنياعا شىعارادى. قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى يننوۆاتسيالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق سالا­لارداعى ىنتىماقتاستىق تاقىرىبى دا جان-جاقتى تالقىلاندى. سونىمەن بىرگە, بۋداپەشتكە ساپارى بارىسىندا ە.ىدىرىسوۆ ءوزىنىڭ ماجارلىق ارىپتەسى يا.مار­تو­ني مەن ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيسترى ميحاي ۆارگامەن جانە اۋىلشارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءمينيسترى شاندور فازەكاشپەن ەكىجاقتى پىشىندە كەزدەسۋ وتكىزدى. ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر اياسىندا تاراپتار قازاقستاندىق-ماجارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاي-كۇيى مەن­ بولاشاعىن, قازاقستان پرە­زيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ ءۇستى­مىز­دەگى جىلعا جوسپارلانىپ وتىرعان ۆەنگرياعا ساپارىنىڭ دايىندىعىن جانە ساۋدا-ەكونومي­كا­لىق, اۋىلشارۋاشىلىق, سون­داي-اق,­ ءبىلىم سالالارىنداعى ءوزارا ارەكەتتەستىكتىڭ جاعدايىن تالقىلادى. ساۋلەبەك ءبىرجان.