وتىزدىققا ەنۋ جوسپارى – ەلدىگىمىزدى سىنار ەمتيحان
ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر ءمۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋى مەنى ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق ويلاۋ تەرەڭدىگىمەن, العا قويىلعان ماقساتتاردىڭ ايقىندىعىمەن, اۋقىمدىلىعىمەن جانە دەر كەزىندە ايتىلۋىمەن ايرىقشا تولعاندىردى. ەلباسىنىڭ ءاربىر جولداۋى دامۋدىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىندە ءبىزدىڭ قوعامنىڭ الدىنا ءوز مۇمكىندىگىمىزگە ساي ءارى ۋاقىتپەن مەيلىنشە ۇندەس مىندەتتەر قويىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە, جىل سايىنعى جولداۋلاردا قويىلعان ەل دامۋىنىڭ نىسانالى مەجەلەرى ارتىعىمەن الىنىپ تا وتىرعانىن ايتۋىمىز كەرەك. ايتالىق, كوپشىلىگىمىز 2005 جىلى قازاقستاننىڭ الەمنىڭ نەعۇرلىم باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋى ورايىنداعى كەلەشەكتى كوزدەگەن اسقارالى مىندەت ون جىلعا جەتپەي ورىندالادى دەپ ويلاپ پا ەدىك؟ نەمىس فيلوسوفى ارتۋر شوپەنگاۋەر «ءتولتۋما ويلار مەن بايىپتى بايلامدار جايدان-جاي كەلە سالمايدى, ولار وزدەرىن زارىقتىرا كۇتتىرىپ قويادى» دەپ ءبىر كەزدە ايتقانداي-اق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋى, شىن مانىسىندە قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى كەزەڭ-كەزەڭمەن باعدارلى دامۋىنىڭ جولدارى دۇنيەگە كەلۋىنىڭ ءسات ساعاتى ەرتە دە, كەش تە ەمەس, ءدال وسى كۇندەردە سوققانى انىق. ەگەر «قازاقستان-2030» باعدارلاماسى اياسىنداعى بيىك ماقساتتارعا, بىلايشا ايتقاندا, ساتىلاپ جىلجۋ سيپاتى ءتان بولسا, ەلباسىنىڭ بيىلعى ۇندەۋىن ءتۇپ مارەسىندە قازاقستاننىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ جونىندەگى ىزگىلىكتى ماقسات تۇرعان الىس ساپار الدىنداعى مىندەت قويۋى دەپ تۇسىنگەن ابزال. البەتتە, تۇپكى ناتيجە وسىناۋ ساپاردىڭ قالاي باستالۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان دا ءبىز الداعى جولباسى بەسجىلدىق اسا اۋقىمدى, بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ويلاستىرىلعان قامتىمدى دا قارىمدى بولادى ءارى مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. بۇل ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە نە قاجەتتىڭ ءبارى: بەرىك توپتاسقان ءبىلىمدى ۇلت تا, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتى مەن قايراتكەرلىك ەرىك-جىگەرى دە, ۇلان-عايىر جەرىمىز بەن باي تابيعي قازىنامىز دا بار. جولداۋمەن جەتە تانىسقاننان كەيىن قانداي ويلارعا شومدىم جانە ءوزىم «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى امبە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىنى رەتىندە وسىناۋ ماڭىزدى باعدارلامالىق قۇجاتتان قانداي جاقسىلىقتار كۇتەمىن؟ بىرىنشىدەن, ەلباسى العا تارتقان مىندەتتەردىڭ اۋقىمى جانە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كەلەشەكتە قادام باسار, قانات قاعار قيالارى ادامدى قاناتتاندىرادى, ءوز ەلىڭە دەگەن ءۇمىت پەن سەنىم, ماقتانىش ۇيالاتادى, ال پرەزيدەنتتىڭ جان دۇنيەسىنىڭ جالىنى, بايانداۋىنىڭ بايىپتىلىعى مەن سۇحبات قۇرۋ مانەرى جانە ونىڭ جولداۋ جوبالارى مەن جولدارىنىڭ ءسوزسىز ورىندالۋىنا دەگەن كامىل سەنىمى, ءتىپتى, تەلەديداردان كورگەننىڭ وزىندە باۋراپ الىپ, ءار تىڭداۋشىنى تاۋەلسىزدىك سارايىنداعى القالى جيىنعا قاتىسىپ وتىرعانداي اسەرگە بولەدى.
مەنىڭ پايىمداۋىمشا, تاۋەلسىز قازاقستان ءۇشىن ەل پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قاڭتارداعى باعدارلامالىق ءسوزى ءوزىنىڭ ءمان-ماڭىزى جاعىنان 30-شى جىلدارداعى اقش ءۇشىن فرانكلين رۋزۆەلتتىڭ «جاڭا باعىتى» اكەلگەن جاڭعىرۋلارمەن پارا-پار. جانە بۇل جالاڭ سالىستىرۋ ەمەس. ول كەزدە دە, بۇگىن دە سوتسياليستىك ۇدەدەن الشاق تۇرعان ەلدىڭ الدىنان نارىقتىق ەكونوميكانى مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ جانە ۇزاقمەرزىمدى جوسپارلاۋدىڭ قيىن مىندەتى تۋىندادى. اقش بۇل تىعىرىقتان ابىرويمەن شىعىپ, الەمدەگى اسا ءىرى ەكونوميكانى مەڭگەرىپ, ءوز باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى تاراۋ-تارماقتارىن تۇگەلدەي ورىنداپ شىققان-دى.
ءبىز ءوز ەلىمىزدى دە وسىعان ۇقساس جاعداي كۇتىپ تۇر دەپ بولجامدايمىز. پرەزيدەنتتىڭ 2050 جىلعا قاراي ەل ەكونوميكاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن 50 پايىزعا, ال جان باسىنا شاققانداعى ءىجو دەڭگەيىن 60 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن جەتكىزۋ ءجونىندەگى جان-جۇرەگىن جارىپ شىققان سانالى دا ساليقالى ءپارمەنى بارشامىزدى ىرعاقتى دا ۇتىمدى جۇمىسقا جىگەرلەندىرەدى ءھام مىندەتتەيدى. تەك ءناتيجە جولىنداعى جوعارى جاۋاپكەرشىلىك, ورتاق جەڭىسكە دەگەن سەنىم جانە ەل مۇددەسى مەن حالىق يگىلىگى جولىنداعى قاجىرلى ەڭبەك قانا اسقاق بولسا دا ابدەن اقيقات ماقساتتارىمىزدى جاقىنداتا ءتۇسپەك.
ەلباسى جولداۋى قانداي باعىتتا قوزعالىپ, نە نارسەگە ۇمتىلۋ كەرەكتىگىن كورسەتىپ بەردى – ول دەگەنىڭىز ەلدى تەرەڭ مودەرنيزاتسيالاۋ جانە يندۋستريالاندىرۋ, يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ, ينۆەستيتسيا مەن حالىق ءومىرى ستاندارتتارىنىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋ. ەل پرەزيدەنتى دامۋ دەڭگەيى ءبۇگىنگى تاڭدا قازاقستان ءۇشىن ۇلگى ءجانە ەڭ جاقىن باعدار بولىپ تابىلاتىن برازيليا, قىتاي, ءۇندىستان, يندونەزيا, رەسەي جانە وار سياقتى التى ەلدى اتادى.
ەكىنشىدەن, پرەزيدەنت شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا وراسان كوڭىل بولە وتىرىپ, ونى مەملەكەتتىڭ جانە ءوزىنىڭ ءمانى جاعىنان ءبىزدىڭ ۇلتتىق يدەيالارىمىزدىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ بەرىك ەكونوميكالىق نەگىزىنە بالادى. وكىنىشكە قاراي, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر كەردەڭ كەرەناۋلىعىن قويار ەمەس. ولاردىڭ تىم جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمەلەرى ورتاق ناتيجەنى كوزدەمەيدى. اسىرەسە, اۋىلدىق جەرلەردە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەۋگە الدەبىر ءمىندەتتىلىك رەتىندە نەمكەتتى قارايدى. بانكتەرگە ەش تاۋەكەلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرمەن اينالىسۋ, ءسويتىپ, سايىپ كەلگەندە, وتانداستارىمىزدىڭ سەنگىشتىگى مەن اڭعالدىعىن پايدالانىپ بايلىققا بوگۋ نەعۇرلىم تيىمدىرەك بولعانعا ۇقسايدى.
ولاي بولسا, قالايدا ءبىر كىلتىن تاۋىپ, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ بەتىن كاسىپكەرلىككە, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە بۇرۋ قاجەت. ەل پرەزيدەنتىنىڭ قوعام الدىنا قويعان بيىك ماقساتتى مەجەلەرى مەن مىندەتتەرى ىرعالىپ-جىرعالۋدى كوتەرمەيدى. بىرقاتار جىلدار بويى اۋىلشارۋاشىلىقتى جانە ءىرى ونەركاسىپتى اۋدانداردىڭ اكىمى بولىپ ىستەگەن تاجىريبەمنەن تارتىپ اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ بولاشاق دامۋى حاقىندا وي-پىكىرىمدى ورتاعا سالسام دەيمىن.
ارينە, ەلباسى ايتقان ۋربانيزاتسيا ۇدەرىسى جانە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى يننوۆاتسيالىق جولعا كوشىرۋ – ءومىر تالابىنان تۋعان, بولماي قويمايتىن اقيقات. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كەلەشەگى اگروونەركاسىپتىك ءبىرلەستىكتەر مەن حولدينگتەردىڭ, ءىرى شارۋاشىلىقتار مەن شاعىن عانا شارۋاگەر مەنشىك يەلەرىنىڭ قولىندا بولۋى ءتيىس ەكەندىگى كۇمانسىز.
اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى قالالارمەن جانە اۋدان ورتالىقتارىمەن بايلانىستىراتىن جولداردىڭ ساپالى ءارى جوعارى تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جوندەلۋى ءوڭىرلىك ەكونوميكالاردى دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرەرى انىق. بۇل بۇرىنعى بارلىق شارۋاشىلىقتار مەن ءبولىمشەلەردىڭ ورتالىق قونىستارىن ساقتاپ قالۋعا جانە الەۋمەتتىك جاعىنان جاڭا تىنىسىن اشۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى, اۋىلدان حالىقتىڭ امالسىز كەتۋى توقتالادى.
سونىمەن قاتار, ەلباسىنىڭ وسىناۋ ماڭىزدى ۇندەۋى ەلدى توپتاستىراتىن جاڭا ۇلتتىق يدەيالاردىڭ بىرىنە اينالار بولسا, تىپتەن, قۇبا-قۇپ. جاپپاي سالىنعان جولدار قازىرگى گۇلدەنگەن ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن بۇرىن بولماعان دەڭگەيگە كوتەرگەن مىسالدار از ەمەستىگى تاريحتان بەلگىلى. ويتكەنى, تاماشا جولدار مەن تۇراقتى جۇمىس بولسا, قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن ادامدار ءۇشىن قاي جەردە تۇراتىنى ونشالىقتى ماڭىزدى ەمەس. اۋدان ورتالىعى نەمەسە قالانىڭ ورنىنا ولار كوركەيگەن تۋعان اۋىلىندا قالعاندى ءجون كورەدى. وسىلايشا, بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ۇلتىمىزدىڭ, حالقىمىزدىڭ ۇيىقتى نەگىزىن, التىن بەسىگىن – اۋىلدىق ءومىر سالتى مەن پسيحولوگياسىن ساقتاپ قالادى.
ونەركاسىپتى اۋدانداردىڭ دامۋىنا كەلەر بولساق, ەل پرەزيدەنتى اتاپ كورسەتكەندەي, مۇناي-گاز سەكتورىندا جۇمىس ىستەيتىن ترانسۇلتتىق كومپانيالاردىڭ وزدەرىنىڭ دە, جەرگىلىكتى جەردىڭ دە مۇقتاجدارى ءۇشىن ءوندىرىس ورىندارىن قۇرۋعا قارجى سالۋىنا قول جەتكىزۋ كەرەكتىگى ءسوزسىز. وكىنىشكە قاراي, جەكەلەگەن كومپانيالار, مىسالى, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءبورلى اۋدانىندا كومىرسۋتەكتەرىن بارلايتىن اسا ءىرى شەتەل كونسورتسيۋمى ءونىمدى ءبولۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ كەيبىر ەرەجەلەرىن ناقتى ورىندامايتىن جاعدايلارى ورىن الىپ قالۋدا.
اۋدان اكىمى بولا ءجۇرىپ كونسورتسيۋم باسشىلىعىنان كەلىسىمنىڭ بارلىق باپتارىن ورىنداۋدى تالاپ ەتىپ, سوتتا دا تالاي دالەلدى ۋاجدەرمەن سويلەۋىمە تۋرا كەلگەن. جالعا بەرىلگەن جەر تەلىمى ءۇشىن كوپجىلدىق قارىزدى وسىلايشا قايتارىپ الىپ وتىرۋدىڭ قاعيدالى ماڭىزى بار. البەتتە, بىرلەسكەن جۇمىس بارىسىندا ولارعا تالاي رەت سەرۆيس ورايىنداعى قوسىمشا ىلەسپە وندىرىستەر نەمەسە كاسىپورىندار قۇرۋ يدەياسى ۇسىنىلعان بولاتىن. ولار ءوز كەزەگىندە اۋدان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەر ەدى. الايدا, ءبىزدىڭ بارلىق ۇسىنىستارىمىزدى ينۆەستور وزدەرىنىڭ دەربەستىگىنە قول سۇعۋ دەپ قابىلدادى. قازىر قازاقستان اقىرىندا وسىناۋ اسا ءىرى جوبادان ءوز ۇلەسىن ويىپ تۇرىپ الدى, ەندى اسەم قالا اقسايدىڭ بۇدان ارعى دامۋ كەلەشەگى ۇمىتتەندىرىپ, كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتقانداي.
ۇشىنشىدەن, ەلدە ءتورت ءىرى اگلومەراتسيا جانە ۋربانيستىك ورتالىقتار قۇرۋ جونىندەگى پرەزيدەنت يدەياسى دەر كەزىندە ايتىلدى. ولار وسىناۋ وڭىرلەردىڭ ەكونوميكاسىن بولاشاقتا جاڭا بيىكتەرگە كوتەرەدى. سونىمەن قاتار, ۋربانيزاتسيانىڭ بارلىق سيپاتتارى ءتان بولىپ وتىرعان كەيبىر قالالاردىڭ, مىسالى, ورالدىڭ وڭىرلىك اگلومەراتسيا ءرولىن ەنشىلەگەنىن قالار ەدىك.
وڭىرلىك كوشباسشى رولىنە اقتوبە قالاسىنىڭ ءسوزسىز ارتىقشىلىقتارى مەن ەش تالاسسىز قادىر-قاسيەتتەرى بولا تۇرعانمەن, ورالدىڭ وسى رەتتەگى الەۋەتى ءوز كورشىسىنەن سونشالىقتى تومەن دە ەمەس, ال كەي رەتتەردە, ءتىپتى, نەعۇرلىم ۇتىمدى جاقتارى دا بارشىلىق. 25 شاقىرىمدىق شەڭبەردەگى اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ تۇرعىندارىن قوسا ەسەپتەگەندە اقتوبەدە 400 مىڭنان ءسال استام ادام تۇرادى. قالا ىرگەسىندەگى اۋىلدار زاڭدى تۇردە قالا مارتەبەسىن يەمدەنگەن, ال ولاردىڭ تۇرعىندارى اقتوبەنىڭ قالالىق حالقىنىڭ قاتارىنا جاتادى.
ورالدىڭ داۋسىز ارتىقشىلىعى سوندا, ول ەلدىڭ ەۋروپالىق ءبولىگىندە, ياعني ەۋروپادا جاتىر, ال وبلىستىڭ ءوزى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بەس ءىرى وبلىسىمەن شەكتەسەدى. بۇگىندە ورالدا بەيرەسمي ءمالىمەتتەر بويىنشا 300 مىڭنان استام ادام تۇرادى. سونىمەن بىرگە, قالاعا تىم جاقىن ورنالاسىپ, ءتىپتى, قوسىلا جازداپ تۇرعان بىرنەشە ءىرى اۋىلداردىڭ ارقايسىسىندا ەكىدەن ون مىڭعا دەيىن ادام مەكەن ەتەدى. ەگەر اقتوبە قاعيداتى بويىنشا ورالدىڭ اينالاسىنداعى 25 شاقىرىمدىق ايماقتا جاتقان اۋىلدارعا قالا مارتەبەسى بەرىلەر بولسا, وندا ءبىزدىڭ وبلىس ورتالىعىنىڭ حالقى ۇدەلى مەجەگە ەمىن-ەركىن جاقىندايدى.
ورال قالاسى دامۋىنىڭ جاڭا باس جوسپارىنا سايكەس جەكە ءۇي سالۋ ءۇشىن جەر تەلىمىن الۋ كەزەگىندە تۇرعان جەتپىس مىڭعا جۋىق قالالىقتارعا جەردى 25 شاقىرىمدىق ايماقتا جاتقان ناق وسى سەرىك-اۋىلداردان بەرۋ كوزدەلگەن. ياعني, بۇدان قالالاردىڭ ۇلعايۋى مەن ۋربانيزاتسيا سيپاتى ايقىن كورىنىپ تۇر.
رەسەيدىڭ ميلليون تۇرعىندىق سامارا, ورىنبور جانە ساراتوۆ سياقتى اسا ءىرى ونەركاسىپ ورتالىقتارىنا ابدەن جاقىن ورنالاسقان ورال قالاسى رەسەيلىك بيزنەس ءۇشىن وتە-موتە تارتىمدى بولىپ تابىلادى جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن, جاڭا نەمەسە بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ ءۇشىن زور ءمۇمكىندىكتەر اشادى.
ورال قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ جۇرگەن كەزىمدە, 2012 جىلى, ءوڭىر باسشىسى ن.ا.نوعاەۆپەن بىرگە استراحان, ۆولگوگراد, ساراتوۆ, سامار جانە ورىنبور وبلىستارىن ارالاپ ءوتىپ, گۋبەرناتورلارمەن جانە وبلىس ورتالىقتارىنىڭ اۋدانباسىلارىمەن كەزدەستىك, ءتيىستى كەلىسىمدەرگە قول قويدىق. ولار بويىنشا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر.
وسى كەزدەسۋلەردەن كەيىن, تەك كورشىلەستەر عانا ەمەس, باسقا دا رەسەي قالاباسىلارى بيزنەس وكىلدەرىمەن بىرگە ورالعا بىرنەشە دۇركىن كەلىپ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جانە باسقا سالالارعا ءوز ينۆەستيتسيالارىن سالۋدىڭ امالدارىن قاراستىردى. بۇل ارادا وبلىس باسشىلارىنىڭ شەكتەس وڭىرلەردىڭ گۋبەرناتورلارىمەن ءوزارا دوستىق راۋىشتەرى دە از ءرول اتقارمايدى. ولار قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.ءپۋتيننىڭ ۇلگىسى بويىنشا ينتەگراتسيا ۇدەرىسىنە جانە بيزنەستىڭ ءوزارا كىرىگۋىنە بەلسەندى كومەكتەسۋدە.
تورتىنشىدەن, بيىلعى جولداۋدىڭ وزەگىنە تارتىلعان اسا ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى «ءماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىنىڭ ءازىرلەنۋى مەن قابىلدانۋ تۇجىرىمداماسى بولىپ تابىلادى. مەنىڭ ۇعىمىمداعى «ماڭگىلىك ەل» ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ قازاقستان دەپ اتالاتىن ءوزىنىڭ تاۋەلسىز, ەركىن جانە گۇلدەنگەن ەلى تۋرالى سان عاسىرلىق ارمانىنىڭ وسى زاماندا جۇزەگە اسقان كورىنىسى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال دا اقىلمان ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق مويىنداعان, قارقىندى دامىعان زاماناۋي مەملەكەت رەتىندە قالىپتاستى.
«ماڭگىلىك ەل» ماعان كۇش-قۋاتى كۇننەن-كۇنگە تولىسىپ, وركەن جايىپ, ورلەي ءوسىپ كەلە جاتقان قازاقستان بايتەرەگى بولىپ ەلەستەيدى. ونىڭ قالىڭ نۋلى ۇشار باسىندا ءبىزدىڭ بارلىق ەلەۋلى دە ەلەۋسىز جەتىستىكتەرىمىز, وليمپيا ويىندارىنداعى جەڭىستەرىمىز, ەكسپو-2017, «قازاقستان-2030» باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى, «2050-ستراتەگياسى» جانە باسقا تابىستارىمىز كوبەيىپ ءوسىپ, كوكتەپ ۇلعايا بەرمەك. ال ونىڭ جۇلدىزدى شىرقاۋ بيىگى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ الەمنىڭ جەتەكشى وتىز ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋى بولماق. مىنە, سول كەزدە ەشقانداي جەلدەر مەن داۋىلدار, زامانا بوراندارى عاسىرلار قويناۋىنا تەرەڭ تامىر تارتقان قۋاتتى دا قۇدىرەتتى «ماڭگىلىك ەل» الىبىن ەش شايقالتا الماسى انىق.
«ماڭگىلىك ەل» دەگەنىمىز – مىڭداعان جىلدار بويى ءومىر كەشۋدى ءناسىپ ەتكەن ءبىزدىڭ ۇلىسىمىز. تاريحتان ءمالىم بولعانىنداي, كۇن استىنداعى كۇنگەي ءۇشىن كۇرەستە كۇشتىلەر عانا ماڭگى جاسايدى. سوندىقتان, قازاقستان وركەندەگەن ءورىستى, يندۋسترياسى دامىعان كەلىستى دە كەنىشتى, يننوۆاتسياسى گۇلدەنگەن جەمىستى دە جەڭىستى ەل بولۋعا مىندەتتى. مۇنداي ەلدە ءومىر ءسۇرۋ قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, وزگە مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن دە بىردەي تارتىمدى بولماق. ەگەر ءبىز ەلباسىنىڭ جولداۋىنداعى بارلىق اۋقىمدى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرىپ, تولىق ورىنداپ شىقساق, سولاي بولارى دا ءسوزسىز.
ەلباسىمىز ءوزىنىڭ جالىندى سوزىندە ءبىزدىڭ جانە كەيىنگى بۋىندار ءوز ۇرپاقتارىنا باستى باسىمدىق حالىققا جوعارى ءومىر ستاندارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلاتىن تاۋەلسىز, وركەندەگەن جانە ەكونوميكاسى مىعىم ەلدى مۇراعا قالدىرا الۋى ءۇشىن بارلىق قازاقستاندىقتاردى وسىناۋ شىن مانىسىندەگى تاريحي جولداۋدى ىسكە اسىرۋعا اسقان بەلسەندىلىكپەن اتسالىسۋعا شاقىردى.
ءبىر كەزدەرى انگليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ۋينستون چەرچيلل حالىق الدىندا ءسوز سويلەپ تۇرىپ, كەۋدەسىن ءوز ەلىنە دەگەن ماحاببات كەرنەپ, كوڭىلىن شارىقتاتا: «قانەكي, ءوز بورىشىمىزدى ورىندايىق, بىرىگەيىك, ەگەر بريتان يمپەرياسى ءالى دە مىڭ جىل ءومىر سۇرەر بولسا, ادامدار سودان كەيىن دە: «بۇل ولاردىڭ ۇلى ساعاتى بولدى!» دەپ ايتاتىنداي ءىس جاسايىق» دەگەن ەكەن.
شىنىندا دا, ۇلىبريتانيا چەرچيلل بيلىك قۇرعان جىلداردا جاڭا قارقىنمەن قاناتتانىپ, قازىرگى الەمنىڭ ۇلى دەرجاۆالارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جالىندى ءسوز ارنادى: «ءبىز ءوز حالقىمىزدىڭ يگىلىگى جولىندا ۇلى ماقساتتاردى العا قويامىز, سوندىقتان مەن بارلىق ساياسي پارتيالاردى, قوعامدىق بىرلەستىكتەردى, بارشا قازاقستاندىقتاردى 2050 ستراتەگياسىنىڭ باستى ماقساتىنا جەتۋ ءجونىندەگى جۇمىسقا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىرامىن!.. ءوز جۇمىس ورىندارىڭىزدا وتىرىپ, وسى جۇمىسقا ارقايسىڭىز اتسالىسىڭىزدار. نەمقۇرايدىلىق تانىتپاڭىزدار. ەلدىڭ بولاشاعىن بارشا حالىقپەن بىرگە جاساڭىزدار!» دەپ جىگەرلەندىردى ەلباسى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شىن جۇرەكتەن شىققان رياسىز, ادال دا اسقاق سوزدەرى ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن دە ءبىر كەزدەگى ۋينستون چەرچيللدىڭ بريتان يمپەرياسىنىڭ حالقىنا تاستاعان ۇندەۋىندەگى ساۋلەلى بولجام بولىپ شىعىپ, ماڭگىلىك قازاق ەلىنىڭ ۇلى ساعاتى مىندەتتى تۇردە كۇمبىرلەپ سوعاتىن كەمەل كۇندەر تۋسىن دەپ تاڭىردەن تىلەيىك!
بولات شاكىموۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى ورال قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى,
بۇكىلرەسەيلىك «ءداستۇر» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى.
