جالپى, الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى. باسىم كوپشىلىگى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ءوزىنىڭ ءحوببيىن جەكە كاسىبىنە اينالدىرىپ ۇلگەردى. سولاردىڭ قاتارىندا قاراساي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى عاليا قوجامبەرگەنوۆا دا بار. ماماندىعى بويىنشا ينجەنەر-قۇرىلىسشى بولسا دا تىگىن ىسىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, سۇيىكتى ىسىنە اينالدىردى. مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا قايتارىمسىز نەسيە الىپ, ءوزىنىڭ تىگىن تسەحىن اشتى. وبلىستا «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا مىڭنان اسا بيزنەس جوبا قايتارىمسىز گرانت نەمەسە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە يەگەرى اتانعان.
– مەن 21 كۇن ونلاين تۇردە كاسىپ اشىپ, دوڭگەلەتۋدى وقىپ-ۇيرەندىم. سودان كەيىن ءوزىمنىڭ بيزنەس جوبامدى ۇسىنىپ, سەرتيفيكات ۇتىپ الدىم. اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى ارقىلى وقۋعا قاتىسىپ, جوبامدى قورعاپ, «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا 583 مىڭ تەڭگە كولەمىندە قايتارىمسىز نەسيە الدىم. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە جەكە تسەح اشتىم. قازىرگى ۋاقىتتا تولىققاندى جۇمىس ىستەپ تۇر. ءبىزدىڭ تسەح ارنايى كيىمدەردى تىگۋگە باعىتتالعان. الماتى, سەمەي, وسكەمەن قالالارىنان تۇسكەن تاپسىرىستاردى ورىنداپ, جونەلتتىك, – دەيدى كاسىپكەر عاليا قوجامبەرگەنوۆا.
كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا, گرانت بويىنشا بەرىلگەن قاراجاتقا مامانداندىرىلعان تىگىن ماشيناسى جانە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار, ماتالار ساتىپ الىندى. قاسكەلەڭ قالاسىنداعى بيزنەس ورتالىقتاردىڭ بىرىندە تسەح اشۋعا جارايتىن عيمارات جالداعان. بۇگىنگى كۇنى ءۇش ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. تاپسىرىستار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان عانا ەمەس, باسقا دا قالالاردان تۇسۋدە.
وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قاراساي اۋداندىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ورىنباي ءجانادىلدىڭ ايتۋىنشا, بيىل اۋداندا «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا 484 ىنتالى تۇرعىن وقىپ, ونىڭ ىشىنەن 70 بيزنەس-جوبا قارجىلاندىرىلعان.
سونداي-اق «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ەڭبەكشىقازاق اۋدانى ەسىك قالاسىنىڭ تۇرعىنى, جاس كاسىپكەر الپامىس جاقۇپوۆ تا نەسيە الىپ, اۆتوكولىكتەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن ورتالىق اشقان. 29 جاستاعى الپامىس جاقۇپوۆ «باستاۋ بيزنەس» جوباسى اياسىندا وقىپ, بىلتىر 550 مىڭ تەڭگە كولەمىندە گرانت ۇتىپ العان بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا الپامىس اشقان ورتالىق اۆتوكولىككە ارنالعان تەحنيكالىق بايقاۋدىڭ بارلىق تۇرىندە قىزمەت ەتەدى. مىسالى كولىك جۋ, قيىندىعىنا بايلانىستى جوندەۋ جۇمىستارى, دياگنوستيكا جانە تاعى باسقاسى. جاس كاسىپكەر حالىقتىڭ تەمىر تۇلپارىنا جوعارى دارەجەدەگى تەحنيكالىق باقىلاۋ جاساپ قانا قويماي, اۋداننىڭ جۇمىسسىز جاستارىن جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.
اۋداندىق كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا بيىل 350 ادام وقۋعا نيەت ەتكەن. ونىڭ ىشىندە 280 تىڭداۋشى كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋدى باستاپ تا كەتتى. شاعىن نەسيەنى 80 تۇرعىنعا بەرۋ جوسپارلانسا, ونىڭ 60-ى 235,8 ملن تەڭگە نەسيەنى الىپ تا ۇلگەرگەن. تاعى 115 تۇرعىن مەملەكەتتىك گرانت يەسى اتانادى. ونىڭ 85-ءى ۇسىنعان جوباسىن قورعاپ, ولارعا 50 ملن تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىنىپ وتىر.
ايتپاقشى, الماتى وبلىسىندا ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ ارنايى كونكۋرسى شەڭبەرىندە بەرىلگەن گرانتتار دا ءتيىمدى يگەرىلىپ وتىر. جاقىندا وسى قوردىڭ قارجىسىنا ءجۇن وڭدەيتىن جانە ۇلتتىق كورپەلەر شىعاراتىن ەتنو شەبەرحانا ىسكە قوسىلدى. شەبەرحانا اقسۋ اۋدانىندا, «تامشىبۇلاق» قورىنىڭ جەتەكشىسى جانات ەسىمبەكوۆتىڭ باستاماسىمەن قاپال اۋىلىندا اشىلدى. اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتىپ, جاستاردى كاسىپكە ۇيرەتۋگە باعىتتالعان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبا «ازاماتتىق باستامالاردى» قولداۋ ورتالىعىنىڭ ارنايى كونكۋرسى شەڭبەرىندە بەرىلگەن گرانت ەسەبىنەن جۇزەگە استى.
– قازىرگى ۋاقىتتا ءوز كاسىبىڭدى اشىپ, ەڭبەك ەتۋ كەرەك. سوندىقتان ءبىز ۋاقىت اعىمىنا قاراي ءوز كاسىبىمىزدى باستاۋعا بەل بۋدىق. باعدارلاما جەڭىمپازى اتانىپ, قايتارىمسىز نەسيەگە قول جەتكىزدىك. ەندىگى كەزەكتە ۇلتتىق ونەردىڭ قايتا جاڭعىرىپ, دامۋىنا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسقىمىز كەلەدى, – دەيدى جانات ەسىمبەكوۆ.
جوبانىڭ جالپى قۇنى 500 مىڭ تەڭگە ەكەن. بۇگىنگى كۇنى 2 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, 10 ادام ۇلتتىق ونەردىڭ قىر-سىرىن وقىپ-مەڭگەرۋدە. باستى ماقسات – ۇلتتىق ونەردى ادەمى كورپەلەرگە كەستەلەي وتىرىپ ءداستۇردى قايتا جاڭعىرتۋ. العاشقى كەزەڭدە ەتنوشەبەرحانا اۋىل حالقىن ونىممەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتايدى.
سونداي-اق قاپشاعاي قالاسىندا كوپبالالى انا جانات مەدەتقىزى دا قۇراق بۇيىمدارىن جاساۋدىڭ ەسكى تەحنولوگياسىن ويداعىداي دامىتۋدا. 15 جىلدان استام تاجىريبەسى بار قولونەر مايتالمانى قاپشاعايلىق بويجەتكەندەرگە ءوز بىلگەنىن ۇيرەتۋدە. سونداي-اق تاپسىرىستى قازاقستاننىڭ بارلىق قالالارىنا جەتكىزەدى. جانات مەدەتقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ءبىر كۇندە تسەح تىگىنشىلەرى 40-50 قالىڭدىققا ارنالعان جاساۋ جۇكتەرىن تىگە الادى. ءاربىر ونىمگە تىگىنشىلەر بىلەك سىبانا كىرىسىپ, تاپسىرىستىڭ ساپالى شىعۋىنا بارىن سالادى. تىگىنشىنىڭ ويىنشا, قۇراق تىگىسى كوپ ۋاقىتتى قاجەت ەتسە دە, كوركەمدىك تالعامدى قاجەت ەتەتىن وتە قىزىقتى ءىس. ويتكەنى تۇستەر مەن پىشىندەردى ءبىر-بىرىمەن ۇيلەستىرىپ, ۇيلەسىمدى ۇلگىگە اينالۋى ءۇشىن تاڭداۋ كەرەك. قۇراق جاستىقتار, كورپەلەر, جاپقىش ءوزىنىڭ قانىق ءتۇستى, سان ءتۇرلى ويۋلارىمەن كوپتىڭ تاڭدايىن قاقتىرادى. تسەحتا بارلىعى 20-دان استام ءونىم تۇرلەرى شىعارىلادى.
– ءاربىر ونەر, ءاربىر ءپىشىننىڭ وزىندىك ماعىناسى بار. سوندىقتان ءار جاعدايعا بايلانىستى ءتيىستى پىشىندەر بار. كوپ جاعدايدا ءبىز جاستىق, كورپە, توسەك جاپقىشتى ۇلتتىق ويۋمەن كوركەمدەيمىز. اتا-بابامىز قولدانعان ويۋمەن ورنەكتەيمىز. كەي ونىمگە زامان اعىمىنا سايكەس وزگەرىس تە ەنگىزەمىز. جاس جۇبايلار جيناعىن اققۋ, قوس عاشىقتىڭ سۋرەتىن سالىپ نە بولماسا ىزگى تىلەكتەر مەن ەسىمدەرىن جازىپ كوركەمدەيمىز. قولىمىز تيگەن ءاربىر ونىمگە جانىمىزدىڭ ءبىر بولشەگىن سالا كىرىسەمىز, – دەيدى شەبەر.
جالپى, جەتىسۋداعى ەجەلگى ونەردىڭ بارلىق شەبەرلەرىن تەك ءوز ويىن جۇزەگە اسىرۋ, ءوز ءىسىن اشۋ, ءوز بيزنەسىن دامىتۋ عانا ەمەس, ەڭ الدىمەن وسكەلەڭ ۇرپاققا اتا-بابالارىنىڭ مول شىعارماشىلىق مۇراسىن, باعا جەتپەس داستۇرلەرىن, تاريحى مەن مادەنيەتىن ساقتاۋ جانە بەرۋ نيەتى بىرىكتىرىپ وتىر.
بۇدان بولەك, وبلىستا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ باسقا دا تەتىكتەرى ىسكە قوسىلىپ, ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانا جامبولاتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر باۋ-باقشا مەن لاندشافت ورتالىعىن دامىتۋدى قولداۋ بويىنشا اقپاراتتىق-كونسالتينگتىك كومەك كورسەتىلۋ جولعا قويىلىپتى. بۇل باعىتتاعى باستامالاردى مەملەكەتتىك باعدارلامالار شەڭبەرىندە قارجىلاندىرۋ دا شەشىمىن تابا باستاعان ەكەن. ماسەلەن, تالدىقورعاندىق كاسىپكەرلەر ولەسيا يلچەنكو مەن يانا بەلەنكو قالادا تۇڭعىش رەت باۋ-باقشا مەن لاندشافت ورتالىعىن ۇيىمداستىرىپتى. وسىعان دەيىن ولار تابيعي ونىمدەر ساتاتىن «سەلپو» دۇكەنىن اشقان بولاتىن. اتالعان ورتالىق وسى جوبانىڭ جالعاسى ەكەن. ەكى جوبانى دا جۇزەگە اسىرۋعا الماتى وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بەلسەندى قولداۋ كورسەتكەن.
– ءبىز ساتىپ الۋشىعا ساپاسى جوعارى تاۋارلاردى ۇسىنۋعا دايىنبىز. سوندىقتان ءبىز جەكە تۇلعالارمەن جۇمىس ىستەمەيمىز, تەك تالىمباقتارمەن عانا جۇمىس جۇرگىزەمىز. مىسالى, كوشەتتەردىڭ ساپاسى جاقسى دەڭگەيدە بولىپ, بەيىمدەلۋدەن ءوتۋى كەرەك. ورتالىقتا ساتىپ الۋشىلارعا كەڭەستەر بەرىلىپ, تاۋارعا قاتىستى بارلىق ىلەسپە قۇجاتتار ۇسىنىلادى. بۇل جۇمىس ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى, – دەيدى كاسىپكەر ولەسيا يلچەنكو.
