كەشە استانا قالاسىندا باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆتىڭ توراعالىعىمەن زاڭدىلىقتى, قۇقىقتىق ءتارتىپتى جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى.
كەشە استانا قالاسىندا باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆتىڭ توراعالىعىمەن زاڭدىلىقتى, قۇقىقتىق ءتارتىپتى جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى.
كەڭەس وتىرىسىنا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى – قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى قايرات قوجامجاروۆ, ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى نۇرتاي ابىقاەۆ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قوزىكورپەش جاڭبىرشين, ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى راشيد تۇسىپبەكوۆ, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ ءتوراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ, ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ, ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ, توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو, ت.ب. قاتىستى. سونداي-اق, جينالىس جۇمىسىنا استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ پەن اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, ءبىرقاتار مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىسىپ وتىردى.
2012-2013 جىلدارداعى استانا قالاسى مەن اقمولا وبلىسىنداعى قىلمىسقا قارسى كۇرەستى جانداندىرۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى كۇزەتۋ جانە قىلمىستىڭ اشىلۋىن ارتتىرۋدى ماقسات تۇتقان كەڭەستە قۇزىرلى ورگاندار اتقارىپ وتىرعان ءىس-شارالاردىڭ تيىمدىلىگى مەن زاڭدىلىعى جايلى وتكىر ماسەلەلەر قارالدى.
شارا شىمىلدىعىن اشقان اسحات داۋىلباەۆ: «قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى جانە قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتىن باعالاۋدىڭ نەگىزگى ولشەمى, بيلىك ورگاندارىنا دەگەن ازاماتتار سەنىمىنىڭ ماڭىزدى شارتى بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي, جينالىستىڭ كۇن ءتارتىبى پرەزيدەنتتىڭ وتكەن جىلعى قاراشادا استانا قالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جينالىستا بەرگەن جەكە تاپسىرماسىنا سايكەس قالىپتاستىرىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, استانا قالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى ءجونىندەگى جينالىستا مەملەكەت باسشىسى قوعامدىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ جانە قىلمىستىڭ اشىلۋىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويعان بولاتىن.
كەڭەس وتىرىسىندا باس پروكۋراتۋرا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, قۇزىرلى ورگانداردىڭ قىلمىستىڭ الدىن الۋ, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى جانە قىلمىستىڭ اشىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇرگىزىپ وتىرعان جۇمىستارىن تالدادى. «تەكسەرۋ بارىسىندا انىقتالعانىنداي, قىلمىستىلىقتىڭ ءوسىم ديناميكاسى جاعدايىندا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ قىزمەتىندە جۇيەلى ماسەلەلەر مەن ولقىلىقتاردىڭ ورىن العانى بەلگىلى بولىپ وتىر, – دەدى باس پروكۋرور. – ەسەپكە الۋ-تىركەۋ ءتارتىبىنىڭ كۇشەيتىلۋىنە بايلانىستى ەلىمىزدەگى ءتىركەلگەن قىلمىستار سانىنىڭ ايتارلىقتاي وسكەنىن دە بايقاۋعا بولادى».
ەلىمىز بويىنشا كوشى-قون اعىنى ەڭ كوپ ورىن الىپ وتىرعان استانانىڭ قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنىڭ كەڭ كولەمدە تالقىلانىپ, بيىك مىنبەرلەردە ءسوز بولۋى بەكەر ەمەس. ەكونوميكالىق-ساياسي ءمانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلە جاتقان باس قالاعا وزگە ايماق حالقىنىڭ ۇمتىلۋى تۇسىنىكتى جايت. الايدا, استانادا سوڭعى كەزدەرى ءجيى باس كوتەرىپ وتىرعان كوپتەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ دەنىن قالا حالقى سانىنىڭ ءوسۋى تۋدىرىپ وتىر. مۇنى كەڭەس وتىرىسى كەزىندە بايانداما جاساعان ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ تا جوققا شىعارمادى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى, سونداي-اق, قۇزىرلى ورگانداردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا قابىلداپ وتىرعان شارالارى, قىلمىستاردى ەسكەرتۋ جانە اشۋ بويىنشا ورىن الىپ وتىرعان پروبلەمالار تۋرالى باياندادى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ بايانداماسىن تالقىلاۋ بارىسىندا باس پروكۋرور قۇقىق ءتارتىبىن كۇشەيتۋ, قىلمىستى ەسكەرتۋدەگى تۇبەگەيلى جاڭا ۇستانىمداردى ازىرلەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ جانە اتقارۋشى ورگاندار اراسىنداعى ءتيىستى ءوزارا ءىس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ كورسەتتى. پروفيلاكتيكا جۇيەسىندە قىلمىستىق ارەكەتتەردى الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق ەسكەرتۋ شارالارى باسىم بولۋى ءتيىس.
كەڭەستە ءسوز العان استانا قالاسىنىڭ اكىمى ي.تاسماعامبەتوۆ باس قالاعا اعىلعان كوشى-قون ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالدى. قالادا تىركەلەتىن قىلمىستاردىڭ دەنى بۇرىن سوتتى بولعاندار مەن وزگە ايماقتاردان جۇمىس ىزدەپ كەلگەن ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ ەنشىسىندە ەكەنىن باسا ايتقان ول: «بىلتىر ەلورداعا 50 مىڭنان استام ادام كەلگەن بولسا, وتكەن جىلى بۇل سان 78 مىڭعا جەتكەن. ولاردىڭ بارلىعى ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان جۇمىس ىزدەپ كەلگەندەر. الايدا, استانا جىل سايىن وسىنشاما ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتە المايدى», دەدى.
جينالىس كەزىندە كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, استانادا قوعامدىق ورىندار مەن كوشەلەردە جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەكتەرىنىڭ سانى ارتقان. سونداي-اق, اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستاردىڭ ارتۋى بايقالادى. ەلوردا ۇرلىق, توناۋ, الاياقتىق جانە بۇزاقىلىق ءتارىزدى قىلمىستاردىڭ ءوسۋى بويىنشا دا وزگە ايماقتاردان الدا كەلەدى. وسى رەتتە, استانا قالاسىنىڭ اكىمى ايتىلعان سىنداردى تۇتاستاي العاندا قابىلداي وتىرىپ, جينالىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن قالاداعى قۇقىق ءتارتىبىن جۇزەگە اسىرۋعا جاۋاپتى ۋاكىلەتتى بولىمشەلەردىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگىنە اۋداردى.
جاعدايدى تياناقتى تالداۋ, مەرزىمى جەتكەن پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارىن تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ۇيلەستىرۋ كەڭەسى قوعامدىق ءتارتىپتى كۇزەتۋدىڭ ءتيىستى جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋگە, ەلوردا تۇرعىندارىن قىلمىستىق قولسۇعۋشىلىقتان قورعاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋعا, قىلمىسپەن كۇرەستى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەدى.
قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى ق.قوجامجاروۆ ۇيىمداسقان قىلمىسقا, ەكسترەميزم مەن تەرروريزم كورىنىستەرىنە, زاڭسىز كوشى-قونعا توسقاۋىل قويۋدىڭ ءتيىستى جۇيەسىن قۇرۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ, ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى ايتقان ۇسىنىستاردى قولدادى. ال باس پروكۋرور پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىسقا قارسى كۇرەس جونىندەگى قىزمەتىن ءتيىستى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, قىلمىس پروفيلاكتيكاسى, ونى اشۋ جانە تەرگەۋ بويىنشا جەدەل جۇمىستىڭ جاعدايىنا قاداعالاۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
بانۋ راحىمبايقىزى,
جۋرناليست.
