كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ جۇمىس ساپارىمەن اقتوبەگە كەلدى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جۇمىس ساپارىنىڭ ماقساتى ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىمەن, سالالىق مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ بولىپ تابىلادى.
كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ جۇمىس ساپارىمەن اقتوبەگە كەلدى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ جۇمىس ساپارىنىڭ ماقساتى ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىمەن, سالالىق مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسۋ بولىپ تابىلادى.
سەرىك احمەتوۆ ايماقتىڭ بىرقاتار ونەركاسىپ ورىندارىندا بولدى. ول ەڭ ءبىرىنشى قازاقستان قارا مەتاللۋرگياسىنىڭ قارلىعاشى – ENRC كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن «قازحروم» ترانسۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ فيليالى – اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ جاڭادان سالىنىپ جاتقان ءوندىرىس ورنىنا اتباسىن تىرەدى. «قازحروم» تۇك» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ۆيكتور تيل جاڭا زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى, كاسىپورىننىڭ بولاشاق دامۋ باعىتتارى تۋرالى تاراتا اڭگىمەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاۋىتتىڭ جىلدىق قۋاتى 440 مىڭ توننا جوعارى ساپالى كومىرتەكتى فەرروقورىتپا وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بىرەگەي جوبانىڭ قۇنى 843 ميلليون اقش دوللارى تۇرادى. زاۋىتتا جوعارى كومىرتەكتى فەرروحروم, ورتا كومىرتەكتى فەرروحروم, تومەن كومىرتەكتى فەرروحروم, فەرروسيليتسي, مەتاللوكونتسەنترات سياقتى مەتاللۋرگيالىق ونىمدەردەن باسقا قوجدى قيىرشىقتاس, قوجدان جاسالعان وتقا ءتوزىمدى بۇيىمدار, اكتاس, وتتەگى, ازوت جانە كومىرقىشقىل گاز شىعارۋ يگەرىلگەن.
اكتسيونەرلىك قوعام نارىقتىق قاتىناس جاعدايىندا ىرعاقتى جۇمىس ىستەپ قانا قويماي, ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىن ىزدەستىرۋدە. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن بۇل جوبا الەمدە تەڭدەسى جوق جوعارى كومىرتەكتى فەرروحروم ءوندىرىسىنىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگياسىن ەنگىزۋمەن, ەلەكتر قوندىرعىلارىنىڭ, اۆتوماتتاندىرۋدىڭ جانە تۇراقتى توك پەشتەرىنىڭ جاڭا جۇيەسىن پايدالاناتىندىعىمەن باعالى.
پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ بۇدان كەيىن اقتوبە رەلس-ارقالىق زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. جاڭا زاۋىتتىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى جايىندا «قازاقستان تەمىر جولى»ۇك» اق پرەزيدەنتى اسقار مامين باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاۋىتتا يننوۆاتسيالىق تەرموتوزىمدى, جوعارى ساپالى رەلستىڭ ۇزىندىعى 120 مەتر ەتىپ قۇيىلادى. ءونىم جوعارى جىلدامدىقپەن جانە قوزعالىسى كوپ جەلىلەرگە قولدانىلاتىن بولادى. رەلستىڭ ۇزىن بولۋى مۇنداعى دانەكەرلەۋ ارقىلى جالعاۋ جۇمىستارىن ازايتادى ءارى قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتەدى. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – زاۋىت شىعارعان ءونىم جىلجىمالى قۇرامنىڭ جىلدامدىقتى ارتتىرۋىنا ىقپال ەتەدى. مۇنداعى قۇرال-جابدىقتاردىڭ بارلىعى يتاليادان جەتكىزىلگەن.
زاۋىت جىلىنا 430 مىڭ توننا پروكات, ونىڭ ىشىندە 200 مىڭ توننا رەلس جانە 230 مىڭ توننا ءىرى سورتتى پروكات ونىمدەرىن شىعاراتىن بولادى. جوبانىڭ قۇنى 55 ميلليارد تەڭگە تۇرادى. زاۋىتتىڭ باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى – «ترانسپورتتىق تەحنولوگيا» جشس جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ىنتالى بولىپ وتىر. قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى قاجەتتتى قارجىنىڭ 70 پايىزىن نەسيەلەيدى, ال, قالعانىن «قازاقستان تەمىر جولى» اق پەن جەكە ينۆەستورلار قارجىلاندىرادى. قازىردىڭ وزىندە كاسىپورىن قۇرىلىسىنا قارالعان قارجىنىڭ 54,4 پايىزى يگەرىلگەن. رەلس ارقالىعى الىپ زاۋىتى ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 700 ادام جۇمىسپەن قامتىلماق.
يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سايكەس جوبانىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جەلىلەرمەن جاراقتاندىرىلۋىنا وبلىستىق اكىمدىك قولداۋ كورسەتكەن. ياعني, گاز, سۋ جانە كاناليزاتسيا قۇبىرلارىن تارتۋ, زاۋىتتىڭ تەمىرجول ارقىلى وتەتىن اۆتوجولى, 22 شاقىرىم ەلەكتر جەلىسى وسى باعدارلاما اياسىندا جۇرگىزىلگەن.
سونداي-اق, جوبا اياسىندا زاۋىتقا 39-ىنشى قىزعالداقتى رازەزىنەن تەمىرجول تارتىلىپ, جۇكتى تيەۋ-ءتۇسىرۋ بازاسى سالىندى. قويمالار, ءورت ءسوندىرۋ دەپوسىن, ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جوبانى جۇزەگە اسىرۋمەن قاناتتاس جۇرگىزىلۋدە, قۋاتى 40 مەگاۆاتت ەلەكتر ستانساسى ىسكە قوسىلعان. بولاشاقتا بولات بالقىتۋ كاسىپورنى سالىنباق. ونىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى جاسالۋدا. وسىعان بايلانىستى تاعى دا 150 مەگاۆاتت ەلەكتر پودستانساسىن پايدالانۋعا بەرۋ ويلاستىرىلۋدا. جالپى, بۇل كاسىپورىن رەلس ارقالىقتارىن شىعارۋعا قاجەتتى شيكىزاتتى بولات تەمىردى بالقىتۋدان باستاپ دايىن ءونىم – رەلس جانە ءىرى سورتتى پروكات شىعارۋدىڭ تاسقىندى وندىرىستىك جەلىسىن قالىپتاستىرۋعا باعىت ۇستاۋدا.
ۇكىمەت باسشىسى سودان كەيىن «نۇر وتان» پارتياسى اقتوبە وبلىستىق فيليالىنىڭ عيماراتىندا ۇيىمداستىرىلعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار كورمەسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىستى. كورمەدە «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق, «اقتوبە مىس كومپانياسى», «كازكوپپەر», «اقتوبە تەمىرۆس», «كازتسينك», «يۋبيلەينوە» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى سياقتى ءوڭىردەگى ىرگەلى كاسىپورىندار ءوز ونىمدەرىمەن تانىستىردى.
پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ كورمەنى كورىپ بولعان سوڭ اقتوبە اگلومەراتسياسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەڭەس وتكىزدى. وندا اقتوبە قالاسىن اگلومەراتسيالىق دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. وڭىرلىك دامۋ مينيسترى بولات جامىشەۆ اقتوبەنىڭ اگلومەراتسيالىق دامۋ ءمۇمكىندىگىن سارالاپ, تالدادى. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ بۇل باعىتتا جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردان حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى 1325 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونەركاسىپ ءونىمى وندىرىلگەن. 15600 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. قازىر اقتوبە قالاسىندا وبلىس حالقىنىڭ 53 پايىزى تۇرادى. تۇرعىنداردىڭ وبلىس ورتالىعىنا قونىس اۋدارۋى جىل سايىن ارتا تۇسۋدە. وبلىس ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنى بويىنشا كوشباسشىلاردىڭ قاتارىندا كەلەدى. قالادا جانە وعان قارايتىن ەلدى مەكەندەردەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلىپ جاتقانىنا ناقتى مىسالدار كەلتىردى. وبلىس اكىمى ءوڭىردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن دە اينالىپ وتپەدى. شالقار كولىنىڭ تابانىن تازارتۋ, تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەردى قالا شەتىنە شىعارۋ, ەلدى مەكەندەردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە «اقتوبە – استاراحان» تاس جولىن كۇردەلى جوندەۋ سياقتى ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە شەشىلەتىن پروبلەمالاردى العا تارتتى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان قولعا الىنىپ جاتقان شارۋالاردى دا باياندادى.
ۇكىمەت باسشىسى اقتوبەنىڭ اگلومەراتسيالىق دامۋ مۇمكىندىگىنە توقتالدى.
كەڭەستى قورىتىندىلاي كەلىپ, پرەمەر-مينيستر وبلىستىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا العا قويعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىگى بارلىعىن اتاپ ءوتتى.
«ءۇيد باعدارلاماسى مەيلىنشە تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋدا, سونداي-اق, ايماق اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن زور الەۋەتكە يە», دەدى سەرىك احمەتوۆ.
كەڭەس بارىسىندا, سونىمەن قاتار, وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرى دە اڭگىمە وزەگىنە اينالدى.
پرەمەر-مينيستر ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, ايماقتىڭ جالپى ونىمىندەگى شوب ۇلەسىنىڭ ءوسىمى ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ, اگرارلىق سەكتوردا جاڭا وڭدەۋ كاسىپورىندارى جەلىسىن قۇرۋعا قاتىستى ءبىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. بۇل باعىتتا اقتوبەنىڭ ءوندىرىستى قالا ەكەنى, مۇناي مەن گاز يگىلىگى مولدىعى, كولىك قاتىناسىنىڭ ىڭعايلىلىعى, ەكسپورتتىق الەۋەتىنىڭ جوعارىلىعى اتاپ ءوتىلدى. سەرىك احمەتوۆ وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋ مۇمكىندىگىن سالالىق جاۋاپتى ادامداردان قادالا سۇراپ, وڭ ناتيجەلى بولۋىن قاداعالاۋدى قاتاڭ تاپسىردى.
پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ جاڭادان سالىنىپ جاتقان «نۇراقتوبە» تۇرعىندار قالاشىعىندا بولدى. بۇل شاعىن اۋداندار پايدالانۋعا بەرىلگەندە مۇندا كەمىندە 250 مىڭ حالىق تۇراتىن بولادى. وسى جەردە بوي كوتەرەتىن بەس شاعىن اۋداننىڭ ارقايسىسىندا 1000-1200 ورىندىق ەكى مەكتەپ جانە ەكى بالاباقشا سالىنادى. وتكەن جىلى مۇندا جالپى الاڭى 75,4 مىڭ شارشى مەتر 1131 پاتەر «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» جۇيەسى بويىنشا, 93 كوممۋنالىق پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. وتكەن جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋعا جالپى كولەمى 8 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. ۇستىمىزدەگى جىلى «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسى اياسىندا 540 پاتەر, «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» جۇيەسى بويىنشا جانە 216 پاتەر جالدىق جۇيە بويىنشا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. 2015 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن جالپى الاڭى 282,2 مىڭ شارشى مەتر 5045 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى. ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيا پاتەرلەردىڭ جوبالاۋىمەن, قۇرىلىستىڭ ساپاسىمەن, قولدانىلعان ماتەريالدارمەن تانىستى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
