ەكونوميكا • 07 قىركۇيەك، 2021

موراتوري مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالا ما؟

162 رەت كورسەتىلدى

قازاقستاندا 2020 جىلدان باستاپ شاعىن جانە ميكرو­كا­سىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋگە ءۇش جىلدىق موراتوري جاريالانعانى بەلگىلى. بۇل بيزنەستى مەملەكەتتىك ور­گانداردىڭ ولاردىڭ قىزمەتىنە ارالاسۋىنان قورعايتىن پار­مەندى شارا بولدى. الايدا اتالعان موراتوري مەرزىمىنەن بۇ­رىن اياقتالۋى دا مۇمكىن.

قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇ­قىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋا­كىل رۋستام ءجۇرسىنوۆ وسىلاي دەپ دابىل قاعۋدا. ونىڭ اي­تۋىن­­شا،­ مەملەكەتتىك ورگاندار تا­­را­پىنان پرەزيدەنت جار­لى­عى­­­نان الىپ تاستاۋعا جاتاتىن ەر­ەك­شەلىكتەر تىزبەسىن كە­ڭەيتۋ ارە­­كەتتەرى توقتار ەمەس. ول مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ مۇن­داي ۇسىنىسى اقىلعا سىي­ماي­­تىنىن جانە مەملەكەت باس­­شى­سىنىڭ تاپسىرماسىنا قاي­­شى كەلەتىنىن العا تارتۋدا.

– اتاپ ايتقاندا، ىلگەرىدە قارجى مينيسترلىگى سالىقتىق تەكسەرۋلەرگە قاتىستى باستاما جاسادى. بۇل كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە تۇسەتىن جۇكتە­مە­نىڭ ايتارلىقتاي ارتۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن. وسى ورايدا سالىق ورگاندارى ءۇشىن ونسىز دا ءبىرشاما ەرەك­شە­لىك­تەر قاراستىرىلعان بولاتىن.
2 قىركۇيەكتە قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ كاسسا ءتار­تى­بىنىڭ تومەندەۋىنە جانە مەم­لەكەتتىك بيۋدجەت كىرىس­تە­رى­نىڭ ۇلعايۋىن قامتا­ما­سىز ەتۋ قا­جەت­تىلىگىنە سىلتەمە جاساي وتى­­­رىپ، ءموراتوريدى جويۋ تۋرا­­­لى ۇسىنىس ايتتى، – دەيدى ر.ءجۇرسىنوۆ.

كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ جونىندەگى ۋاكىل تو­تەن­­شە جاعداي رەجىمىنىڭ جاريالانۋى­نا جانە كوروناۆيرۋس ين­فەك­تسياسىنىڭ تارالۋىنا بايلا­نىس­تى كارانتيندىك شارا­لار ەنگىزىلگەندىكتەن، كوپ­تە­گەن كا­سىپ­كەرلەر جۇمىسىن توق­تا­تۋعا ءماجبۇر بولعانىن جەت­كىز­دى.

– ولاردىڭ قىزمەتى ۋاقىت بويىنشا دا، كەلۋشىلەر سانى بويىنشا دا شەكتەۋلى بولدى. سونىمەن قاتار ولار كاران­تين­دىك شارالاردى ساقتاۋ ءۇشىن دە قوسىمشا شىعىن شىعاردى. كاسىپكەرلەردىڭ ءبىر بولىگى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز جۇمىسىن قايتا باستاي الماي وتىر. ال تابىستىڭ تومەندەۋى حالىقتىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ تومەندەۋىمەن بايلانىستى. كاسىپكەرلەر تابىسىن جاسىرىپ وتىرعان جوق. كىرىستىڭ تومەندەۋىنە وسىنداي جاعدايلار سەبەپ بولىپ وتىر. مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن كىرىستەر ءتۇسىمىنىڭ قىسقارۋىن پاندەميا كەزىندە كاسىپ­كەر­لەر­دىڭ كاسسالىق ءتارتىبى­نىڭ تو­مەندىگىمەن بايلانىستىرۋ دۇ­رىس ەمەس، – دەيدى ر.ءجۇرسىنوۆ.

ۋاكىلدىڭ پىكىرىنشە، شاعىن بيزنەس تاراپىنان مەملەكەتتىك بيۋد­جەتتى تولىقتىرۋ ماسەلەسى ءتىپ­تى كوڭىلگە قونبايدى.

– شاعىن بيزنەس ونسىز دا «شىقپا جانىم، شىقپا» دەپ وتىرعان جوق پا؟! رەسمي ستاتيس­تي­كا بويىنشا، ەلىمىزدە 1،3 ملن-نان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ 99،8 پايىزىن شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى قۇرايدى. مۇنداي سۋب­ەك­تى­لەر­دە از عانا ادام جۇ­مىس اتقا­را­تىنىن ەسكەرەر بول­ساق، كەز كەلگەن ايىپپۇل سانكتسيالارى ولار ءۇشىن ۇلكەن اۋىرت­پالىق تۋدىرارى ءسوزسىز. سونداي-اق بۇل قىز­مەت­كەر­لەر­دىڭ قىسقارۋىنا، جالا­قى­نىڭ تومەندەۋىنە اكەلۋى مۇمكىن. اينالىپ كەلگەندە «كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ» ارتۋىنا جول بەرەمىز. قازىرگى جاع­داي­دا الەۋمەتتىك شيەلەنىستى كۇشەيتەتىن جانە شاعىن كاسىپ­كەر­لىك سەكتورلارىنىڭ جابىلۋىنا قاۋىپ توندىرەتىن قادام­دار­عا جول بەرۋگە بولمايدى، – دەپ ناقتىلادى كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل.

ر.ءجۇرسىنوۆ موراتوري بيزنەس پەن ەكونوميكانى قولداۋ شاراسى رەتىندە قابىلدانعانىن العا تارتتى. ال جاڭا ەرەكشە­لىك­تەر كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءبىر­شا­ما اۋىرتپالىق تۋدىرادى.

– موراتوري جونىندەگى جار­­لىقتىڭ قولدانىلۋ كە­زە­ڭىن­­دە مەملەكەتتىك ورگان­دار­عا ءموراتوريدى جويۋ نەمەسە باقىلاۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن بەلگىلى ءبىر سالالاردى جارلىق قولدانىسىنان شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىستارعا باستاماشىلىق ەتۋ پراكتيكاسىن توقتاتۋدى تاپ­سىرعان دۇرىس. وسىعان وراي مەن پرەمەر-مينيسترگە ۇسى­نىس ەنگىزدىم، – دەپ جازدى ر.ءجۇرسىنوۆ Facebook-تەگى جەكە پاراقشاسىنا.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار